Nhiều nhóm cổ phiếu đang ‘đổ bê tông’ vùng đáy, chuyên gia hé lộ thời điểm vàng gia tăng tỷ trọng

Chứng khoán Việt Nam giảm mạnh ngay trong phiên giao dịch đầu tiên của tháng 11. VN-Index thủng mốc 1.700 điểm nhưng rút chân đi lên vào cuối phiên. Đóng cửa, chỉ số giảm hơn 30 điểm, xuống 1.710 điểm. Áp lực bán gia tăng khiến thanh khoản thị trường tăng đột biến, đạt hơn 18.400 tỷ đồng.

Sau những nhịp biến động mạnh trong năm 2026, thị trường chứng khoán bước vào những tháng cuối năm với một nghịch lý: Mặt bằng định giá của nhiều cổ phiếu đã trở nên hấp dẫn hơn, kết quả kinh doanh doanh nghiệp vẫn tăng trưởng, nhưng dòng tiền lại ngày càng thận trọng.

Thanh khoản suy giảm, khối ngoại duy trì bán ròng và sự phân hóa mạnh giữa các nhóm cổ phiếu khiến cơ hội tìm kiếm lợi nhuận ngắn hạn thu hẹp đáng kể. Trong bối cảnh đó, câu hỏi được nhiều nhà đầu tư quan tâm là liệu thị trường đã tiến gần vùng đáy và thời điểm “buy in” đã xuất hiện, hay vẫn cần thêm thời gian để chờ những tín hiệu xác nhận rõ ràng hơn.

Để làm rõ vấn đề này, chúng tôi đã có cuộc trao đổi với ông Trần Long Huân - Giám đốc Cao cấp Phòng Tư vấn đầu tư, Chứng khoán Rồng Việt và ông Hoàng Nam, CFA - Trưởng phòng Trung tâm Phân tích, Chứng khoán Shinhan Việt Nam.

Dòng tiền đứng ngoài vì đâu?

Theo ông Trần Long Huân có bốn nguyên nhân chính dẫn tới tình trạng này. Đầu tiên là mặt bằng lãi suất và chi phí cơ hội tăng lên. Khi lãi suất trở nên hấp dẫn hơn, một phần dòng tiền có xu hướng tìm đến kênh tiền gửi. Đồng thời, chi phí vay margin tăng trong khi khả năng kiếm lợi nhuận trên thị trường giảm khiến nhà đầu tư hạn chế sử dụng đòn bẩy.

Yếu tố thứ hai là áp lực bán ròng kéo dài của nhà đầu tư nước ngoài. Theo số liệu ông Huân đưa ra, riêng tháng 9, khối ngoại bán ròng khoảng 179 triệu USD và lũy kế 9 tháng đầu năm lên tới 3,5 tỷ USD. Điều này khiến thị trường thiếu đi một lực đỡ quan trọng.

Bên cạnh đó, kỳ vọng nâng hạng đã phần nào được phản ánh vào giá trong nhịp phục hồi từ cuối tháng 7 đến đầu tháng 9. Việc Việt Nam được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp từng tạo kỳ vọng lớn về dòng vốn quốc tế, nhưng diễn biến thực tế sau đó chưa đáp ứng kỳ vọng của nhà đầu tư.

Cuối cùng là tâm lý thận trọng. Theo ông Huân, thị trường thiếu dòng tiền mới, trong khi dòng tiền hiện hữu luân chuyển nhanh giữa các nhóm ngành. Điều này khiến ngay cả chiến lược giao dịch ngắn hạn T+ cũng trở nên khó khăn.

Một điểm đáng chú ý khác là VN-Index thời gian qua được hỗ trợ đáng kể bởi diễn biến của nhóm cổ phiếu liên quan Vingroup. Điều này khiến mức tăng của chỉ số chưa phản ánh đầy đủ trạng thái của phần lớn cổ phiếu trên thị trường.

Ở góc nhìn thận trọng hơn, ông Hoàng Nam cho rằng nguyên nhân chính khiến dòng tiền đứng ngoài không nằm ở định giá hay kết quả kinh doanh doanh nghiệp, mà do “những chất xúc tác chưa thực sự mạnh mẽ, thậm chí gây thất vọng”.

Theo chuyên gia Chứng khoán Shinhan Việt Nam, định giá thị trường ngày càng thấp khi lợi nhuận doanh nghiệp vẫn tăng trưởng nhưng giá của phần lớn cổ phiếu chưa tăng tương ứng. Điều này cho thấy nhà đầu tư đang quan tâm nhiều hơn tới các rủi ro vĩ mô như mặt bằng lãi suất cao, giá dầu neo ở mức cao, biến động địa chính trị và tính bền vững của tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp.

Đặc biệt, dòng vốn ngoại - một trong những chất xúc tác được kỳ vọng lớn nhất sau nâng hạng - vẫn chưa cho thấy sự đảo chiều rõ rệt.

“Trạng thái hiện tại là tổng hợp của nhiều yếu tố đã và đang diễn ra có tính cấu trúc cao”, ông Nam đánh giá. Theo đó, thị trường có thể còn đối mặt với một giai đoạn khó khăn khi những chất xúc tác được kỳ vọng chưa đủ sức cải thiện tâm lý, trong khi các rủi ro hiện hữu vẫn tồn tại.

Thị trường đang “đổ bê tông” vùng đáy?

Thanh khoản giảm mạnh cũng đặt ra một câu hỏi khác: Liệu thị trường đang tiến gần trạng thái “cạn cung - cạn cầu”, thường xuất hiện trong quá trình hình thành vùng đáy?

Ông Trần Long Huân cho rằng “thị trường không thiếu tiền, chỉ thiếu cơ hội”. Khi cơ hội chưa đủ rõ ràng, dòng tiền lớn có xu hướng đứng ngoài chờ đợi. Ở chiều ngược lại, nguồn cung cổ phiếu giá thấp cũng dần suy giảm sau một giai đoạn giảm kéo dài từ tháng 10/2025.

Theo quan sát của ông, tín hiệu tạo đáy đã xuất hiện tại một số nhóm như bất động sản, chứng khoán, thép, thủy sản, dệt may và đầu tư công. Nhiều cổ phiếu đang trong quá trình “đổ bê tông vùng đáy”, đồng thời định giá đã trở nên hấp dẫn hơn.

Ông Huân kỳ vọng tình trạng dòng tiền sẽ dần được cải thiện trong những tháng cuối năm và năm 2027, đặc biệt nếu lãi suất hạ nhiệt, giá cổ phiếu chiết khấu về mức đủ hấp dẫn và dòng vốn ngoại quay trở lại.

Tuy nhiên, ông Hoàng Nam cho rằng vẫn còn quá sớm để khẳng định thị trường đã hoàn tất quá trình tạo đáy khi thanh khoản chưa hình thành được một mặt bằng mới đủ ổn định.

Trong bối cảnh VN-Index chủ yếu vận động trong vùng 1.700-1.850 điểm và định giá đã xuống thấp, ông Nam cho rằng khu vực 1.700 điểm có thể được xem là vùng đáy. Tuy nhiên, quá trình hình thành đáy nhiều khả năng mang hình chữ “U” thay vì chữ “V”, tức thị trường cần thêm thời gian tích lũy trước khi hình thành xu hướng mới.

Hai kịch bản cho tháng cuối năm 2026

Thống kê được ông Hoàng Nam đưa ra cho thấy trong 10 năm gần đây, có 6/10 giai đoạn tháng 11-12 VN-Index tăng điểm, với mức tăng trung bình khoảng 5%.

Tuy nhiên, mức bình quân này chịu ảnh hưởng đáng kể từ bốn năm thị trường bứt phá mạnh là 2017, 2020, 2023 và 2025. Trong những năm còn lại, VN-Index chủ yếu đi ngang hoặc giảm nhẹ.

Đáng chú ý, trong những năm thị trường tăng mạnh vào cuối năm, ngân hàng và bất động sản thường là hai nhóm đóng góp lớn nhất, chiếm khoảng 31-91% tổng số điểm tăng của VN-Index. Năm 2017, ngân hàng đóng vai trò nổi bật, trong khi năm 2025 là nhóm bất động sản.

Vấn đề của năm nay là cả hai nhóm đang chịu tác động từ mặt bằng lãi suất cao. Vì vậy, theo ông Nam, để VN-Index xuất hiện một nhịp hồi phục đáng kể trong tháng 11-12, thị trường cần những chất xúc tác mới và đủ mạnh, đặc biệt với ngân hàng và bất động sản.

Dòng tiền tổ chức cũng chưa phát đi tín hiệu rõ ràng. Phần lớn các quỹ ETF lớn trong và ngoài nước đã rút ròng từ đầu năm và xu hướng này chưa đảo chiều trong tháng gần đây. Áp lực rút vốn cũng không chỉ diễn ra tại Việt Nam mà xuất hiện ở nhiều thị trường châu Á.

Theo ông Nam, thị trường có thể phải chờ các đợt phân bổ vốn mạnh hơn từ nhóm quỹ liên quan câu chuyện nâng hạng, dự kiến bắt đầu rõ nét hơn từ tháng 3/2027.

Ngoài ra, trong bối cảnh thanh khoản vốn đã thấp và tâm lý thận trọng, kỳ nghỉ Tết Dương lịch cũng có thể khiến nhà đầu tư hạn chế giao dịch, qua đó duy trì thanh khoản ở mức thấp.

Trái ngược với góc nhìn trên, ông Trần Long Huân kỳ vọng tháng 11-12/2026 vẫn có khả năng xuất hiện một nhịp phục hồi. Theo ông, hiệu ứng cuối năm không đơn thuần là yếu tố mùa vụ mà thường gắn với sự cộng hưởng của chính sách tiền tệ, tín dụng, kỳ vọng kết quả kinh doanh quý IV và hoạt động giải ngân đầu tư công.

Sau một giai đoạn giảm kéo dài, giá nhiều cổ phiếu cũng đã trở nên hấp dẫn hơn, tạo điều kiện để dòng tiền bắt đáy quay trở lại. Trong khi đó, việc Chính phủ đẩy mạnh đầu tư công có thể hỗ trợ một số nhóm như thép, hạ tầng, logistics và vật liệu xây dựng.

“Tháng 11, 12/2026 không ngoại lệ, thị trường sẽ có nhịp phục hồi tích cực, thanh khoản, dòng tiền cải thiện. Cơ hội kiếm lời hai tháng cuối năm sẽ mở ra cho nhà đầu tư tham gia trở lại”, ông Huân nhận định.

Chuyên gia Rồng Việt dự báo VN-Index có thể phục hồi từ vùng đáy 1.677 điểm lên khoảng 1.868 điểm trong hai tháng cuối năm.

Đã đến lúc “buy in”?

Dù khác nhau về mức độ lạc quan, cả hai chuyên gia đều cho rằng mặt bằng định giá hiện tại đã tạo ra những cơ hội nhất định cho nhà đầu tư trung và dài hạn.

Theo ông Huân, nhiều nhóm đã giảm sâu như bất động sản, chứng khoán, thép, đầu tư công, thủy sản và dệt may đang ở vùng giá phù hợp hơn để tích lũy. Tuy nhiên, mức định giá này chưa đủ để kéo dòng tiền đầu cơ và dòng tiền ngắn hạn quay trở lại mạnh mẽ.

Một nguyên nhân là diễn biến VN-Index vẫn phụ thuộc đáng kể vào một số cổ phiếu vốn hóa lớn, khiến nhà đầu tư chưa thực sự tin tưởng vào xu hướng chung.

Xét về kỹ thuật, ông Huân cho rằng VN-Index vẫn đang trong xu hướng điều chỉnh dài hạn và thị trường còn lo ngại khả năng chỉ số quay lại vùng 1.600-1.650 điểm. Vì vậy, dòng tiền lớn vẫn lựa chọn quan sát và chờ tín hiệu đảo chiều rõ hơn.

Với nhà đầu tư đang giữ tỷ trọng tiền mặt cao, chuyên gia Rồng Việt cho rằng có thể bắt đầu “buy in” từ tháng 11 nhưng không nên giải ngân toàn bộ ngay lập tức.

Chiến lược phù hợp là mua từng phần khi những cổ phiếu có nền tảng cơ bản tốt điều chỉnh về vùng hỗ trợ và đã xác lập nền giá, sau đó gia tăng tỷ trọng khi xu hướng tăng được xác nhận.

Các nhóm được ông Huân chú ý gồm chứng khoán, đầu tư công, bán lẻ, thủy sản, dệt may và thép. Một số cổ phiếu được chuyên gia đề cập gồm MSN, MWG; SSI, VCI, HCM; CTD, DPG; HPG, NKG; BSR; CTG, VCB, BID; ANV, TNG, MSH; GVR và SZC.

Ở góc nhìn của ông Hoàng Nam, thời điểm thích hợp để tăng mạnh tỷ trọng cổ phiếu là khi thị trường chuẩn bị hoặc vừa bước vào một xu hướng tăng mới. Ba tín hiệu cần quan sát gồm mặt bằng lãi suất hạ nhiệt, thanh khoản cải thiện đi kèm sự lan tỏa của dòng tiền và sự xuất hiện của một nhóm ngành dẫn dắt đủ mạnh.

Khi dòng tiền lan tỏa, xác suất lựa chọn được cổ phiếu tăng giá cũng cao hơn. Đồng thời, một xu hướng tăng bền vững thường cần có nhóm dẫn dắt đóng vai trò điểm đến chính của dòng tiền.

Trong điều kiện hiện tại, ông Nam cho rằng mua gom từng phần khi giá điều chỉnh vẫn là chiến lược phù hợp với phần lớn cổ phiếu và nhà đầu tư, bởi thị trường chưa xuất hiện chất xúc tác đủ mạnh để tạo ra xu hướng tăng trên diện rộng.

Ngoại lệ có thể nằm ở những nhóm đồng thời đáp ứng ba tiêu chí gồm định giá hấp dẫn, kết quả kinh doanh tăng trưởng và đã xuất hiện dòng tiền tham gia.

Theo ông Nam, bán lẻ và bất động sản khu công nghiệp hiện là hai nhóm đáp ứng tương đối đầy đủ các điều kiện này. Trong tuần 26-30/10, tổng giá trị giao dịch của nhóm bán lẻ tăng khoảng 43% so với tuần trước, còn bất động sản khu công nghiệp tăng 21,9%.

Với những nhóm đã xuất hiện dòng tiền rõ nét như vậy, nhà đầu tư có thể cân nhắc giải ngân trong một đến hai lần thay vì chia thành quá nhiều nhịp, do giá cổ phiếu có khả năng phản ứng nhanh hơn khi dòng tiền tham gia mạnh.