Vì sao CPI 2025 tăng 3,31% dù giá xăng giảm sâu?

Mặc dù giá xăng dầu giảm mạnh và trở thành yếu tố quan trọng kìm hãm lạm phát, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) năm 2025 vẫn tăng 3,31% so với năm trước. Nguyên nhân nằm ở việc nhiều nhóm hàng hóa, dịch vụ thiết yếu khác, đặc biệt là điện, nhà ở, thực phẩm và y tế tăng giá mạnh và chiếm tỷ trọng lớn trong “rổ CPI”.

Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), riêng tháng 12/2025,CPI tăng 0,19% so với tháng trước, chủ yếu do giá lương thực, thực phẩm và ăn uống ngoài gia đình tăng. So với cùng kỳ năm trước, CPI tháng 12 tăng 3,48%.

Ăn uống, may mặc “đẩy” CPI tháng cuối năm

Trong mức tăng 0,19% của CPI tháng 12, có tới 9/11 nhóm hàng hóa và dịch vụ tăng giá. Nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng mạnh nhất, với mức 0,75%, làm CPI chung tăng 0,27 điểm phần trăm. Trong đó, giá thực phẩm tăng 0,98%, lương thực tăng 0,55%, ăn uống ngoài gia đình tăng 0,29%.

Nhu cầu mua sắm cuối năm cũng khiến nhóm may mặc, mũ nón và giày dép tăng 0,20%. Một số nhóm khác như thiết bị và đồ dùng gia đình, hàng hóa và dịch vụ khác cũng tăng nhẹ do chi phí sản xuất, nhân công và giá vàng thế giới tăng cao.

Bình quân quý IV/2025, CPI tăng 3,44% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, thuốc và dịch vụ y tế tăng tới 11,84%; nhà ở, điện, nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng 5,91%; hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 3,19%.

Tính chung cả năm 2025, CPI tăng 3,31%, đạt mục tiêu Quốc hội đề ra. Cục Thống kê chỉ rõ nguyên nhân chính đẩy CPI tăng, nổi bật nhất là:

-Nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng 6,08%, làm CPI chung tăng tới 1,38 điểm phần trăm. Giá nhà ở thuê tăng 7,33%; vật liệu bảo dưỡng nhà ở tăng 6,45%. Đáng chú ý, giá điện sinh hoạt tăng 7,20% do nhu cầu sử dụng điện tăng và hai đợt điều chỉnh giá bán lẻ điện của EVN trong năm.

-Hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 3,27%, làm CPI tăng 1,17 điểm phần trăm, trong đó thực phẩm tăng 3,61%, ăn uống ngoài gia đình tăng 3,81%.

-Thuốc và dịch vụ y tế tăng 13,07%, làm CPI tăng 0,61 điểm phần trăm do điều chỉnh giá dịch vụ y tế theo Thông tư 21/2024/TT-BYT.

-Các nhóm giáo dục, hàng hóa và dịch vụ khác, thiết bị và đồ dùng gia đình cũng đồng loạt tăng giá.

Giá xăng giảm sâu nhưng không đủ ‘bù’ các lực kéo khác

Ở chiều ngược lại, có hai yếu tố góp phần kiềm chế CPI năm 2025. Đáng chú ý nhất là nhóm giao thông giảm 2,14%, kéo CPI chung giảm 0,21 điểm phần trăm, trong đó giá xăng giảm tới 8,53%. Nhóm thông tin và truyền thông cũng giảm 0,45% nhờ giá điện thoại thế hệ cũ hạ nhiệt.

Tuy nhiên, mức giảm này không đủ bù đắp cho đà tăng mạnh của các nhóm chiếm tỷ trọng lớn trong chi tiêu của người dân như điện, nhà ở, thực phẩm và y tế.

Cục Thống kê cho biết, lạm phát cơ bản bình quân năm 2025 tăng 3,21%, thấp hơn mức tăng 3,31% của CPI chung. Nguyên nhân là các yếu tố làm CPI tăng mạnh như lương thực, thực phẩm, điện sinh hoạt, y tế, giáo dục đều thuộc nhóm hàng hóa, dịch vụ được loại trừ khi tính lạm phát cơ bản.

Cùng với CPI, giá vàng trong nước năm 2025 biến động mạnh theo giá thế giới. Bình quân năm, chỉ số giá vàng tăng tới 47,67%; riêng tháng 12 tăng 2,18% so với tháng trước và tăng hơn 70% so với cùng kỳ.

Trong khi đó, giá USD trên thị trường quốc tế giảm do kỳ vọng Mỹ điều chỉnh chính sách tiền tệ, nhưng trong nước, chỉ số giá USD bình quân năm 2025 vẫn tăng 3,92%.