Vị Đại tá hy sinh tại Campuchia ở tuổi 36, từng được phong 13 cấp trong chưa đầy 20 năm, truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân

Liệt sĩ, Đại tá Trương Hồng Anh sinh ngày 29/3/1948, quê ở xã Bình Thuận, huyện Bình Sơn, nay là xã Vạn Tường, tỉnh Quảng Ngãi. Khi vừa tròn 16 tuổi, người thanh niên Trương Hồng Anh đã xung phong lên đường nhập ngũ.

Từ một chiến sĩ trinh sát, ông từng bước trưởng thành qua thực tiễn chiến đấu, lần lượt đảm nhiệm các cương vị Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 90 khi 22 tuổi, Trung đoàn trưởng Trung đoàn 1 khi 29 tuổi và Sư đoàn trưởng Sư đoàn 2 khi mới 34 tuổi.

Gần 20 năm trong quân ngũ, ông được phong 13 cấp, từ Binh nhì đến Đại tá, trực tiếp tham gia nhiều trận đánh lớn tại chiến trường Khu 5, Đường 9 - Nam Lào và Campuchia. Ở bất cứ cương vị nào, đồng chí Trương Hồng Anh cũng thể hiện bản lĩnh của người chỉ huy dũng cảm, mưu trí, quyết đoán và sáng tạo, góp phần cùng đơn vị lập nhiều chiến công.

Năm 1971, trong Chiến dịch Đường 9 - Nam Lào, khi đang giữ cương vị Tiểu đoàn trưởng, ông Trương Hồng Anh trực tiếp chỉ huy đơn vị thực hiện nhiệm vụ vừa bao vây địch, vừa tiến công cao điểm 723 Phu Rệp, đồng thời kêu gọi địch đầu hàng.

Để bảo đảm thắng lợi, ông tổ chức chuẩn bị kỹ lưỡng, củng cố tư tưởng bộ đội, giữ bí mật và tạo yếu tố bất ngờ. Trong trận đánh, người tiểu đoàn trưởng luôn bám sát đơn vị, có mặt tại các chiến hào, kịp thời động viên bộ đội, bình tĩnh xử trí tình huống và phối hợp với đơn vị bạn tiêu diệt Trung đoàn 1 của quân ngụy, từng bước hình thành thế bao vây địch tại điểm cao 660.

Cũng trong năm 1971, ông Trương Hồng Anh góp phần chỉ huy lực lượng đánh tan một tiểu đoàn quân Thái Lan và một tiểu đoàn quân ngụy Lào, đánh bại âm mưu tái chiếm quận lỵ Paksong trên cao nguyên Bolaven, Lào.

Bản lĩnh của người chỉ huy Trương Hồng Anh tiếp tục được tôi luyện và khẳng định qua những năm tháng chiến đấu tại chiến trường Campuchia. Ông có hai lần có mặt tại chiến trường này trên cương vị Trung đoàn trưởng và Sư đoàn trưởng. Trong Chiến dịch mùa khô 1984-1985, ông tham gia chỉ huy lực lượng đánh vào cụm cứ điểm 547 (CD-M1), giành thắng lợi.

Sau này, Đại tá Lê Văn Cúc, nguyên Chính ủy Trung đoàn 1, Sư đoàn 2 từng kể lại một trận đánh đặc biệt mà ông nhớ về người đồng đội, người chỉ huy của mình. Trong một trận đột phá toàn mặt trận trong đội hình Quân đoàn 4, ông Trương Hồng Anh đề xuất di chuyển sở chỉ huy từ phía sau ra phía trước so với trận địa bố trí quân. Đây là phương án táo bạo, có phần nguy hiểm nhưng giúp người chỉ huy quan sát toàn bộ chiến trường và nhanh chóng chỉ huy hiệp đồng các binh chủng.

Trận đột phá sau đó giành thắng lợi, trở thành một dấu ấn quan trọng để Trung đoàn 1 được tuyên dương danh hiệu Anh hùng.

Không chỉ có khả năng tổ chức, chỉ huy chiến đấu, ông Trương Hồng Anh còn được đồng đội nhắc đến bởi trí nhớ đặc biệt và phương pháp làm việc khoa học. Dựa trên bản đồ, ông có thể dẫn Trung đoàn hành quân trong đêm hàng chục cây số mà không bị lạc. Trước mỗi trận đánh, ông chuẩn bị kỹ từ con người, phương án đến cơ sở chiến trường, đồng thời yêu cầu cán bộ cấp dưới cũng phải thực hiện nghiêm túc công tác chuẩn bị.

Trong đời sống thường ngày, Trương Hồng Anh là người ít ngủ, dành nhiều thời gian đọc sách, nghiên cứu và ghi chép. Có những lúc giữa đêm, một ý nghĩ mới hình thành, ông bật dậy ghi lại vào sổ. Đọc, ghi chép, quan sát và phân tích, cùng với sự từng trải qua thực tiễn chiến trường và ý chí quyết tâm cao, trở thành phương pháp làm việc được ông duy trì trong quá trình chỉ huy.

Với đồng đội, người sư đoàn trưởng luôn giữ sự chân tình. Với cấp trên, ông khiêm tốn, lắng nghe và chấp hành nghiêm mệnh lệnh. Với cán bộ dưới quyền, ông bàn bạc dân chủ, không hách dịch, không nóng nảy. Với chiến sĩ, ông gần gũi, hòa đồng, quan tâm đến từng bữa ăn, giấc ngủ và chỗ nghỉ ngơi của bộ đội, kể cả trong điều kiện chiến đấu khắc nghiệt.

Ngày 27/3/1984, trên đường trở về sau chuyến đi kiểm tra chiến trường, xe của Sư đoàn trưởng Trương Hồng Anh tránh xuống vệ đường để nhường cho xe thương binh đi qua. Chiếc xe không may trúng phải mìn do quân Pôn Pốt cài lại. Ông Trương Hồng Anh bị thương nặng.

Cuộc giành giật sự sống cho người chỉ huy diễn ra khẩn trương. Cấp trên huy động cả máy bay trực thăng để vận chuyển ông đi cấp cứu. Khi Trương Hồng Anh được đưa về Quân y viện 21, Mặt trận 579, hàng trăm chiến sĩ đã xung phong truyền máu.

Tuy nhiên, những nỗ lực cứu chữa không thể giữ ông ở lại. Người Sư đoàn trưởng anh dũng đã hy sinh ngày 2/4/1984, để lại niềm tiếc thương sâu sắc trong cán bộ, chiến sĩ đơn vị.

Trong quá trình công tác, Đại tá Trương Hồng Anh được tặng thưởng nhiều huân chương, huy chương; 2 danh hiệu Dũng sĩ diệt Mỹ cấp 2 và 3 danh hiệu Dũng sĩ Quyết thắng.

Ghi nhận những thành tích đặc biệt xuất sắc của ông trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, ngày 30/9/2024, Chủ tịch nước ký quyết định truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân đối với liệt sĩ, Đại tá Trương Hồng Anh.

Danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân được truy tặng là sự ghi nhận đối với những cống hiến và thành tích đặc biệt xuất sắc của người chỉ huy đã trưởng thành từ chiến trường, đi qua nhiều trận đánh ác liệt và hy sinh khi đang làm nhiệm vụ tại chiến trường Campuchia.

Tên tuổi liệt sĩ, Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Trương Hồng Anh được đồng đội và các thế hệ cán bộ, chiến sĩ ghi nhớ cùng những năm tháng chiến đấu kiên cường của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Bài viết sử dụng thông tin tham khảo từ các nguồn:

- Chỉ huy bản lĩnh, quyết đoán - Báo QĐND

- Chuyện về hai anh em trên chiến trường cùng một đơn vị - Tạp chí Đông Nam Á

- Huyền thoại một sư trưởng - Thời báo Ngân hàng

- Truy tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND cho nguyên Sư đoàn trưởng Sư đoàn 2 Trương Hồng Anh - Báo Điện tử Chính phủ