Chính phủ 'chốt' cơ chế đặc thù, gỡ khó cho Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN)

Chính phủ vừa ban hành quy định về cơ chế hoạt động và cơ chế quản lý tài chính đặc thù đối với Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN). Trong đó, tập đoàn được phân bổ chi phí khắc phục sự cố công trình điện do thiên tai, hỏa hoạn trong thời gian tối đa 3 năm; đồng thời được xử lý chi phí đầu tư tại một số dự án điện không thể triển khai do thay đổi quy hoạch, chính sách từ nguồn lợi nhuận sau thuế.

Nội dung này được quy định tại Nghị định số 407/2026/NĐ-CP ngày 12/11/2026 của Chính phủ, có hiệu lực từ ngày 28/12/2026 và áp dụng từ năm tài chính 2026.

Được phân bổ chi phí khắc phục sự cố điện trong tối đa 3 năm

Một trong những nội dung đáng chú ý của nghị định là cơ chế xử lý các khoản chi phí sửa chữa, khắc phục sự cố công trình điện lực.

Theo đó, EVN được phân bổ phần chi phí khắc phục sự cố còn lại sau khi trừ tiền bồi thường bảo hiểm và các nguồn hỗ trợ khác (nếu có).

Đối với những sự cố phát sinh do nguyên nhân khách quan như thiên tai, hỏa hoạn, nếu chi phí khắc phục ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh, khiến EVN giảm lợi nhuận so với kế hoạch hoặc bị lỗ, tập đoàn được phân bổ khoản chi phí này trong thời gian không quá 3 năm kể từ thời điểm phát sinh.

Ngoài ra, nghị định quy định chi phí công tơ điện được phân bổ trong thời gian tối đa 5 năm kể từ thời điểm phát sinh, phù hợp với tình hình sản xuất, kinh doanh của EVN.

Đối với các công trình điện lực thuộc Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia, khoản chênh lệch tỷ giá phát sinh trong quá trình đầu tư được phản ánh lũy kế và phân bổ vào doanh thu hoặc chi phí tài chính. Thời gian phân bổ không quá 5 năm kể từ khi công trình đi vào hoạt động. Riêng đối với dự án quan trọng quốc gia, thời gian phân bổ không vượt quá thời gian trả nợ khoản vay.

EVN được xử lý chi phí đầu tư thất bại từ lợi nhuận sau thuế

Một nội dung đáng chú ý khác tại Nghị định 407/2026/NĐ-CP là cơ chế xử lý chi phí đầu tư thất bại tại các dự án, công trình điện lực có tính đặc thù, rủi ro cao.

Theo quy định, các khoản chi phí chuẩn bị đầu tư và chi phí đầu tư đã thực hiện có thể được xử lý từ nguồn lợi nhuận sau thuế của EVN. Đây là những khoản chi không được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế theo pháp luật về thuế thu nhập doanh nghiệp.

Cơ chế này áp dụng đối với hai trường hợp. Thứ nhất, dự án, công trình điện lực không đủ điều kiện triển khai do cơ quan nhà nước có thẩm quyền điều chỉnh quy hoạch. Thứ hai, dự án không đủ điều kiện triển khai do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành hoặc sửa đổi chính sách, làm thay đổi điều kiện đầu tư. Trong trường hợp này, việc thay đổi chính sách phải là nguyên nhân trực tiếp, quyết định dẫn đến dự án không còn đủ điều kiện triển khai.

Để xác định chi phí đầu tư thất bại, hồ sơ phải có các văn bản, báo cáo đánh giá ảnh hưởng của việc điều chỉnh quy hoạch hoặc thay đổi chính sách; hồ sơ nghiệm thu, thanh quyết toán và báo cáo kiểm toán độc lập tương ứng với từng trường hợp.

Căn cứ báo cáo kiểm toán độc lập chấp nhận toàn phần về giá trị thanh quyết toán, EVN quyết định thời gian phân bổ chi phí, tối đa 5 năm kể từ khi Hội đồng thành viên phê duyệt đủ điều kiện quyết toán.

Quy định cơ chế chuyển giao tài sản, công trình điện lực

Về quản lý tài sản và vốn, nghị định trao quyền cho Hội đồng thành viên EVN quyết định việc chuyển giao dự án đầu tư, tài sản và công trình điện lực giữa tập đoàn với các công ty con do EVN nắm giữ 100% vốn điều lệ.

Việc chuyển giao được thực hiện theo nguyên trạng, căn cứ giá trị sổ sách, không phải đánh giá lại giá trị tài sản, dự án và công trình điện lực. Việc ghi tăng, giảm vốn được thực hiện theo quy định hiện hành.

Đối với các công trình điện lực đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP) được chuyển giao cho EVN, tập đoàn được tạm ghi tăng tài sản và vốn đầu tư của chủ sở hữu sau khi hoàn tất việc bàn giao, tiếp nhận.

Trường hợp không có thông tin về nguyên giá và giá trị còn lại của tài sản, giá trị công trình điện được tạm xác định bằng 20% tổng vốn đầu tư. Sau đó, EVN tiếp tục thực hiện các bước xác định giá trị chính thức theo quy định.

Nghị định cũng quy định cơ chế chuyển tiếp đối với các công trình điện lực đầu tư theo phương thức PPP đã được bàn giao cho EVN trước ngày nghị định có hiệu lực nhưng chưa hoàn thành việc xác định giá trị tài sản. Theo đó, tập đoàn được tạm ghi nhận giá trị tài sản từ thời điểm nhận bàn giao theo cơ chế mới.