Bi kịch tuổi 75 của tỷ phú từng giàu nhất Trung Quốc: Đế chế bất động sản sụp đổ, mất 90% tài sản, mỗi ngày trả gần 78 tỷ đồng tiền lãi

Ở tuổi 72, lần xuất hiện gần đây nhất của cựu tỷ phú Vương Kiện Lâm (Wang Jianlin) là tại Quý Châu. Ông cầm ly rượu và chỉ nói ngắn gọn: “Tôi vẫn ổn”.

Trong hình ảnh được ghi lại, vị doanh nhân từng là người giàu nhất Trung Quốc gầy đi rõ rệt, gò má nhô cao và lưng đã hơi còng. Nếu như 10 năm trước ông Vương Kiện Lâm xuất hiện với gương mặt đầy sức sống thì nay nhiều cư dân mạng nhận xét ông trùm kinh doanh bất động sản này “gầy như tờ giấy”.

Từ khối tài sản hơn 855.000 tỷ đồng tụt xuống còn gần 39.000 tỷ

Trong vòng 10 năm, ông Vương Kiện Lâm – nhà sáng lập kiêm Chủ tịch và cổ đông đa số của Tập đoàn Dalian Wanda (Đại Liên Vạn Đạt) hay Wanda Group đã trải qua những biến động lớn. Đây là một trong những tập đoàn hàng đầu của Trung Quốc, cũng nổi tiếng là công ty phát triển bất động sản lớn nhất quốc gia này và là nhà điều hành rạp chiếu phim lớn nhất thế giới.

Năm 2013, ông Vương Kiện Lâm trở thành người giàu nhất Trung Quốc. Đến năm 2015, khối tài sản cá nhân của vị doanh nhân sinh năm 1954 này đạt khoảng 220 tỷ nhân dân tệ (gần 855.139 tỷ đồng).

Tuy nhiên, theo Bảng xếp hạng tỷ phú toàn cầu Hurun 2026, tài sản của ông Vương Kiện Lâm hiện chỉ còn khoảng 10 tỷ nhân dân tệ (gần 38.870 tỷ đồng).

Điều đó đồng nghĩa khối tài sản đã bốc hơi hơn 210 tỷ nhân dân tệ (xấp xỉ 816.269 tỷ đồng), tương đương mức sụt giảm trên 90%.

Video cựu tỷ phú giàu nhất Trung Quốc chật vật huy động tiền mặt: Ông Vương Kiện Lâm, nhà sáng lập Tập đoàn Dalian Wabda (Đại Liên Vạn Đạt) vướng vòng xoáy nợ nần - Nguồn clip: TPN

Tiền đã đi đâu?

Theo bài viết của tờ Sohu, số tiền này chủ yếu được dùng để xử lý “núi nợ ngập đầu” của Tập đoàn Wanda.

Đến đầu năm 2026, tổng nợ của Wanda ước khoảng 600 tỷ nhân dân tệ (hơn 2,3 triệu tỷ đồng).

Riêng nền tảng cốt lõi Wanda Commercial Management có dư nợ vay chịu lãi hơn 140 tỷ nhân dân tệ (hơn 544.179 tỷ đồng).

Mỗi năm, tập đoàn này phải chi từ 7-13 tỷ nhân dân tệ tiền lãi, tương đương hơn 20 triệu nhân dân tệ (gần 78 tỷ đồng) mỗi ngày.

Trong khi đó, lượng tiền mặt trên sổ sách của Wanda Commercial Management chỉ khoảng 11,6 tỷ nhân dân tệ, nhưng số nợ vay đáo hạn trong vòng một năm đã vượt mức 30 tỷ nhân dân tệ.

Nói cách khác, dòng tiền tạo ra thậm chí không đủ để trả lãi vay.

Hai “canh bạc” khiến Wanda rơi vào khủng hoảng

Bài viết của tờ Sohu cho rằng Wanda Group lâm vào tình trạng “nợ ngập đầu” hiện nay sau hai quyết định mang tính đặt cược.

Lần đầu tiên là năm 2016, khi Chủ tịch Vương Kiện Lâm đưa Wanda Commercial hủy niêm yết khỏi sàn chứng khoán Hồng Kông để chuẩn bị trở lại niêm yết tại thị trường chứng khoán Trung Quốc đại lục (A-share).

Để thực hiện kế hoạch này, tập đoàn Wanda đã ký thỏa thuận “đối cược” với nhà đầu tư: Nếu không thể niêm yết đúng thời hạn, Wanda phải mua lại cổ phần của họ kèm lãi suất.

Tuy nhiên, do các doanh nghiệp bất động sản gặp khó khăn trong việc phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO), kế hoạch này thất bại.

“Canh bạc” thứ hai diễn ra năm 2021, khi Wanda tái cơ cấu tài sản thành Zhuhai Wanda Commercial Management và tiếp tục hướng tới IPO tại Hồng Kông.

Một lần nữa, tập đoàn ký thỏa thuận đối cược, cam kết hoàn tất niêm yết trước cuối năm 2023.

Sau 4 lần nộp hồ sơ lên Sở Giao dịch Chứng khoán Hồng Kông, kế hoạch vẫn không thành công.

Khi điều khoản đối cược được kích hoạt, Wanda phải đối mặt với áp lực mua lại cổ phần của các nhà đầu tư với số tiền rất lớn.

Bán tháo tài sản để trả nợ

Để có tiền, Vương Kiện Lâm bắt đầu nhiều năm liên tiếp bán tháo tài sản.

Từ năm 2023 đến nay, Wanda đã bán hơn 85 trung tâm thương mại Wanda Plaza.

Riêng tháng 5 năm 2025, tập đoàn này bán cùng lúc 48 trung tâm thương mại Wanda Plaza tại các thành phố trọng điểm với giá trị ước khoảng 50 tỷ nhân dân tệ.

Các bên mua gồm PAG, Tencent, JD.com và Sunshine Life Insurance.

Gần đây, Wanda Plaza Songjiang (Thượng Hải), Wanda Plaza Puxi (Tuyền Châu) và Wanda Plaza Trạm Giang cũng đã đổi chủ.

Hiện Wanda còn khoảng 140 trung tâm thương mại Wanda Plaza, nhưng phần lớn nằm ở các thành phố cấp thấp hoặc khu vực cấp huyện ở Trung Quốc. Các tài sản chất lượng tại các đô thị lớn hầu như đã được bán hết.

Điện ảnh, khách sạn, tài chính đều lần lượt “đội nón ra đi”

Mảng kinh doanh từng là niềm tự hào của Wanda là Wanda Film cũng chính thức đổi tên thành Ruyi Film, đánh dấu việc thương hiệu Wanda không còn hiện diện trên thị trường chứng khoán A-share.

Hoạt động quản lý khách sạn được bán cho Tongcheng Travel với giá khoảng 2,5 tỷ nhân dân tệ.

Cổ phần tại Kuaiqian Financial được chuyển nhượng với giá 240 triệu nhân dân tệ.

70% cổ phần công ty cho vay nhỏ của Wanda cũng được đưa ra đấu giá tư pháp với giá khởi điểm giảm từ 510 triệu xuống còn 409 triệu nhân dân tệ, nhưng vẫn hai lần không có người mua.

Theo bài viết của tờ Sohu, tổng giá trị các thương vụ xử lý tài sản đã vượt 90 tỷ nhân dân tệ.

Tuy nhiên, do nhiều tài sản đang thế chấp, số tiền thực tế dùng để trả nợ thấp hơn đáng kể so với giá trị giao dịch trên giấy tờ.

Thứ giá trị nhất còn lại

Theo bài viết của tờ Sohu, tài sản giá trị nhất mà cựu tỷ phú Vương Kiện Lâm vẫn còn nắm giữ là 40% cổ phần tại Zhuhai Wanda Commercial Management.

Doanh nghiệp này đang quản lý hơn 400 trung tâm thương mại Wanda Plaza trên khắp Trung Quốc và tạo nguồn thu ổn định từ phí quản lý cũng như chia sẻ doanh thu cho thuê.

Tuy nhiên, quyền kiểm soát thực tế không còn nằm trong tay ông.

Năm 2024, nhóm nhà đầu tư do PAG dẫn đầu đã rót khoảng 60 tỷ nhân dân tệ vào nền tảng mới.

Sau thương vụ này, nhóm nhà đầu tư nắm 60% cổ phần, trong khi tỷ lệ sở hữu của Wanda giảm xuống 40%. Sau khi tính theo cấu trúc sở hữu, tỷ lệ nắm giữ thực tế của ông Vương Kiện Lâm đã xuống dưới 30%.

Ban điều hành cũng được thay thế bằng nhân sự của PAG, còn quyền quyết định không còn tập trung vào một mình ông như trước.

Ngoài ra, Wanda vẫn sở hữu một số dự án du lịch lớn như Khu nghỉ dưỡng quốc tế Trường Bạch Sơn, Khu văn hóa trung tâm Vũ Hán và Wanda City Lan Châu, song việc chuyển nhượng các dự án này trong bối cảnh hiện nay được đánh giá rất khó khăn.

Áp lực pháp lý ngày càng lớn

Theo bài viết của tờ Sohu, mới đây Yonghui Superstores đã đề nghị tòa án cưỡng chế thi hành đối với cá nhân Vương Kiện Lâm với số tiền 3,86 tỷ nhân dân tệ.

Đây không phải nghĩa vụ của doanh nghiệp mà là trách nhiệm cá nhân của ông với tư cách bên bảo lãnh.

Nếu bị cưỡng chế toàn bộ, tòa án có thể kê biên cổ phần, bất động sản và tiền gửi đứng tên ông.

Nếu không thực hiện đúng hạn, ông có thể bị đưa vào danh sách người thi hành án mất tín nhiệm của Trung Quốc.

Ngoài ra, Suning.com cũng thắng kiện trong vụ tranh chấp với Wanda. Tòa án tại Nam Kinh đã yêu cầu Wanda thanh toán 1,747 tỷ nhân dân tệ cùng các khoản phát sinh do chậm thanh toán.

Bài viết của tờ Sohu kết luận rằng, điểm khác biệt của Vương Kiện Lâm so với nhiều doanh nhân bất động sản khác là ông không bỏ trốn, không buông xuôi và không để lại toàn bộ gánh nặng cho xã hội.

Thông qua việc liên tục bán tài sản để trả nợ, Wanda cho đến nay vẫn chưa xảy ra vụ vỡ nợ công khai nào.

Khác với một số doanh nghiệp bất động sản khác từng để lại các dự án dang dở và nợ lương người lao động, ông Vương Kiện Lâm vẫn nỗ lực thực hiện nghĩa vụ tài chính.

Bài viết đăng trên tờ Sohu cho rằng, trong cuộc khủng hoảng nợ, điều mà ông Vương Kiện Lâm giữ lại được không chỉ là phần tài sản còn sót lại mà còn là uy tín và tinh thần chịu trách nhiệm.

“Đế chế Wanda đang tan rã từng mảnh, mỗi mảnh đều có một cái giá. Bán điện ảnh, bán khách sạn, bán hơn 80 trung tâm thương mại... Điều còn lại ở người cựu tỷ phú 72 tuổi, gầy như tờ giấy và mỗi ngày phải gánh hơn 20 triệu nhân dân tệ tiền lãi, có lẽ chính là việc ông chưa từng lựa chọn bỏ chạy”.