Từ 15/11, AI ngân hàng giao dịch vượt ngưỡng này sẽ bị xếp vào nhóm rủi ro cao

Ngày 30/9/2026, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã ký ban hành Thông tư số 53/2026/TT-NHNN, quy định về an toàn, quản lý rủi ro và điều kiện triển khai hệ thống trí tuệ nhân tạo trong ngành ngân hàng. Thông tư có hiệu lực từ ngày 15/11/2026.

Văn bản được ban hành nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật Trí tuệ nhân tạo và các văn bản hướng dẫn liên quan, đồng thời thiết lập khuôn khổ thống nhất để quản lý việc ứng dụng AI trong lĩnh vực ngân hàng.

Thời gian qua, các tổ chức trong ngành ngân hàng đã đẩy mạnh ứng dụng AI vào nhiều nghiệp vụ như chấm điểm tín dụng, thẩm định cho vay, phát hiện gian lận thanh toán, tư vấn tự động và định danh khách hàng điện tử (eKYC).

Tuy nhiên, bên cạnh lợi ích về tốc độ xử lý và hiệu quả vận hành, công nghệ này cũng phát sinh những rủi ro liên quan đến an ninh mạng, an toàn dữ liệu, mô hình AI, bên thứ ba và chuỗi cung ứng. Những rủi ro này có thể ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của khách hàng cũng như sự an toàn trong hoạt động ngân hàng.

Giao dịch thanh toán qua AI vượt ngưỡng nào sẽ thuộc nhóm rủi ro cao?

Theo Thông tư 53/2026/TT-NHNN, việc quản lý hệ thống AI được thực hiện theo mức độ rủi ro, bảo đảm yêu cầu kiểm soát tương ứng với phạm vi tác động của từng hệ thống. Đồng thời, cơ chế giám sát và khả năng can thiệp của con người phải được duy trì, không để AI thay thế trách nhiệm và thẩm quyền của con người trong hoạt động ngân hàng.

Thông tư quy định cụ thể về việc phân loại hệ thống AI, xác định mức độ rủi ro và thiết lập cơ chế giám sát, can thiệp phù hợp. Danh mục hệ thống AI có rủi ro cao trong lĩnh vực ngân hàng được xác định theo Quyết định số 33/2026/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Đáng chú ý, đối với hệ thống AI tự động thực hiện giao dịch thanh toán, hệ thống sẽ được xác định là có rủi ro cao nếu tự động thực hiện giao dịch có giá trị trên 10 triệu đồng mỗi lần hoặc tổng giá trị giao dịch trong ngày trên 20 triệu đồng đối với khách hàng cá nhân.

Với khách hàng tổ chức, ngưỡng tương ứng là giao dịch trên 50 triệu đồng mỗi lần hoặc tổng giá trị giao dịch trong ngày trên 100 triệu đồng.

Như vậy, quy định tập trung vào việc phân loại và kiểm soát các hệ thống AI tự động thực hiện giao dịch thanh toán đạt ngưỡng giá trị nêu trên, chứ không đồng nghĩa mọi giao dịch chuyển tiền của khách hàng vượt 10 triệu đồng hoặc 50 triệu đồng đều phải tuân theo một thủ tục mới giống nhau.

Ngoài thanh toán, Thông tư cũng xác định hệ thống AI tự động quyết định cấp tín dụng là hệ thống có rủi ro cao khi xử lý khoản cấp tín dụng từ 50 triệu đồng trở lên.

Ngân hàng phải tăng kiểm soát an toàn dữ liệu và rủi ro AI

Để bảo đảm an toàn khi ứng dụng công nghệ, Thông tư yêu cầu hệ thống AI phải được kiểm tra, đánh giá an ninh mạng trước khi đưa vào vận hành chính thức, đồng thời thực hiện đánh giá định kỳ hoặc khi có thay đổi đáng kể.

Các đơn vị trong ngành ngân hàng cũng phải đáp ứng yêu cầu về an toàn dữ liệu, quản lý thay đổi, xử lý sự cố, ghi nhật ký và kiểm soát những rủi ro đặc thù phát sinh từ AI.

Bên cạnh đó, Thông tư thiết lập khung quản lý rủi ro đối với việc ứng dụng hệ thống AI, trong đó quy định trách nhiệm quản lý, đánh giá tác động đối với hệ thống có rủi ro cao và tổ chức quản lý rủi ro theo ba tuyến bảo vệ. Các rủi ro liên quan đến mô hình, đạo đức, hoạt động thuê ngoài và chuỗi cung ứng cũng thuộc phạm vi kiểm soát.

Trước khi đưa hệ thống AI vào vận hành chính thức, các đơn vị phải lập hồ sơ theo quy định, đánh giá các điều kiện triển khai và trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.

Thông tư áp dụng đối với nhiều nhóm tổ chức trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng, gồm tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán, tổ chức cung ứng dịch vụ tiền di động, công ty thông tin tín dụng, Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam, Nhà máy In tiền Quốc gia và Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam.

Việc ban hành quy định mới nhằm thúc đẩy ứng dụng AI an toàn, có trách nhiệm trong ngành ngân hàng, đồng thời tăng cường quản lý rủi ro, bảo vệ dữ liệu và quyền lợi hợp pháp của khách hàng. Thông tư số 53/2026/TT-NHNN chính thức có hiệu lực từ ngày 15/11/2026.