TS Cấn Văn Lực: Doanh nghiệp nhỏ và vừa cần thay đổi để đón đầu chu kỳ tăng trưởng mới

Việt Nam hội tụ đủ "thiên thời, địa lợi, nhân hòa" để tăng trưởng hai con số

Ngày 12/11, tại Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 (VIF 2027) với chủ đề "Bức tranh vĩ mô 2027 - Nguồn lực cho chu kỳ tăng trưởng mới", TS Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV kiêm Thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách Tài chính - tiền tệ Quốc gia, đã chia sẻ nhiều phân tích chuyên sâu về trạng thái vận động của nền kinh tế.

Trong bối cảnh Quốc hội vừa thông qua mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên cho năm 2027, chuyên gia nhận định Việt Nam đã chính thức bước vào một chu kỳ tăng trưởng mới. Mặc dù tăng trưởng toàn cầu có xu hướng chậm lại ở mức khoảng 3%, kinh tế trong nước tiếp tục bứt phá với mức tăng 8% trong năm trước và dự báo đạt từ 9,5% đến 9,7% trong năm nay.

Đánh giá về mục tiêu tăng trưởng hai con số, TS Cấn Văn Lực thẳng thắn nhìn nhận đây là mục tiêu cực kỳ khó và rất thách thức. Tuy nhiên, ông cho rằng nếu muốn thoát bẫy thu nhập trung bình thì đất nước bắt buộc phải vươn lên, tương tự như giai đoạn phấn đấu quyết liệt của Hàn Quốc trước đây.

Theo ông, Việt Nam hiện nay đang "hội tụ đủ ba yếu tố thiên thời, địa lợi, nhân hòa" để hiện thực hóa khát vọng này. Trước những ý kiến lo ngại về cái giá phải trả khi đẩy tốc độ tăng trưởng lên quá cao, ông phản biện rằng việc dùng từ "trả giá" là tương đối nặng nề bởi thực tế nền kinh tế chưa phải đánh đổi những mất mát quá lớn.

Chuyên gia cho rằng điều cốt lõi nằm ở việc kiên định kiểm soát rủi ro vĩ mô, trong đó 4 áp lực lớn nhất cần theo dõi sát sao gồm: lạm phát dự kiến duy trì quanh mức 4,5% đến 4,7%, thanh khoản của hệ thống tài chính, những rủi ro trên thị trường bất động sản và các biến động địa chính trị quốc tế ngày càng khó lường từ bên ngoài.

Bài toán huy động 300 tỷ USD mỗi năm

Tiến sĩ thông tin, giai đoạn 2021 - 2025 nhu cầu vốn đầu tư toàn xã hội chỉ ở mức 140 đến 150 tỷ USD mỗi năm. Nhưng trong giai đoạn 2026 - 2030, nền kinh tế cần khoảng 300 tỷ USD mỗi năm - tức quy mô đòi hỏi phải tăng gần gấp đôi. Trong khi áp lực vốn tăng vọt, nguồn lực tích lũy từ dân cư lại phát tín hiệu co hẹp rõ rệt.

Tỷ lệ tiết kiệm dân cư so với GDP từng đạt 34% vào năm trước nhưng dự kiến giảm xuống còn khoảng 33% trong năm nay. Trong khi tỷ lệ đầu tư lại tăng nhanh lên mức 31% đến 32% GDP. Khoản chênh lệch dôi dư giữa tiết kiệm và đầu tư trước đây ở mức 4% GDP hiện chỉ còn vỏn vẹn từ 1% đến 2% GDP, khiến dư địa vốn tích lũy nội tại không còn dồi dào như trước.

Nhu cầu tiếp cận nguồn lực quốc tế vì thế trở nên cấp thiết, nhưng dòng vốn ngoại hiện chịu thế mắc kẹt kép do mặt bằng lãi suất thế giới neo cao và các dự án trong nước còn thiếu minh bạch theo chuẩn mực quốc tế. Bên cạnh đó, hệ số tín nhiệm quốc gia cũng cần thêm thời gian để nâng hạng trước năm 2030.

Khơi thông 2,5 triệu tỷ đồng vốn đầu tư, mở thêm kênh huy động quốc tế

Để khai mở các nguồn lực mới mà không tạo áp lực quá tải lên hệ thống ngân hàng, việc đa dạng hóa các kênh huy động vốn là yêu cầu cấp thiết. Thực tế cho thấy nỗ lực của Chính phủ trong việc xử lý các ách tắc hành chính đã tháo gỡ được khoảng 3.600 dự án tồn đọng trên tổng số 5.000 dự án, qua đó giải phóng khoảng 2,5 triệu tỷ đồng vốn đăng ký đầu tư.

Đồng thời, nền kinh tế cần sớm khai thác các thị trường tiềm năng thông qua việc giao chỉ tiêu huy động từ 8 đến 10 tỷ USD cho Trung tâm Tài chính Quốc tế, phát triển các khu thương mại tự do và thị trường tín chỉ carbon.

Bên cạnh các dự án trọng điểm và thị trường tài chính quy mô lớn, việc khơi thông dòng vốn cho khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) cũng được quan tâm trong chu kỳ mới. Dư nợ tín dụng dành cho khối SME tại Việt Nam hiện chiếm khoảng 20% tổng dư nợ toàn nền kinh tế, cao hơn mức bình quân 17% của khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Nhằm giải quyết các rào cản tiếp cận nguồn lực, Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa đang được chuyển hóa thành Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa với ba chính sách căn cơ: cấp voucher đào tạo trực tiếp cho 10.000 CEO đầu tiên, đặt mục tiêu cung cấp tín dụng cho ít nhất 300.000 SME đến năm 2030, cùng các gói hỗ trợ 2% lãi suất cho chuyển đổi xanh và trợ lực tới 50% chi phí nâng cấp công nghệ.

Song song với các chính sách kiến tạo của Nhà nước, TS Cấn Văn Lực nhấn mạnh sự chuyển biến bền vững bắt buộc phải đến từ "nỗ lực của cả hai bên". Bản thân các doanh nghiệp SME cần chủ động minh bạch sổ sách, nâng cao năng lực quản trị rủi ro và sẵn sàng niêm yết trên thị trường chứng khoán khi đủ điều kiện. Đặc biệt, các doanh nghiệp không nên bỏ quên kênh cho thuê tài chính - một hình thức cấp vốn trung và dài hạn rất hiệu quả mà không đòi hỏi tài sản thế chấp truyền thống, qua đó chủ động đa dạng hóa nguồn lực để đón đầu chu kỳ bứt phá của đất nước.