Tỉnh tương lai là đô thị loại I, thành phố trực thuộc Trung ương đang mở thêm các trục động lực mới

Hướng tới đô thị loại I, Ninh Bình quy hoạch lại không gian phát triển

Hướng tới mục tiêu trở thành đô thị loại I, thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030, Ninh Bình đang đồng thời đẩy nhanh các động lực mới bao gồm công tác quy hoạch, đầu tư hạ tầng chiến lược và phát triển du lịch theo hướng xanh, hiện đại.

Mục tiêu tăng trưởng kinh tế tối thiểu 11% trong năm 2026 đặt ra yêu cầu Ninh Bình phải khai thác hiệu quả các dư địa hiện có, đồng thời tạo thêm những động lực mới cho nền kinh tế. Trong 6 tháng đầu năm, GRDP của tỉnh tăng 11,4%, đứng đầu các tỉnh Đồng bằng sông Hồng và đứng thứ hai cả nước. Sản xuất công nghiệp tăng 27%, kim ngạch xuất khẩu tăng 52%. Du lịch tiếp tục là một trong những lĩnh vực nổi bật khi đón trên 17,6 triệu lượt khách, với doanh thu gần 18.000 tỷ đồng.

Để duy trì đà tăng trưởng, Ninh Bình xác định hạ tầng giao thông là “xương sống” kết nối các dòng chảy kinh tế, lưu thông hàng hóa và mở rộng không gian cho công nghiệp, đô thị, dịch vụ. Tuy nhiên, song hành với đầu tư hạ tầng là yêu cầu tổ chức lại không gian phát triển thông qua hệ thống quy hoạch.

Ngày 10/6/2026, UBND tỉnh Ninh Bình đã rà soát tiến độ lập các đồ án quy hoạch đô thị và nông thôn thuộc thẩm quyền phê duyệt. Tại thời điểm rà soát, 74/77 dự toán nhiệm vụ quy hoạch chung xã, phường đã được thẩm định, trong đó 44 dự toán chi phí được phê duyệt. Dù vậy, tiến độ lập nhiều đồ án vẫn chưa đáp ứng yêu cầu.

UBND tỉnh yêu cầu các xã, phường xác định công tác lập quy hoạch là nhiệm vụ trọng tâm, tập trung hoàn thành việc lập, trình thẩm định và phê duyệt quy hoạch chung đô thị, quy hoạch chung xây dựng xã trong tháng 12/2026.

Cùng với đó, 8 đồ án quy hoạch chung đô thị được giao phải đẩy nhanh tiến độ, gồm điều chỉnh quy hoạch chung các đô thị Kim Bảng, Duy Tiên, Phủ Lý, Nam Định, Tam Điệp, Gia Viễn - Gia Vân - Gia Trấn - Đại Hoàng và quy hoạch chung đô thị ven biển Đông Nam. Các đồ án được yêu cầu hoàn thành trình duyệt trong năm 2026, bảo đảm thống nhất với Điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Ninh Bình thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Một trong những định hướng quy hoạch đáng chú ý là khu vực đô thị hai bên sông Đáy. Theo Quyết định số 3252/QĐ-UBND, UBND tỉnh đã phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch khu vực này với diện tích nghiên cứu khoảng 6.670 ha, quy mô dân số dự kiến khoảng 650.000 người.

Phạm vi nghiên cứu trải trên các phường Hoa Lư, Tây Hoa Lư, Đông Hoa Lư và các xã Gia Trấn, Phong Doanh, Ý Yên, Yên Đồng. Khu vực bờ Tây có diện tích khoảng 2.446 ha, bờ Đông khoảng 4.222 ha, cùng phần diện tích mặt nước tự nhiên. Về ranh giới, phía Bắc giáp Quốc lộ 37C quy hoạch mới, phía Nam giáp Quốc lộ 10, phía Đông giáp cao tốc Bắc - Nam CT01 và phía Tây giáp Quốc lộ 1A.

Theo định hướng, sông Đáy sẽ trở thành trục trung tâm kết nối cảnh quan sinh thái, các giá trị văn hóa và khu vực đô thị hai bên bờ, đồng thời giữ vai trò cửa ngõ phía Nam vùng Đồng bằng sông Hồng. Trong đó, bờ Đông được định hướng phát triển thành đô thị mới hiện đại, đồng bộ hạ tầng và hướng tới mô hình đô thị thông minh; bờ Tây tập trung bảo tồn cấu trúc không gian truyền thống, hệ thống làng xóm, mặt nước và các giá trị di tích lịch sử.

Nhiệm vụ quy hoạch đặt yêu cầu kết nối hai bờ sông, thống nhất về tổng thể nhưng có sự khác biệt về hình thái kiến trúc, cảnh quan và chức năng. Thời gian thực hiện đồ án tối đa không quá 9 tháng kể từ ngày lựa chọn được đơn vị tư vấn.

Hàng loạt tuyến giao thông nghìn tỷ mở rộng không gian phát triển

Trên nền tảng quy hoạch, hàng loạt dự án giao thông lớn đang được Ninh Bình tập trung nguồn lực triển khai hoặc chuẩn bị đầu tư. Tuyến đường kết nối liên vùng giữa Nam Đồng bằng sông Hồng với vùng núi Tây Bắc và vùng Duyên hải Bắc Trung Bộ, giai đoạn I, có chiều dài 32,366 km, đi qua các xã Bình Minh, Định Hóa, Lai Thành, Yên Mạc, Đồng Thái cùng các phường Trung Sơn và Tam Điệp.

Tuyến được xây dựng theo tiêu chuẩn đường cấp II đồng bằng, tổng mức đầu tư 6.939 tỷ đồng từ ngân sách tỉnh, gồm 8 cầu, 12 nút giao, một hầm chui dân sinh và các hạng mục hạ tầng kỹ thuật. Đến ngày 21/7, các địa phương đã bàn giao 23,64 km mặt bằng, tương đương 73,1% chiều dài tuyến. Hơn 4.000 tỷ đồng đã được bố trí và lũy kế giải ngân trên 2.665 tỷ đồng.

Cùng với đó, tuyến trục động lực Hoa Lư - Nam Định đang được chuẩn bị đầu tư, gồm tuyến chính dài khoảng 21 km, Vành đai 2 dài 12,2 km cùng các tuyến nhánh kết nối, với tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 13.850 tỷ đồng từ ngân sách Trung ương và địa phương. Tuyến được định hướng kết nối hai trung tâm đô thị Hoa Lư và Nam Định, đồng thời tăng khả năng tiếp cận các khu công nghiệp, đô thị, dịch vụ, giáo dục, y tế và điểm du lịch.

Ở phía Bắc, tuyến Thanh Liêm - Cao Bồ, còn gọi là Trục T4, có tổng mức đầu tư gần 4.000 tỷ đồng, dài 16 km, quy mô 6 làn xe, kết nối xã Thanh Liêm với Quốc lộ 10 tại xã Ý Yên. Công trình được kỳ vọng mở thêm không gian phát triển đô thị, thương mại và dịch vụ.

Cao tốc Ninh Bình - Hải Phòng, đoạn qua địa bàn Ninh Bình cũ, cũng đã hoàn thành hơn 99% công tác giải phóng mặt bằng. Lũy kế vốn thực hiện đến hết tháng 7/2026 ước đạt 4.563 tỷ đồng. Các dự án đường song hành Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội cùng nhiều tuyến giao thông khác tiếp tục được triển khai.

Đề án số 07/ĐA-UBND ngày 18/6/2026 về xây dựng Ninh Bình trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030 xác định mô hình phát triển gồm một trục động lực, hai đầu phát triển, ba cực phát triển, bốn vùng kinh tế và năm hành lang kinh tế.

Trong cấu trúc này, hệ thống đường bộ, đường sắt, đường thủy và đường biển được xác định giữ vai trò kết nối các vùng phát triển. Đáng chú ý, Quyết định số 1140/QĐ-BXD ngày 1/7/2026 về điều chỉnh Quy hoạch hệ thống cảng hàng không toàn quốc xác định Ninh Bình được nghiên cứu quy hoạch, hình thành cảng hàng không quốc tế trong thời kỳ 2021 - 2030.

Du lịch tạo thêm động lực cho đô thị di sản

Nếu hạ tầng là nền tảng mở rộng không gian thì du lịch là một trong những động lực quan trọng tạo sức hút cho Ninh Bình. Với hệ thống tài nguyên trải dài từ Cố đô Hoa Lư, Quần thể danh thắng Tràng An, Tam Chúc, Phủ Dày, Đền Trần đến không gian sinh thái ven biển Xuân Thủy, địa phương có điều kiện phát triển đa dạng các loại hình du lịch, từ sinh thái, tâm linh, làng nghề đến nghỉ dưỡng cao cấp.

Nghị quyết số 26-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn được xác định là định hướng quan trọng để Ninh Bình kiến tạo không gian phát triển mới, lấy di sản và văn hóa làm bản sắc, công nghệ và xanh hóa làm động lực. Tỉnh đang chuyển đổi mô hình tăng trưởng du lịch từ “chiều rộng” sang “chiều sâu”, tập trung xây dựng các chuỗi sản phẩm chất lượng cao và kết nối liên vùng, liên điểm.

Hiệu quả của sức hút du lịch được thể hiện rõ trong kỳ nghỉ Quốc khánh từ ngày 29/8 đến 2/9/2026. Ninh Bình đón khoảng 776.790 lượt khách, tăng 84,1% so với kỳ nghỉ năm 2025. Bình quân mỗi ngày đạt 155.358 lượt khách, tăng 47,3%. Khách quốc tế ước đạt 109.701 lượt, tăng 35,4%, trong khi tổng thu từ du lịch đạt khoảng 1.030 tỷ đồng, tăng 93,5% so với mức 532,2 tỷ đồng của năm trước.

Những kết quả này cho thấy quy hoạch, hạ tầng và du lịch đang được đặt trong cùng một bài toán phát triển. Các trục giao thông mới mở rộng khả năng kết nối, không gian đô thị hai bên sông Đáy tạo thêm dư địa phát triển, trong khi hệ thống di sản và sản phẩm du lịch tạo sức hút cho thương mại, dịch vụ và các hoạt động kinh tế liên quan.