Trung Quốc giáng đòn mới vào vị thế thống trị của đồng USD

Nền tảng này mang tên mBridge, được hậu thuẫn bởi ngân hàng trung ương của Trung Quốc đại lục, Hồng Kông, Thái Lan, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và Saudi Arabia. Theo các nguồn tin am hiểu vấn đề, một pháp nhân đặt tại Hồng Kông sẽ được thành lập để giám sát hoạt động của hệ thống.

Dù thời điểm ra mắt chính thức chưa được công bố, công tác chuẩn bị được cho là đã ở giai đoạn cuối. Những người tham gia dự án cho biết chi phí giao dịch trên mBridge có thể chỉ bằng khoảng một nửa so với các hệ thống thanh toán quốc tế truyền thống.

Nền tảng này được kỳ vọng sẽ thu hút các doanh nghiệp vừa và nhỏ, nhóm thường gặp khó khăn vì chi phí cao và quy trình phức tạp của các mạng lưới thanh toán xuyên biên giới hiện nay.

Tham vọng xây dựng mạng lưới thanh toán ngoài quỹ đạo đồng USD

Trong nhiều năm qua, Trung Quốc liên tục thúc đẩy quốc tế hóa đồng nhân dân tệ. Cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran gần đây càng thúc đẩy xu hướng này khi hệ thống thanh toán xuyên biên giới bằng nhân dân tệ của Trung Quốc (CIPS), thường được xem là phiên bản thay thế của SWIFT, ghi nhận lượng giao dịch tăng mạnh.

Tuy nhiên, mBridge là một dự án hoàn toàn khác. Nếu CIPS phục vụ thanh toán bằng nhân dân tệ truyền thống, mBridge được thiết kế để thúc đẩy việc sử dụng đồng nhân dân tệ kỹ thuật số (e-CNY) trong giao dịch quốc tế.

Ông Tom Keatinge, Giám đốc sáng lập Trung tâm Tài chính và An ninh thuộc Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Hoàng gia Anh (RUSI), cho rằng thế giới đang chứng kiến một cuộc cạnh tranh âm thầm giữa các hệ thống tài chính thay thế.

"Trung Quốc muốn đảm bảo vị thế của đồng nhân dân tệ kỹ thuật số trong hệ thống tài chính toàn cầu thông qua những nền tảng như mBridge. Có thể xem đây là một phiên bản kỹ thuật số của sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI)", ông nhận định.

Theo ông Gene Ma, Trưởng bộ phận nghiên cứu Trung Quốc tại Viện Tài chính Quốc tế (IIF), hệ thống thanh toán toàn cầu vốn từng bị chi phối bởi SWIFT đang dần phân mảnh thành nhiều mạng lưới cạnh tranh khác nhau và mBridge có thể trở thành một trong những đối thủ đáng chú ý nhất.

Công nghệ blockchain giúp giao dịch chỉ mất vài giây

Nguồn gốc của mBridge bắt đầu từ một dự án hợp tác giữa Cơ quan Tiền tệ Hong Kong và Ngân hàng Trung ương Thái Lan. Đến năm 2021, dự án được mở rộng với sự tham gia của Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS), cùng các ngân hàng trung ương Trung Quốc, UAE và Dubai trước khi chính thức mang tên mBridge.

Nền tảng này sử dụng công nghệ blockchain để cho phép các ngân hàng trung ương thực hiện giao dịch trực tiếp bằng đồng tiền kỹ thuật số của riêng mình. Nhờ đó, vai trò trung gian của đồng USD trong các giao dịch quốc tế có thể giảm đáng kể.

Một lợi thế khác là tốc độ xử lý. Thay vì mất nhiều giờ hoặc nhiều ngày như các giao dịch quốc tế truyền thống, việc chuyển đổi ngoại tệ và thanh toán trên mBridge có thể được hoàn tất chỉ trong vài giây.

Theo các nguồn tin liên quan đến dự án, các ngân hàng thương mại cũng có thể tham gia hệ thống dưới sự giám sát của ngân hàng trung ương nước mình.

Đến nay, mBridge đã xử lý khoảng 470 tỷ nhân dân tệ, tương đương gần 69 tỷ USD giá trị giao dịch.

Dự án từng gây tranh cãi tại phương Tây

Ngay từ khi hình thành, mBridge đã thu hút sự chú ý của giới chính trị và tài chính quốc tế vì lo ngại hệ thống này có thể giúp một số quốc gia hoặc tổ chức giảm sự phụ thuộc vào hệ thống tài chính do Mỹ dẫn dắt, qua đó hạn chế tác động của các lệnh trừng phạt dựa trên đồng USD.

Năm 2024, BIS quyết định chuyển giao quyền điều phối dự án cho các đối tác tham gia. Một số nguồn tin cho rằng quyết định này xuất phát từ sức ép của Washington, dù ông Agustín Carstens, khi đó là Tổng giám đốc BIS, đã bác bỏ nhận định này.

BIS và Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc khẳng định mBridge tuân thủ đầy đủ các quy định chống rửa tiền của Lực lượng Đặc nhiệm Hành động Tài chính (FATF), tổ chức quốc tế chuyên giám sát các hoạt động tài chính bất hợp pháp.

Bước tiến mới trong chiến lược quốc tế hóa nhân dân tệ

Theo giới phân tích, bên cạnh việc giảm chi phí giao dịch, mBridge còn mang ý nghĩa chiến lược đối với Trung Quốc khi giúp nước này củng cố vị thế trong thương mại toàn cầu và mở rộng ảnh hưởng tài chính tại các thị trường đối tác.

Ông Wang Jian, chuyên gia phân tích lĩnh vực tài chính tại Guosen Securities, cho rằng nền tảng mới sẽ giúp các doanh nghiệp xuất khẩu đẩy nhanh vòng quay dòng tiền và giảm áp lực thanh khoản.

"Ở tầm rộng hơn, mBridge có thể giúp Trung Quốc gia tăng tiếng nói trong trật tự tiền tệ toàn cầu, đồng thời hỗ trợ quá trình quốc tế hóa đồng nhân dân tệ", ông nhận định.

Trong bối cảnh nhiều quốc gia đang tìm kiếm các giải pháp thanh toán nhanh hơn, rẻ hơn và ít phụ thuộc hơn vào đồng USD, sự xuất hiện của mBridge được xem là bước đi mới nhất trong nỗ lực định hình lại bản đồ tài chính quốc tế của Bắc Kinh.

Theo FT