Tỉnh lớn thứ 2 cả nước điều chỉnh Quy hoạch: Trở thành tỉnh giàu có, đáng sống, TP trực thuộc Trung ương trong tương lai

Quy hoạch tỉnh Gia Lai thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 vừa được điều chỉnh, mở ra định hướng phát triển mới trên không gian rộng hơn 21.576km2. Từ lợi thế biển, cao nguyên đến biên giới, Gia Lai đặt mục tiêu xây dựng các cực tăng trưởng, hành lang kinh tế và mạng lưới đô thị mới, hướng tới một tỉnh giàu có, đáng sống và trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trong tương lai.

Theo Quyết định 3106/QĐ-UBND ngày 23/7/2026, phạm vi quy hoạch bao trùm toàn bộ địa giới hành chính tỉnh Gia Lai sau sắp xếp, với diện tích tự nhiên 21.576,53km2 và 135 đơn vị hành chính cấp xã. Phía Đông giáp Biển Đông, phía Tây giáp Vương quốc Campuchia, phía Nam giáp Đắk Lắk và phía Bắc giáp Quảng Ngãi.

Đặt mục tiêu tăng trưởng 10,5%/năm

Quy hoạch mới xác định đến năm 2030, Gia Lai trở thành trung tâm của vùng và cả nước về công nghiệp chế biến, chế tạo, năng lượng tái tạo, nông nghiệp công nghệ cao, dịch vụ và du lịch biển - cao nguyên; đồng thời phát triển các lĩnh vực mới như chip bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI).

Tỉnh phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân khoảng 10,5%/năm trong giai đoạn 2026-2030. GRDP bình quân đầu người theo giá hiện hành đạt khoảng 5.900-6.000 USD; tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn trên 41.000 tỷ đồng; tỷ lệ đô thị hóa trên 45%.

Một số chỉ tiêu đáng chú ý khác gồm kinh tế số chiếm khoảng 30% GRDP, kinh tế biển đạt 20%; tổng kim ngạch xuất khẩu giai đoạn 2026-2030 đạt 17 tỷ USD. Tỉnh cũng đặt mục tiêu hoàn thành trên 11.800 căn hộ nhà ở xã hội.

Để đạt các mục tiêu này, quy hoạch xác định những nhiệm vụ đột phá về hạ tầng giao thông, logistics, công nghiệp, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển nguồn nhân lực.

Liên kết biển - cao nguyên - biên giới

Điểm đáng chú ý trong cấu trúc quy hoạch là Gia Lai không phát triển các khu vực theo hướng riêng lẻ mà tổ chức lại không gian trên cơ sở các hành lang và khu vực động lực.

Ba hành lang kinh tế động lực được xác định gồm hành lang Đông - Tây, Bắc - Nam và phía Tây. Trong đó, hành lang Đông - Tây đóng vai trò kết nối khu vực ven biển với cao nguyên, cửa khẩu quốc tế Lệ Thanh và các trung tâm kinh tế; tạo điều kiện phát triển công nghiệp, logistics, nông nghiệp công nghệ cao, dịch vụ và du lịch.

Cùng với đó là ba khu vực động lực phía Đông, phía Bắc và phía Tây, được định hướng phát huy những lợi thế khác nhau về kinh tế biển, công nghiệp, logistics, nông nghiệp, du lịch và kinh tế cửa khẩu.

Cách tổ chức này nhằm hình thành mạng lưới liên kết giữa các đô thị, vùng sản xuất, khu công nghiệp, cảng biển, cửa khẩu và các trung tâm dịch vụ, qua đó mở rộng không gian phát triển của tỉnh.

Hình thành mạng lưới đô thị đa trung tâm

Không gian đô thị được tổ chức theo mô hình mạng lưới đa trung tâm, đa tầng bậc, gắn với các cực tăng trưởng, đô thị tiểu vùng, hành lang kinh tế - đô thị, chuỗi và cụm đô thị.

Đến năm 2030, Gia Lai định hướng có 4 đô thị loại II gồm Quy Nhơn mở rộng (gồm An Nhơn), Pleiku, Hoài Nhơn và An Khê; cùng 24 đô thị loại III và các khu vực đô thị hóa mới. Sau năm 2030, tỉnh dự kiến hình thành thêm 7 đô thị loại III gồm Bình Khê, Ngô Mây, Hoà Hội, Phù Mỹ Bắc, Phù Mỹ Đông, Bàu Cạn và Ia Sao.

Mạng lưới này được đặt trong mối liên kết với các hành lang kinh tế và hệ thống giao thông, qua đó từng bước hình thành các cực phát triển mới thay vì tập trung vào một vài đô thị riêng biệt.

Đẩy mạnh công nghiệp, năng lượng và kinh tế biển

Gia Lai định hướng phát triển công nghiệp theo hướng hiện đại, xanh và bền vững, tập trung vào chế biến, chế tạo, công nghiệp công nghệ cao, đồng thời tăng cường liên kết giữa vùng nguyên liệu, khu công nghiệp, logistics và thị trường.

Năng lượng tái tạo được xác định là một động lực quan trọng. Tỉnh định hướng phát triển điện gió, điện mặt trời và các nguồn năng lượng khác, đồng thời nâng cấp hệ thống truyền tải, từng bước xây dựng lưới điện hiện đại để đáp ứng nhu cầu sản xuất và đô thị hóa.

Ở phía Đông, kinh tế biển được đặt vào vị trí quan trọng với định hướng phát triển cảng biển, logistics, công nghiệp ven biển, dịch vụ, du lịch biển và thủy sản. Hạ tầng cảng biển được kết nối với đường bộ, đường sắt và các trung tâm logistics nhằm tăng năng lực giao thương, xuất nhập khẩu.

Trong khi đó, du lịch được định hướng theo hướng chất lượng cao, xanh, thông minh và giàu bản sắc, khai thác tổng hợp lợi thế biển, cao nguyên, sinh thái, văn hóa, thể thao và chăm sóc sức khỏe.

Tầm nhìn 2050: Trở thành tỉnh giàu có, đáng sống, thành phố trực thuộc Trung ương

Nếu giai đoạn đến năm 2030 tập trung xây dựng nền tảng tăng trưởng, tầm nhìn đến năm 2050 của Gia Lai được đặt ở quy mô cao hơn.

Theo quy hoạch, Gia Lai hướng tới trở thành tỉnh giàu có và đáng sống của vùng Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên; có đô thị hiện đại, thông minh, xanh, bản sắc, nông thôn đồng bộ và phát triển bền vững.

Tỉnh cũng hướng tới trở thành một trong những trung tâm kinh tế biển lớn của cả nước, đồng thời xây dựng thương hiệu "Cao nguyên Sinh thái, Thể thao và Sức khoẻ". Mục tiêu dài hạn là trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.

Để hiện thực hóa tầm nhìn này, quy hoạch đặt trọng tâm vào hoàn thiện kết cấu hạ tầng, cải thiện môi trường đầu tư, phát triển nguồn nhân lực, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đồng thời bảo đảm sử dụng hiệu quả tài nguyên, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

Với quy hoạch điều chỉnh, Gia Lai đang định hình một không gian phát triển mới, trong đó biển, cao nguyên, biên giới, đô thị, công nghiệp, năng lượng và logistics được đặt trong cùng một cấu trúc liên kết. Đây là nền tảng để tỉnh nâng cao quy mô nền kinh tế, mở rộng không gian đô thị và từng bước tiến tới mục tiêu trở thành một đô thị trực thuộc Trung ương trong tầm nhìn đến năm 2050.