Trung Quốc tung công cụ mới chống tham nhũng: AI truy dấu tiền ảo, phát hiện cả những cuộc gặp bí mật của quan chức

Theo South China Morning Post (SCMP), kế hoạch này được nêu trong văn kiện quan trọng được thông qua tại Hội nghị toàn thể lần thứ 5 Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XX, kết thúc ngày 29/10 tại Bắc Kinh.

Toàn văn văn kiện được Tân Hoa Xã công bố ngày 1/11, trong đó đề ra các biện pháp tăng cường kiểm soát quyền lực, mở rộng giám sát đối với những lĩnh vực kinh tế mới và ứng dụng công nghệ để nâng cao hiệu quả chống tham nhũng.

Một trọng tâm là xây dựng hệ thống kiểm tra, giám sát kỷ luật bằng công nghệ số, đồng thời phát triển các nền tảng giám sát dữ liệu lớn nhằm phát hiện những dấu hiệu bất thường trong hoạt động của cơ quan nhà nước và doanh nghiệp.

Văn kiện yêu cầu các cơ quan chống tham nhũng nắm bắt những phương thức vi phạm mới, đặc biệt là hành vi lợi dụng internet, tiền ảo, công nghệ blockchain và các giao dịch xuyên biên giới để chuyển tiền hoặc che giấu những khoản lợi bất chính.

Dùng AI truy dấu tham nhũng, phát hiện gian lận trong vài giờ

Trên thực tế, một số địa phương Trung Quốc đã triển khai công nghệ tiên tiến trong hoạt động thanh tra, kiểm tra và phát hiện sai phạm.

Tại Trịnh Châu, tỉnh Hà Nam, các điều tra viên đã sử dụng thuật toán AI để nhận diện dấu hiệu thông đồng và thao túng giá trong những gói thầu của doanh nghiệp nhà nước. Trong khi đó, tại thành phố Tuy Phân Hà, thuộc tỉnh Hắc Long Giang, chính quyền kết hợp dữ liệu lớn với các mô hình AI của DeepSeek để phát hiện hành vi gian lận trong chi trả bảo hiểm xã hội.

Theo SCMP, các cán bộ kiểm tra kỷ luật cho biết việc ứng dụng AI và phân tích dữ liệu lớn có thể giúp xác minh thông tin tố cáo chỉ trong vài giờ, thay vì mất nhiều tháng như trước đây. Hệ thống có khả năng phân tích mạng lưới sở hữu doanh nghiệp phức tạp, xác định quan hệ giữa các công ty và đối chiếu dữ liệu từ nhiều nguồn khác nhau.

Chẳng hạn, cơ quan chức năng có thể sử dụng thông tin theo dõi phương tiện để phát hiện những cuộc gặp gỡ, ăn uống bí mật giữa quan chức và lãnh đạo doanh nghiệp.

Điều này cho phép nhà chức trách không chỉ dựa vào lời khai hay tài liệu tố cáo, mà còn tìm kiếm các dấu hiệu bất thường từ lượng dữ liệu lớn được thu thập trong quá trình quản lý.

Siết dòng tiền điện tử và các hình thức nhận hối lộ mới

Bên cạnh việc ứng dụng AI, Bắc Kinh cũng xác định tiền điện tử, công nghệ blockchain và các giao dịch tài chính xuyên biên giới là những lĩnh vực cần tăng cường giám sát.

Sự phát triển của tài sản số đang tạo ra những phương thức chuyển tiền mới, trong đó một số đối tượng có thể lợi dụng ví điện tử và mạng lưới blockchain để che giấu nguồn tiền bất hợp pháp.

Một trường hợp đáng chú ý là vụ án Diêu Tiền (Yao Qian), cựu lãnh đạo Viện Nghiên cứu tiền kỹ thuật số thuộc Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc.

Hồi tháng 1, đài truyền hình trung ương Trung Quốc CCTV công bố thông tin về vụ việc, cho biết ông Diêu đã sử dụng các ví tiền điện tử do cấp dưới kiểm soát để nhận hối lộ bằng tiền số và tiền mặt.

Các khoản tiền này đến từ những doanh nghiệp muốn được niêm yết trên các sàn giao dịch.

Vụ việc cho thấy tiền điện tử có thể trở thành công cụ che giấu các khoản lợi ích bất chính, ngay cả trong những lĩnh vực chịu sự quản lý chặt chẽ của nhà nước.

Trung Quốc đại lục đã cấm các giao dịch tiền điện tử từ năm 2021. Tuy nhiên, một số đối tượng vẫn tìm cách sử dụng các hệ thống blockchain xuyên biên giới để dịch chuyển dòng tiền bất hợp pháp. Để đối phó, cơ quan chống tham nhũng Trung Quốc đang đẩy mạnh truy vết giao dịch trên các blockchain công khai, kết hợp phân tích bằng thuật toán và hợp tác xuyên biên giới.

Cách tiếp cận này nhằm xác định đường đi của những khoản tiền đáng ngờ, kể cả khi chúng được chuyển qua nhiều ví điện tử hoặc qua các trung gian ở nước ngoài.

Việc đưa những hình thức tham nhũng công nghệ cao vào chương trình giám sát cũng cho thấy Bắc Kinh đang điều chỉnh phương thức chống tham nhũng để thích ứng với những thay đổi của hệ thống tài chính số.

Mở rộng giám sát tới các tập đoàn công nghệ và lao động nền tảng

Một nội dung đáng chú ý khác của văn kiện là yêu cầu tăng cường xây dựng tổ chức Đảng trong các doanh nghiệp công nghệ, đặc biệt là các nền tảng internet và công ty đổi mới sáng tạo.

Bắc Kinh muốn hoạt động xây dựng Đảng được gắn chặt hơn với công tác quản trị và vận hành doanh nghiệp, trong đó có các công ty tư nhân và doanh nghiệp sở hữu hỗn hợp.

Văn kiện yêu cầu các cơ quan quản lý ngành, cơ quan giám sát và chính quyền địa phương cùng chịu trách nhiệm mở rộng phạm vi hoạt động của tổ chức Đảng tại các lĩnh vực kinh tế mới.

Đồng thời, Trung Quốc sẽ xây dựng cơ chế linh hoạt để đưa tổ chức Đảng tại một số doanh nghiệp internet lên cấp quản lý cao hơn khi cần thiết.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh nền kinh tế nền tảng Trung Quốc phát triển mạnh trong hơn một thập kỷ qua, tạo ra hàng trăm triệu việc làm linh hoạt.

Nhóm lao động này bao gồm tài xế công nghệ, nhân viên giao đồ ăn và những người làm việc thông qua các ứng dụng trực tuyến.

Do đặc điểm công việc phân tán, thường xuyên di chuyển và không gắn bó với một địa điểm làm việc cố định, đây là nhóm lao động đặt ra những thách thức mới đối với mô hình quản lý truyền thống.

Văn kiện nhấn mạnh yêu cầu tăng cường công tác xây dựng Đảng trong những nhóm lao động mới, đồng thời bảo vệ quyền lợi hợp pháp và nâng cao hiệu quả quản lý.

Theo SCMP, việc mở rộng các tổ chức Đảng trong doanh nghiệp công nghệ và tại những điểm tập trung lao động giao hàng phản ánh nỗ lực của Bắc Kinh nhằm duy trì sự gắn kết về tổ chức khi nền kinh tế số tiếp tục tăng trưởng nhanh.

Trung Quốc điều chỉnh chiến lược quản lý trước những thay đổi của nền kinh tế

Các biện pháp mới được đưa ra trong bối cảnh giới lãnh đạo Trung Quốc đánh giá môi trường quản trị đang thay đổi đáng kể dưới tác động của công nghệ và những biến động kinh tế, xã hội.

Văn kiện chỉ ra sự gia tăng của chủ nghĩa đơn phương, bất ổn địa chính trị và tốc độ phát triển nhanh của cuộc cách mạng khoa học công nghệ đang tạo ra những thách thức mới.

Ở trong nước, quá trình số hóa, thay đổi cơ cấu dân số và sự xuất hiện của các mô hình kinh doanh mới cũng khiến việc quản lý trở nên phức tạp hơn.

Một vấn đề khác được đề cập là sự thay đổi về cơ cấu đội ngũ cán bộ, khi ngày càng nhiều người sinh sau thời kỳ cải cách và mở cửa đảm nhận các vị trí lãnh đạo.

Theo đánh giá trong văn kiện, một bộ phận cán bộ vẫn tồn tại những hạn chế về tư tưởng, kỷ luật và tác phong, thậm chí có hành vi tham nhũng. Trong khi đó, hoạt động tổ chức và giám sát tại một số lĩnh vực mới nổi chưa theo kịp tốc độ phát triển.

Trên phương diện tư tưởng, hội nghị lần này cũng chính thức xác lập "Tư tưởng Tập Cận Bình về xây dựng Đảng" như một định hướng quan trọng trong công tác xây dựng và quản lý Đảng lâu dài.

Văn kiện xác định tư tưởng này là một bộ phận quan trọng của Tư tưởng Tập Cận Bình về chủ nghĩa xã hội đặc sắc Trung Quốc thời đại mới, đồng thời đưa vào hệ thống định hướng chính thức về công tác xây dựng Đảng.

Nhìn tổng thể, những quyết sách mới cho thấy Trung Quốc đang đồng thời thúc đẩy 2 hướng quản lý. Một mặt, nước này ứng dụng AI và dữ liệu lớn để tăng khả năng phát hiện tham nhũng, đặc biệt đối với các giao dịch tài chính phức tạp. Mặt khác, Bắc Kinh mở rộng hoạt động tổ chức và giám sát tới các doanh nghiệp công nghệ và lực lượng lao động mới trong nền kinh tế số.

Đây cũng là sự điều chỉnh đáng chú ý trong chiến dịch chống tham nhũng kéo dài nhiều năm tại Trung Quốc, khi các phương thức giám sát truyền thống được kết hợp ngày càng chặt chẽ với công nghệ.