4 vị hoàng đế Trung Quốc từng bị phế truất rồi trở lại ngai vàng: Có 2 con trai ruột của Võ Tắc Thiên

Những cuộc đối đầu quyền lực nơi hoàng cung Trung Hoa đã đẩy không ít vị vua vào thảm cảnh bị cầm tù, lưu đày, thậm chí gục ngã trước những âm mưu thâm độc do chính người thân ruột thịt hay con gái ruột giăng sẵn.

Minh Anh Tông: Vị quân vương hai phen ngự tọa và thảm kịch Thổ Mộc bảo

Minh Anh Tông (tên thật là Chu Kỳ Trấn) nắm giữ ngai vàng tổng cộng 14 năm, chia thành hai giai đoạn là niên hiệu Chính Thống từ năm 1435 đến năm 1449 và niên hiệu Thiên Thuận từ năm 1457 đến năm 1464.

Sinh năm 1427 trong gia đình hoàng tộc quyền uy bậc nhất bấy giờ với phụ thân là Minh Tuyên Tông, ông là vị hoàng đế thứ 6 và thứ 8 của triều đại nhà Minh. Thời điểm ông bước lên ngôi báu khi mới 8 tuổi, đất nước đứng trước nhiều thách thức về ổn định nội chính lẫn áp lực từ các bộ tộc du mục bên ngoài biên giới. Sự thiếu vắng trải nghiệm thực tế cùng tuổi đời quá trẻ khiến nhà vua sớm có không ít quyết định thiếu hợp lý.

Sự kiện đen tối nhất trong cuộc đời ông xảy ra năm 1449 khi các cuộc xung đột với bộ tộc Ngõa Lạt dưới sự lãnh đạo của Dã Tiên bùng nổ dữ dội. Bất chấp sự can gián từ các vị đại thần kỳ cựu như Vu Khiêm, vị quân vương trẻ vẫn quyết định thân chinh dẫn theo 50 vạn đại quân tiến ra biên ải để rồi vướng vào thảm bại lịch sử tại Thổ Mộc bảo.

Quân Minh bị vây hãm, cắt đứt nguồn nước, thương vong vô số còn nhà vua bị bắt làm tù binh trên thảo nguyên lạnh giá. Khoảng thời gian một năm sống giữa doanh trại của người Mông Cổ, tuy được đối đãi khách khí nhưng vị thiên tử cũng nếm trải nỗi cô độc tột cùng và cảm giác dằn vặt về số phận hàng vạn binh sĩ đã ngã xuống vì mình.

Được trả tự do vào năm 1450, sau những nỗ lực thương thuyết ngoại giao, ông trở về kinh thành Bắc Kinh nhưng không được em trai là Minh Đại Tông trao lại quyền lực mà bị giam lỏng suốt 8 năm tại Nam Cung dưới danh nghĩa Thái Thượng hoàng. Chịu đựng cảnh giam cầm cô tịch suốt quãng thời gian dài, đến năm 1457, vị hoàng đế thất thế chớp lấy thời cơ thông qua cuộc chính biến Đoạt môn chi biến để lật ngược thế cờ giành lại ngai vàng.

Trở lại nắm quyền lần thứ hai, ông tỏ ra ôn hòa, thận trọng hơn trong các quyết định chính trị đồng thời chú trọng chăm lo đời sống nhân dân nhằm bù đắp những sai lầm tuổi trẻ. Dẫu vậy, ông vẫn giữ thói quen tin dùng hoạn quan, thậm chí còn khôi phục danh dự cho Vương Chấn gây ra nhiều tranh cãi trong giới sử gia. Năm 1464, ông chính thức qua đời.

Đường Trung Tông: Cuộc đời chìm nổi cùng định mệnh nghiệt ngã

Đường Trung Tông (tên thật là Lý Hiển) trải qua hai lần tại vị với quãng thời gian ngắn ngủi chỉ khoảng 5 năm, chia thành giai đoạn ngắn vào năm 684 và giai đoạn từ năm 705 đến năm 710.

Lý Hiển sinh năm 656 tại kinh đô Trường An, là con trai thứ ba của Đường Cao Tông Lý Trị và Võ Tắc Thiên giữa chốn thâm cung hiểm ác. Tính cách của ông theo sử sách được miêu tả có phần nhân từ, yếu đuối và thiếu bản lĩnh, không đủ sức chống lại những mưu đồ chính trị thâm độc từ những người thân cận nhất.

Lần đầu tiên lên ngôi vào năm 683 sau khi phụ hoàng băng hà, Lý Hiển chỉ giữ ngai vàng trong 55 ngày trước khi bị chính mẹ ruột là Võ Tắc Thiên phế truất vì phát ngôn bồng bột muốn nhường thiên hạ cho cha vợ. Bị giáng xuống làm Lư Lăng vương và đày đến vùng Phòng Châu hoang vắng, ông trải qua 14 năm lưu vong cùng người vợ là Vi thị.

Năm 698, Võ Tắc Thiên triệu ông trở lại kinh đô lập làm thái tử theo lời tiến cử của danh thần Địch Nhân Kiệt, trước khi cuộc chính biến Thần Long năm 705 đưa ông bước lên ngai vàng lần hai.

Trở lại nắm quyền, Lý Hiển không những không củng cố được giang sơn mà còn bị Vi hoàng hậu và An Lạc công chúa thao túng, những người luôn nuôi dưỡng dã tâm khuynh đảo triều chính.

Mặc dù chứng kiến vợ ngoại tình với trọng thần Võ Tam Tư hay việc phe cánh lộng quyền nhưng vị thiên tử vẫn chọn cách nhẫn nhịn yếu hèn, để rồi nhận lại cái chết tức tưởi vào ngày 3/7/710 khi bị chính vợ và con gái bỏ độc vào thức ăn nhằm sớm đoạt lấy ngôi vị.

Đường Duệ Tông: Vị hoàng đế bản lĩnh với hai phen nhậm chức

Đường Duệ Tông (tên thật là Lý Đán) là con trai út của Đường Cao Tông Lý Trị và Võ Tắc Thiên đồng thời là em trai ruột của Lý Hiển. Lý Đán có tính cách kín đáo, cẩn trọng và điềm đạm hơn hẳn người anh trai.

Ông trị vì đất nước qua hai nhiệm kỳ với tổng thời gian khoảng 8 năm gồm giai đoạn từ năm 684 đến năm 690 và giai đoạn từ năm 710 đến năm 712.

Lên ngôi lần đầu tiên vào năm 684 sau khi anh trai bị phế truất, Lý Đán thực chất chỉ là vị hoàng đế bù nhìn không có thực quyền khi mọi quyền lực tối cao đều nằm trong tay Võ Tắc Thiên. Năm 690, khi mẹ ruột quyết định xưng đế lập ra triều đại Võ Chu, ông đã chủ động nhường ngôi hạ mình làm hoàng thái tử để tránh khỏi những họa sát thân không đáng có. Sự khôn ngoan và kiên nhẫn giúp ông sống sót qua nhiều thập kỷ biến động của triều đình trước khi thời cơ quay trở lại vào năm 710 sau cái chết của Lý Hiển.

Sau đó, sự kiện chính biến tiêu diệt phe cánh Vi hoàng hậu do Thái Bình công chúa và Lý Long Cơ thực hiện đã đưa Lý Đán trở lại ngai vàng lần thứ hai. Trị vì trong thời gian ngắn ngủi đến năm 712, vị quân vương này một lần nữa thể hiện sự minh mẫn khi quyết định chủ động nhường ngôi cho con trai là Lý Long Cơ (tức Đường Huyền Tông) để lui về làm Thái Thượng hoàng tận hưởng quãng đời thanh thản.

Khác biệt hoàn toàn với các vị vua khác phải chịu cảnh phế truất đẫm máu, Lý Đán giữ được sự bình yên cho triều đình nhờ những quyết định thoái vị đúng thời điểm, biến ông trở thành một nhân vật đặc biệt trong lịch sử phong kiến Trung Hoa.

Phổ Nghi: Vị hoàng đế cuối cùng

Phổ Nghi là vị hoàng đế cuối cùng của triều đại nhà Thanh, nắm giữ danh xưng thiên tử qua hai giai đoạn riêng biệt gồm triều đình phong kiến từ năm 1908 đến năm 1912 và chính quyền bù nhìn Mãn Châu Quốc từ năm 1934 đến năm 1945.

Sinh năm 1906, ông được đưa lên ngôi khi mới tròn 3 tuổi giữa lúc triều đình nhà Thanh đang đứng bên bờ vực sụp đổ dưới áp lực của phong trào cách mạng Tân Hợi và sự phẫn nộ toàn dân. Triều đại của ông sau đó chấm dứt vào ngày 12/2/1912 sau khi buộc phải tuyên bố thoái vị vì các cuộc khởi nghĩa, chính thức khép lại hơn 260 năm thống trị của nhà Thanh và hơn hai thiên niên kỷ chế độ quân chủ chuyên chế.

Năm 1932, Phổ Nghi bị quân phiệt Nhật Bản lợi dụng đưa sang vùng Đông Bắc Trung Quốc dựng làm nguyên thủ rồi sau đó tôn làm hoàng đế Mãn Châu Quốc nhưng thực chất chỉ là con rối không có thực quyền.

Sau thất bại của phát xít Nhật năm 1945, ông bị quân đội Liên Xô bắt giữ, giao lại cho chính quyền mới để trải qua quá trình cải tạo tư tưởng. Từ một hoàng đế phong kiến, ông biến thành công dân bình thường, lao động chân tay cho đến cuối đời.

Về khía cạnh đời tư, Phổ Nghi được miêu tả là vị vua có thói quen sinh hoạt buông thả. Do từ nhỏ bị các hoạn quan và cung nữ lôi kéo vào chuyện phòng the quá độ khi mới 10 tuổi, ông được cho là đã mất khả năng sinh lý từ sớm (điều này được ghi nhận trong hồ sơ y tế tại Bệnh viện Hiệp Hòa năm 1962). Việc không có con nối dõi sau đó đã đẩy cuộc hôn nhân của ông với hoàng hậu Uyển Dung rơi vào bế tắc, khiến người phụ nữ này chìm đắm trong thuốc phiện và ngoại tình suốt 10 năm với cận vệ Tề Kế Trung.