Bất ngờ: Iran gửi 'tối hậu thư' tới tàu thuyền quốc tế

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran mới đây đã phát đi cảnh báo cứng rắn tới các chủ tàu, khẳng định mọi tuyến hàng hải mới qua eo biển Hormuz được thiết lập mà không có sự phối hợp với Tehran đều là “không thể chấp nhận và nguy hiểm”, đồng thời đe dọa sẽ có hành động đối với những tàu phớt lờ chỉ dẫn của nước này.

Tuyên bố trên cho thấy quyết tâm của Tehran trong việc duy trì quyền kiểm soát đối với eo biển Hormuz và ngăn chặn các hoạt động hàng hải không được Iran cho phép.

Động thái này cũng phản ánh sự bất ổn vẫn đang bao trùm giới vận tải biển, dù Mỹ và Iran đã ký một bản ghi nhớ vào tuần trước nhằm mở lại tuyến đường huyết mạch vận chuyển năng lượng có ý nghĩa chiến lược này.

Theo truyền thông địa phương Iran, Hải quân IRGC nhấn mạnh rằng chỉ những tuyến hàng hải do Iran chỉ định mới được phép lưu thông qua eo biển Hormuz. Đồng thời, các tàu thuyền bắt buộc phải phối hợp với lực lượng Iran thông qua các kênh liên lạc được chỉ định.

“Việc di chuyển ngoài các tuyến đường này là cực kỳ nguy hiểm và bị nghiêm cấm. Chúng tôi cảnh báo tất cả các tàu phải tuyệt đối tránh mọi hoạt động bên ngoài những hành lang hàng hải được chỉ định”, Hải quân IRGC tuyên bố.

Cảnh báo được đưa ra sau khi một tổ chức cung cấp thông tin hàng hải quan trọng đề xuất các hành lang vận tải thay thế vào ngày 20/6, đồng thời khuyến nghị các chủ tàu cân nhắc di chuyển qua eo biển theo tuyến phía Nam, gần vùng lãnh hải Oman, và duy trì tín hiệu nhận dạng tự động (AIS).

Thông báo của tổ chức này cho biết: “Tuyến vận tải phía Nam, dọc theo vùng biển Oman, đã được xác nhận không có thủy lôi và là tuyến đường được khuyến nghị sử dụng”.

Dữ liệu vận tải biển cho thấy hoạt động lưu thông qua eo biển Hormuz đang có dấu hiệu phục hồi thận trọng. Theo công ty theo dõi tàu biển MarineTraffic, số chuyến quá cảnh đã tăng gấp ba lần vào cuối tuần trước, lên 93 lượt tàu, so với giai đoạn tương đương trước đó.

Tuy nhiên, con số này vẫn thấp hơn đáng kể so với thời điểm trước xung đột, khi mỗi ngày có hơn 100 tàu đi qua eo biển Hormuz.

MarineTraffic cũng xác nhận có 31 lượt tàu thương mại và tàu chở năng lượng đã đi qua khu vực này trong ngày 23/6. Các chủ tàu hiện vẫn đang kết hợp sử dụng các tuyến hàng hải của Iran, Oman và các hành lang do Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) quy định.

“Các hãng vận tải vẫn đang hành động thận trọng thay vì quay trở lại mô hình lưu thông hoàn toàn bình thường như trước”, MarineTraffic nhận định.

Hồi tháng 5, Bộ Tài chính Mỹ đã áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với Cơ quan Quản lý Eo biển Vịnh Ba Tư của Iran, cho rằng tổ chức này đang tìm cách “tống tiền hoạt động thương mại hàng hải toàn cầu”.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cũng cảnh báo Washington sẽ không chấp nhận bất kỳ hình thức thu phí nào tại eo biển Hormuz, đồng thời tuyên bố Mỹ sẽ mạnh tay nhắm vào mọi tổ chức hoặc cá nhân liên quan.

Các chuyên gia phân tích cho rằng bất kỳ hình thức kiểm soát nào của Iran đối với eo biển Hormuz cũng có thể tạo ra những tác động dài hạn đối với dòng chảy dầu mỏ toàn cầu. Hoạt động vận tải qua tuyến đường này có thể không thể phục hồi hoàn toàn về mức trước chiến sự nếu Tehran tiếp tục duy trì ảnh hưởng chiến lược đối với tuyến hàng hải quan trọng này.

Bà Helima Croft, Giám đốc chiến lược hàng hóa toàn cầu tại RBC Capital Markets, nhận định rằng lưu lượng tàu chở dầu qua eo biển Hormuz trước khi xảy ra xung đột có thể đã là mức cao nhất trong tương lai gần.

“Bất kỳ kịch bản chấm dứt xung đột nào mà vẫn để Iran duy trì quyền kiểm soát và ảnh hưởng trong hoạt động vận hành tại eo biển Hormuz đều sẽ khiến lưu lượng vận tải qua tuyến đường này giảm đáng kể so với trước đây”, bà Croft viết trong báo cáo gửi khách hàng.