Việt Nam lần đầu nghiên cứu làm sân bay hoàn toàn trên mặt biển: Quy mô gần 500ha, vốn khoảng 9.200 tỷ

Lần đầu tiên, một phương án xây dựng cảng hàng không hoàn toàn trên vùng mặt nước ven bờ được đưa vào quy hoạch hệ thống cảng hàng không của Việt Nam. Đó là Cảng hàng không quốc tế Vân Phong tại Khánh Hòa, công trình được định hướng quy mô gần 500ha, vốn đầu tư theo quy hoạch khoảng 9.214 tỷ đồng, mở ra một hướng tiếp cận hoàn toàn mới trong việc khai thác không gian cho hạ tầng hàng không trên cả nước.

Theo Quyết định 1140/QĐ-BXD ngày 1/7/2026 của Bộ Xây dựng về điều chỉnh Quy hoạch hệ thống cảng hàng không toàn quốc thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, Cảng hàng không quốc tế Vân Phong được bổ sung vào danh sách quy hoạch. Đây là một trong những cảng hàng không quốc tế mới được đưa vào mạng lưới quốc gia giai đoạn tới. Điểm đặc biệt nằm ở chỗ, khác với mô hình sân bay hiện hữu tại Việt Nam, Vân Phong được nghiên cứu bố trí trên vùng mặt nước ven bờ tại khu vực Vạn Thắng, Khánh Hòa.

Nếu được các cấp có thẩm quyền thông qua và triển khai trên thực tế, đây sẽ là sân bay đầu tiên của Việt Nam được xây dựng theo mô hình hoàn toàn trên mặt nước, đánh dấu một bước chuyển đáng chú ý trong tư duy phát triển hạ tầng hàng không. Thay vì tiếp tục tìm kiếm quỹ đất trên đất liền, phương án này đặt công trình vào một không gian phát triển đặc biệt, gắn trực tiếp với lợi thế kinh tế biển của Khánh Hòa.

Theo quy hoạch, Cảng hàng không quốc tế Vân Phong được định hướng đạt tiêu chuẩn cấp 4E, diện tích khoảng 497,1ha. Công suất khai thác dự kiến đạt khoảng 1,5 triệu hành khách/năm vào năm 2030 và tăng lên 2,5 triệu hành khách/năm vào năm 2050. Chi phí đầu tư theo quy hoạch được xác định khoảng 9.214 tỷ đồng.

Nhưng giá trị của phương án không chỉ nằm ở một sân bay mới. Vân Phong đang được định hướng trở thành một cực phát triển quan trọng của Khánh Hòa với các ngành kinh tế biển, công nghiệp, logistics, thương mại, dịch vụ và du lịch. Trong bối cảnh đó, một đầu mối hàng không quốc tế mới có thể bổ sung năng lực kết nối cho khu vực, hỗ trợ đưa hành khách, hàng hóa và dòng vốn đến gần hơn với Khu kinh tế Vân Phong. Đây cũng là lý do việc lựa chọn mô hình sân bay trên mặt nước mang ý nghĩa lớn hơn một giải pháp xây dựng đơn thuần. Công trình, nếu được hiện thực hóa, sẽ cho thấy khả năng mở rộng không gian hạ tầng của Việt Nam theo hướng khai thác những khu vực trước đây ít được sử dụng cho các công trình hàng không quy mô lớn.

Tuy nhiên, chính vị trí đặc biệt cũng khiến Vân Phong trở thành bài toán kỹ thuật phức tạp. Việc xây dựng một sân bay trên vùng mặt nước ven bờ đòi hỏi phải giải quyết đồng thời các vấn đề về địa chất, nền móng, kết cấu, môi trường biển, điều kiện khí hậu, an toàn khai thác và khả năng chống chịu trong quá trình vận hành lâu dài. Những yêu cầu này có thể tác động trực tiếp đến tổng mức đầu tư, phương án thi công và hiệu quả kinh tế của dự án.

Ở cấp độ quốc gia, Vân Phong xuất hiện trong một quy hoạch đang được mở rộng mạnh về quy mô. Đến năm 2030, mạng lưới được nghiên cứu hình thành 36 cảng hàng không, gồm 19 cảng quốc tế và 17 cảng nội địa, với tổng công suất thiết kế khoảng 249,14 triệu hành khách/năm. Tổng nhu cầu vốn đầu tư theo quy hoạch khoảng 577.572 tỷ đồng. Đến năm 2050, hệ thống được định hướng đạt 37 cảng hàng không với công suất khoảng 533,5 triệu hành khách/năm.

Trong bức tranh đó, Vân Phong không đơn thuần bổ sung thêm một sân bay vào danh sách quy hoạch. Điểm đáng chú ý hơn là lần đầu tiên Việt Nam đặt vấn đề hình thành một cảng hàng không trên mặt nước, qua đó mở ra một hướng nghiên cứu mới cho bài toán phát triển hạ tầng trong điều kiện quỹ đất ngày càng có giá trị.

Tuy nhiên, đề án xây dựng sân bay Vân Phong hiện mới được đưa vào quy hoạch và nghiên cứu, chưa đồng nghĩa công trình đã được quyết định đầu tư hoặc đang thi công. Chặng đường từ quy hoạch đến một sân bay thực tế còn phụ thuộc vào hàng loạt bước về nghiên cứu khả thi, nguồn vốn, công nghệ, môi trường, an toàn và quyết định đầu tư.

Nếu như những điều kiện này được giải quyết và dự án được triển khai, sân bay Vân Phong sẽ không chỉ bổ sung một cửa ngõ hàng không mới cho Khánh Hòa mà còn có thể trở thành công trình mở đầu cho một cách tiếp cận chưa từng có tại Việt Nam khi đưa những hạ tầng chiến lược ra không gian mặt nước để mở rộng dư địa phát triển của đô thị và nền kinh tế biển.