Tiêm kích tàng hình J-20 của Trung Quốc có bước tiến mới, hé lộ năng lực tác chiến vượt trội giúp siêu cường vươn lên số 1 thế giới

Truyền thông Nhà nước Trung Quốc hôm Chủ nhật (1/11) vừa công bố những thông tin mới về quá trình phát triển dòng tiêm kích tàng hình J-20, nhấn mạnh những tiến bộ về công nghệ động cơ, thiết kế khí động học và hệ thống cảm biến trên phiên bản J-20A, cũng như sự ra đời của biến thể hai chỗ ngồi J-20S nhằm mở rộng vai trò của dòng máy bay chiến đấu này trong các hoạt động tác chiến đường không tương lai.

Việc phát triển phiên bản J-20 sử dụng động cơ nội địa đánh dấu một cột mốc quan trọng trong quá trình hoàn thiện dòng tiêm kích kể trên. Phiên bản trang bị động cơ do Trung Quốc tự phát triển lần đầu tiên xuất hiện trước công chúng tại Triển lãm Hàng không Trung Quốc năm 2021 (Airshow China 2021), tổ chức ở thành phố Chu Hải, tỉnh Quảng Đông, miền Nam Trung Quốc, theo Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV) đưa tin hôm 1/11.

Ông Vương Minh Lượng (Wang Mingliang), một nhà bình luận về các vấn đề quân sự nhận định trong phóng sự của CCTV rằng động cơ nội địa mới mang lại lực đẩy mạnh hơn, giúp máy bay đạt tốc độ cao hơn, duy trì khả năng bay hành trình siêu âm và thực hiện được các động tác cơ động chịu tải trọng lớn.

“Quá trình chuyển đổi này cũng giúp Trung Quốc tăng cường tính độc lập và khả năng kiểm soát đối với hệ thống động cơ của máy bay”, ông Vương nói, đồng thời cho biết những tiến bộ công nghệ này tạo nền tảng cho việc phát triển các dòng tiêm kích tiên tiến hơn nữa.

J-20A, phiên bản nâng cấp một chỗ ngồi, được cải tiến về thiết kế khí động học và hệ thống cảm biến. Theo ông Vương Minh Lượng, hình dáng buồng lái đã được điều chỉnh, được cho là nhằm cải thiện hiệu suất khí động học và hỗ trợ máy bay đạt tốc độ cao hơn.

Chuyên gia quân sự này đã chỉ ra hai thay đổi dễ nhận thấy trên J-20A, vốn thu hút sự chú ý của những người quan tâm đến lĩnh vực quân sự.

Thay đổi đầu tiên là phần thân nhô cao phía sau buồng lái. So với phiên bản trước, khu vực chuyển tiếp giữa buồng lái và thân máy bay được thiết kế liền mạch hơn, với đường cong thoải hơn. “Thay đổi này có thể nhằm cải thiện hiệu suất khí động học và tăng tốc độ bay”, ông Vương nhận định.

Một điểm khác biệt là bộ phận nhô ra nằm phía dưới mũi máy bay. Theo ông Vương, phiên bản trước được trang bị 6 thấu kính quang học, trong khi phiên bản nâng cấp có tới 8 thấu kính, cho thấy năng lực phát hiện mục tiêu đã được cải thiện.

Hệ thống cảm biến nâng cấp có thể giúp J-20A tăng cường khả năng tác chiến mạng lưới và phối hợp, trong đó có năng lực phát hiện, theo dõi các máy bay tàng hình, ông Vương cho biết.

Sự xuất hiện của J-20S, biến thể hai chỗ ngồi, đánh dấu một bước phát triển đáng kể khác, mở rộng vai trò tác chiến truyền thống của tiêm kích thế hệ thứ năm. Theo chuyên gia này, J-20S được thiết kế để khắc phục một số hạn chế về nhiệm vụ của các máy bay chỉ có một phi công.

Trong khi phi công ngồi phía trước tập trung điều khiển máy bay và thực hiện nhiệm vụ không chiến, người điều khiển ở buồng lái phía sau có thể quản lý các đội hình máy bay không người lái, điều phối thông tin chiến trường, hỗ trợ hoạt động phối hợp thông minh và lập kế hoạch tác chiến nhằm vào các mục tiêu trên bộ cũng như trên biển.

Cấu hình này được đánh giá phù hợp hơn với những kịch bản không chiến trong tương lai, khi mức độ ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), hệ thống không người lái và phương thức tác chiến kết nối mạng ngày càng gia tăng.

Theo ông Vương, J-20 không còn đơn thuần là một tiêm kích giành ưu thế trên không theo cách hiểu truyền thống mà còn có thể đảm nhiệm vai trò nền tảng chỉ huy và điều phối trong một hệ thống tác chiến rộng lớn hơn.

Ngoài việc vận hành các hệ thống cảm biến và liên lạc của máy bay, người điều khiển ở buồng lái phía sau có thể đóng vai trò như một điều phối viên nhiệm vụ trên không, hỗ trợ quản lý thông tin, phân bổ mục tiêu và phối hợp hoạt động giữa nhiều nền tảng tác chiến khác nhau, ông Vương cho biết.

Tuy nhiên, các máy bay tiên tiến chỉ có thể phát huy tối đa tiềm năng khi được tích hợp vào một hệ thống tác chiến hiệu quả.

Từ giai đoạn triển khai ban đầu với quy mô nhỏ đến khi được biên chế tại nhiều đơn vị và thường xuyên hoạt động ở các khu vực khác nhau, J-20 ngày càng trở thành một bộ phận trong khuôn khổ tác chiến rộng lớn hơn của Không quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA).

Vai trò của dòng máy bay này đã mở rộng từ hoạt động huấn luyện cá nhân và bay đội hình sang tham gia các cuộc tập trận liên hợp, huấn luyện theo định hướng tác chiến thực tế và những nhiệm vụ tuần tra thường xuyên.

Hiện J-20 hoạt động cùng nhiều nền tảng quân sự khác do Trung Quốc tự phát triển, bao gồm máy bay cảnh báo sớm trên không dòng KJ, máy bay tiếp dầu trên không YY-20, tiêm kích đa năng J-16 và tiêm kích J-10C. Sự phối hợp này góp phần hình thành một mạng lưới tác chiến đường không tích hợp hơn.

Trong những năm gần đây, phạm vi hoạt động của J-20 tiếp tục được mở rộng, với các nhiệm vụ thường xuyên trên biển Hoa Đông, Biển Đông và eo biển Đài Loan. Theo CCTV, thông qua hoạt động trong những môi trường không phận, thời tiết và điện từ phức tạp, máy bay này liên tục nâng cao năng lực phản ứng nhanh, tác chiến đa miền và răn đe.

Việc triển khai J-20 trên quy mô lớn và tích hợp dòng máy bay này vào hệ thống tác chiến đã góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi chiến lược của Không quân Trung Quốc, hướng tới xây dựng lực lượng có khả năng thực hiện đồng thời các nhiệm vụ tấn công và phòng thủ trên không và trong không gian vũ trụ.

Ông Tống Trung Bình (Song Zhongping), chuyên gia quân sự Trung Quốc nói với tờ Global Times (Thời báo Hoàn Cầu) rằng việc phát triển J-20 thành một dòng máy bay gồm nhiều biến thể đánh dấu bước tiến quan trọng trong quá trình Trung Quốc gia nhập nhóm các cường quốc hàng đầu thế giới về tiêm kích tàng hình. Trong đó, biến thể hai chỗ ngồi cũng là một sáng tạo lớn, được xem là thiết kế đầu tiên thuộc loại này trên thế giới.

Theo ông Tống, J-20 đã đưa năng lực phát triển tiêm kích thế hệ thứ năm của Trung Quốc lên hàng đầu thế giới. Trong tương lai, quốc gia láng giềng với Việt Nam này được kỳ vọng sẽ tiếp tục giới thiệu những phiên bản nâng cấp với khả năng ứng dụng trí tuệ nhân tạo ngày càng tiên tiến và hiệu suất chiến đấu mạnh mẽ hơn.

“Máy bay này cũng đặt nền móng vững chắc cho quá trình phát triển các dòng tiêm kích tương lai của Trung Quốc. Đối với PLA, J-20 là một hệ thống vũ khí mang tính bước ngoặt và chuyển tiếp, đánh dấu sự thay đổi của Không quân Trung Quốc từ vị thế đi sau các cường quốc hàng không quân sự hàng đầu thế giới sang tự mình đảm nhận vị trí dẫn đầu”, ông Tống nhận định.

Theo Global Times