Từ 15/11, giao dịch chuyển tiền trên 10 triệu đồng sẽ được xác định có rủi ro cao trong trường hợp này

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đã ban hành Thông tư số 53/2026/TT-NHNN ngày 30/9/2026, quy định về an toàn, quản lý rủi ro và điều kiện triển khai đối với việc ứng dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) trong ngành Ngân hàng. Văn bản có hiệu lực từ ngày 15/11/2026.

Thông tư 53/2026/TT-NHNN áp dụng đối với các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán, tổ chức cung ứng dịch vụ Tiền di động, công ty thông tin tín dụng và một số đơn vị khác hoạt động trong ngành ngân hàng.

Theo NHNN, việc ứng dụng AI trong hoạt động ngân hàng ngày càng phổ biến, trải rộng trên nhiều nghiệp vụ như chấm điểm tín dụng, thẩm định khoản vay, phát hiện gian lận thanh toán, tư vấn khách hàng tự động và định danh điện tử (eKYC).

Công nghệ này giúp các tổ chức tài chính rút ngắn thời gian xử lý, nâng cao hiệu quả vận hành và cải thiện chất lượng dịch vụ. Tuy nhiên, quá trình triển khai cũng đặt ra những thách thức về an ninh mạng, bảo mật dữ liệu, rủi ro mô hình và hoạt động thuê ngoài. Các vấn đề phát sinh có thể tác động trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng.

Trước thực tế đó, NHNN xây dựng Thông tư 53 theo nguyên tắc quản lý dựa trên mức độ rủi ro. Theo đó, hệ thống AI có phạm vi tác động càng lớn sẽ phải đáp ứng những yêu cầu kiểm soát tương ứng.

AI tự động chuyển tiền trên 10 triệu đồng mỗi lần thuộc nhóm rủi ro cao

Một trong những điểm đáng chú ý của Thông tư 53 là việc xác định các ngưỡng giao dịch để phân loại hệ thống AI có rủi ro cao trong hoạt động thanh toán.

Hệ thống AI tự động thực hiện giao dịch điện tử trong hoạt động ngân hàng được xác định có rủi ro cao nếu thực hiện tối thiểu một trong các giao dịch sau:

Đối với khách hàng cá nhân, giá trị giao dịch trên 10 triệu đồng mỗi lần hoặc tổng giá trị giao dịch trong ngày vượt 20 triệu đồng.

Đối với khách hàng tổ chức, giá trị giao dịch trên 50 triệu đồng mỗi lần hoặc tổng giá trị giao dịch trong ngày vượt 100 triệu đồng.

Như vậy, việc phân loại không chỉ căn cứ vào giá trị từng giao dịch riêng lẻ mà còn xét đến tổng số tiền được hệ thống AI tự động thực hiện trong ngày. Chỉ cần đáp ứng một trong hai điều kiện về giá trị giao dịch hoặc tổng giá trị giao dịch trong ngày, hệ thống sẽ được xác định thuộc nhóm rủi ro cao.

Ngoài hoạt động thanh toán, Thông tư cũng xếp các hệ thống AI tự động đưa ra quyết định cấp tín dụng đối với khoản cấp tín dụng từ 50 triệu đồng trở lên vào nhóm rủi ro cao.

Yêu cầu giám sát của con người đối với hệ thống AI rủi ro cao

Cùng với việc phân loại rủi ro, Thông tư 53 đặt ra các điều kiện về an toàn thông tin và quản trị đối với những tổ chức triển khai hệ thống AI trong hoạt động ngân hàng.

Cụ thể, hệ thống AI thuộc nhóm rủi ro cao phải được kiểm tra, đánh giá an ninh mạng trước khi chính thức vận hành. Việc đánh giá cũng phải được thực hiện định kỳ hoặc khi hệ thống có những thay đổi đáng kể.

Các tổ chức triển khai phải bảo đảm an toàn dữ liệu, quản lý thay đổi, thiết lập phương án xử lý sự cố và ghi nhật ký hoạt động. Đồng thời, đơn vị vận hành có trách nhiệm nhận diện, theo dõi và kiểm soát những rủi ro đặc thù phát sinh từ công nghệ AI.

Đáng chú ý, NHNN yêu cầu các tổ chức thiết lập cơ chế giám sát và can thiệp của con người trong quá trình vận hành. Theo nguyên tắc này, việc sử dụng AI không làm thay đổi trách nhiệm và thẩm quyền của con người đối với các hoạt động ngân hàng.

Bên cạnh các yêu cầu kỹ thuật, tổ chức triển khai phải đánh giá tác động của hệ thống AI rủi ro cao và thực hiện quản lý rủi ro theo mô hình 3 tuyến bảo vệ, đồng thời kiểm soát những vấn đề liên quan đến mô hình, đạo đức, hoạt động thuê ngoài và chuỗi cung ứng.

Trước khi chính thức đưa hệ thống AI vào sử dụng, tổ chức triển khai phải lập hồ sơ, đánh giá việc đáp ứng các điều kiện theo quy định và trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.