Từ 1/1/2026, truy thu tài sản từng cá nhân nếu hộ kinh doanh không nộp phạt
Quy định mới này được cho là đảm bảo trách nhiệm của các thành viên trong gia đình (gồm vợ/chồng/con cái) đối với sai phạm chung của hộ kinh doanh.
Chính phủ mới đây đã ban hành Nghị định số 296/2025/NĐ-CP quy định về cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính, có hiệu lực từ 1/1/2026 và thay thế Nghị định 166/2013, sau 12 năm áp dụng.
Đáng chú ý, nghị định mới quy định rằng, đối với hộ kinh doanh, hộ gia đình, tổ hợp tác thì khấu trừ tiền, kê biên tài sản, trả chi phí cho hoạt động cưỡng chế từ tiền, tài sản chung của hộ kinh doanh, hộ gia đình, tổ hợp tác; trường hợp tài sản chung không đủ để thi hành quyết định cưỡng chế thì khấu trừ tiền, kê biên tài sản của các thành viên trong hộ kinh doanh, hộ gia đình, tổ hợp tác, trừ trường hợp hợp đồng hợp tác hoặc pháp luật có liên quan quy định khác.
Quy định mới này được cho là đảm bảo trách nhiệm của các thành viên trong gia đình (gồm vợ/chồng/con cái) đối với sai phạm chung và tránh thực trạng các thành viên tẩu tán tài sản chung vào tài sản riêng, sau đó tuyên bố hộ kinh doanh không còn tài sản để thi hành quyết định cưỡng chế nhằm tránh nộp phạt.
Những thành viên trong gia đình không có tên trong Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh sẽ không bị ảnh hưởng đến tài sản riêng.
Với nhiều thay đổi đột phá, Nghị định 296 được kỳ vọng sẽ gỡ bỏ các "nút thắt" trong công tác cưỡng chế, đảm bảo tính nhân văn và minh bạch tài chính.
Nghị định mới cho phép áp dụng linh hoạt và đồng thời các biện pháp cưỡng chế, thay vì phải tuân theo thứ tự bất di bất dịch trong quy định hiện hành.
Nếu ở Nghị định 166, cơ quan thực thi phải tuân thủ nghiêm ngặt thứ tự các biện pháp cưỡng chế: khấu trừ tiền lương, thu nhập, tiền từ tài khoản trước; nếu không được mới kê biên tài sản, rồi mới đến các biện pháp khác. Điều này có thể vô tình tạo kẽ hở cho người vi phạm tẩu tán tài sản trong thời gian chờ đợi.
Nghị định 296 đã xóa bỏ rào cản này. Kể từ năm 2026, người có thẩm quyền được phép áp dụng một hoặc nhiều biện pháp cưỡng chế cùng lúc, nếu xét thấy việc áp dụng một biện pháp là không đủ.
Cụ thể, 4 biện pháp cưỡng chế được giữ nguyên, nhưng không cần thực hiện theo trình tự. Các biện pháp cưỡng chế tài sản đối với Hộ kinh doanh khi không đủ tiền nộp phạt như sau:
Bước 1: Trừ tiền từ tài khoản kinh doanh: Cơ quan chức năng sẽ khấu trừ tiền từ tài khoản ngân hàng dùng chung cho hoạt động kinh doanh của hộ.
