Bộ trưởng Tài chính: Đầu tư công 5 năm tới cần 8,2 triệu tỷ đồng, hiệu quả sử dụng vốn phải tăng gấp đôi

Siết kỷ luật ngân sách, không được giấu nguồn thu để tăng thu

Chiều 5/11, giải trình ý kiến đại biểu Quốc hội về dự án Luật Ngân sách Nhà nước (hợp nhất), Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết dự thảo Luật được xây dựng trên 4 nguyên tắc lớn, gồm: kịp thời thể chế hóa các quy định mới của Đảng về quản lý ngân sách và đầu tư; đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội đối với mọi khoản chi; bảo đảm an toàn tài chính quốc gia; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm.

Trong đó, nguyên tắc đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội đối với mọi khoản chi, chương trình, dự án sử dụng ngân sách nhà nước được xác định là yêu cầu xuyên suốt.

Lý giải điều này, Bộ trưởng cho biết tổng mức đầu tư trong giai đoạn tới dự kiến tăng khoảng 2,21 lần, riêng đầu tư công phải huy động nguồn lực tăng 2,6 lần so với giai đoạn trước.

Cụ thể, trong 5 năm tới, đầu tư công từ ngân sách trung ương cần huy động khoảng 3,8 triệu tỷ đồng, ngân sách địa phương khoảng 4,42 triệu tỷ đồng. Tổng cộng, nguồn vốn cần huy động lên tới 8,22 triệu tỷ đồng.

Với quy mô nguồn lực lớn như vậy, hiệu quả sử dụng vốn phải được nâng lên gấp 2 lần so với giai đoạn trước. Bộ trưởng nhấn mạnh việc đánh giá hiệu quả không chỉ là yêu cầu đối với từng dự án mà phải được thực hiện xuyên suốt trong quá trình xây dựng và triển khai Luật.

Bên cạnh nhiệm vụ đầu tư phát triển, việc huy động và phân bổ nguồn lực vẫn phải bảo đảm kinh phí cho quốc phòng, an ninh và an sinh xã hội.

Một nguyên tắc quan trọng khác được Bộ trưởng nhấn mạnh là bảo đảm tuyệt đối an toàn an ninh tài chính quốc gia. Theo đó, việc huy động và sử dụng vốn phải nằm trong giới hạn an toàn, đặc biệt là hạn mức vay và bội chi ngân sách nhà nước không được vượt mức Quốc hội giao.

Về phân cấp, phân quyền, dự thảo Luật hướng tới tăng tính chủ động cho ngân sách địa phương nhưng vẫn bảo đảm vai trò dẫn dắt của ngân sách trung ương. Nguyên tắc được đặt ra là địa phương quyết, địa phương làm và địa phương chịu trách nhiệm.

Đối với công tác xây dựng dự toán ngân sách năm 2027, Bộ trưởng cho biết mức dự toán thu, chi trình Quốc hội tăng 9,1% so với ước thực hiện năm 2026. Trong khi đó, mục tiêu tăng trưởng GDP đặt ra ở mức trên 10%, lạm phát khoảng 4,5%.

Bộ Tài chính đã yêu cầu các cơ quan tài chính, cơ quan thuế địa phương và hải quan khu vực nâng cao trách nhiệm trong xây dựng dự toán thu, bảo đảm phản ánh sát thực tế.

Đáng chú ý, Bộ trưởng cho biết Đảng ủy Bộ Tài chính đã có nghị quyết giao nhiệm vụ rõ ràng: không được giảm thu, không được phản ánh không phù hợp với điều kiện kinh tế, nhưng cũng không được giấu nguồn thu để tăng thu.

"Những trường hợp cố tình thực hiện như vậy sẽ bị kiên quyết xử lý", Bộ trưởng nhấn mạnh.

Phân bổ chi tiết ngân sách phải hoàn thành trước ngày 31/12

Một nội dung khác được Bộ trưởng đề cập là tình trạng một số nhiệm vụ, chương trình, dự án đã được đưa vào dự toán nhưng chưa đủ điều kiện phân bổ chi tiết, dù phải triển khai chi ngay từ đầu năm.

Để khắc phục, cơ quan soạn thảo đã bổ sung vào dự thảo Luật quy định việc phân bổ chi tiết các khoản kinh phí phải hoàn thành trước ngày 31/12.

Trường hợp cần tiếp tục sử dụng các khoản kinh phí chưa được phân bổ chi tiết, Chính phủ phải báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội; UBND cấp tỉnh phải báo cáo HĐND cùng cấp.

Quy định này có ngoại lệ đối với một số khoản chi đặc thù gắn với con người, chương trình, dự án và nhiệm vụ khoa học, công nghệ.

Theo Bộ trưởng, các quy định trên nhằm tăng kỷ luật, kỷ cương ngân sách, nâng cao trách nhiệm trong phân bổ và sử dụng vốn, bảo đảm nguồn lực nhà nước được đưa vào thực hiện đúng tiến độ và đạt hiệu quả.