TP.HCM đề xuất bồi thường đất gấp đôi: Hộ dân bị thu hồi đất có thể nhận thêm hàng tỷ đồng?
UBND TP.HCM đang lấy ý kiến dự thảo nghị quyết của HĐND TP.HCM về cơ chế, chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất.
Bồi thường đất gấp đôi
Điểm đáng chú ý nhất về tài chính là đề xuất mức bồi thường bằng tiền về đất bằng 2 lần mức quy định đối với trường hợp Nhà nước thu hồi đất theo điểm b khoản 1 Điều 36 Luật Phát triển đô thị. Đây là chính sách vượt trội được TP.HCM đưa vào dự thảo trong bối cảnh dự án Luật Phát triển đô thị đang được Quốc hội xem xét tại kỳ họp tháng 8/2026.
Nếu mức bồi thường theo quy định là 5 tỷ đồng và thuộc đúng trường hợp được áp dụng hệ số 2 lần, về lý thuyết khoản bồi thường có thể lên tới 10 tỷ đồng.
Một chính sách khác tác động trực tiếp đến quyền lợi người dân là hỗ trợ người đủ điều kiện tái định cư nhưng không nhận nhà, đất tái định cư mà tự lo chỗ ở.
Nếu nơi có đất bị thu hồi chưa có quỹ nhà, đất tái định cư, mức hỗ trợ được đề xuất bằng 10% giá trị bồi thường về đất. Trường hợp đã có quỹ tái định cư, mức hỗ trợ là 5%.
Chẳng hạn, hộ dân được bồi thường về đất 5 tỷ đồng và thuộc trường hợp địa bàn chưa có quỹ tái định cư. Nếu tự lo chỗ ở, khoản hỗ trợ 10% tương ứng 500 triệu đồng. So với mức 5%, người dân nhận thêm 250 triệu đồng. Đây là khoản hỗ trợ đáng kể trong bối cảnh người bị thu hồi đất phải chủ động tìm nơi ở mới.
Đất mua bán bằng giấy tay có thể được hỗ trợ
Dự thảo cũng mở rộng chính sách với trường hợp mua bán, nhận chuyển nhượng, tặng cho nhà, đất bằng giấy tay. Theo đề xuất, trường hợp nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất bằng giấy tay từ sau ngày 1/7/2014 đến trước ngày có chủ trương thực hiện dự án có thể được hỗ trợ tương đương mức bồi thường.
Tuy nhiên, không phải cứ có giấy tay là được hưởng chính sách. Người đang trực tiếp sử dụng đất phải chứng minh quá trình sử dụng ổn định, không tranh chấp, không khiếu nại; có xác nhận của UBND cấp xã. Hồ sơ cũng phải được niêm yết công khai và đăng báo liên tục 3 kỳ mà không phát sinh tranh chấp, khiếu nại.
Một nhóm khác được đưa vào diện hỗ trợ là công trình xây dựng không hợp pháp trên đất đủ điều kiện bồi thường nhưng không vi phạm pháp luật đất đai, được xây dựng từ ngày 1/7/2014 đến trước ngày 1/8/2024.
Mức hỗ trợ được đề xuất bằng 20% mức bồi thường, nhưng diện tích được hỗ trợ không vượt hạn mức giao đất tối đa tại địa phương.
Không đủ điều kiện tái định cư vẫn có thể được bố trí nhà
Một điểm đáng chú ý khác là TP.HCM đề xuất cho phép hộ gia đình, cá nhân không đủ điều kiện tái định cư nhưng không còn nhà ở, đất ở nào khác trên địa bàn thành phố được giao 1 lô đất ở hoặc 1 căn nhà tại khu tái định cư.
Chính sách này chuyển trọng tâm từ việc chỉ xét điều kiện pháp lý sang xem xét chỗ ở thực tế của người dân.
Nếu được thông qua, những trường hợp không đáp ứng đầy đủ điều kiện tái định cư nhưng sau thu hồi đất không còn nơi ở nào khác sẽ có thêm cơ hội được bố trí chỗ ở.
Bên cạnh nhóm chính sách vượt trội, dự thảo cũng kế thừa một số cơ chế đang được áp dụng tại TP.HCM. Đơn cử, hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất có vi phạm pháp luật đất đai trước ngày 1.7.2014 nhưng sử dụng ổn định, không đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận có thể được hỗ trợ theo các mức 70%, 56% và 42% giá đất tính bồi thường, tùy thời điểm sử dụng đất phi nông nghiệp.
