Con đường xuyên rừng 6 làn xe tại thành phố giàu nhất Việt Nam, là tuyến độc đạo kết nối với vùng biển Cần Giờ: Sắp được ‘lên đời’, vốn đầu tư khoảng 19.000 tỷ

Trước sáp nhập, Cần Giờ có diện tích hơn 704km², chiếm gần một phần ba diện tích TP.HCM nhưng dân số chỉ khoảng 75.000 người, chưa đến 1% dân số thành phố. Sở hữu vị trí đặc biệt cùng hệ sinh thái rừng ngập mặn quý hiếm, song trong nhiều năm, Cần Giờ vẫn được xem là vùng đất tương đối biệt lập do hạ tầng kết nối hạn chế. Phần lớn hành trình từ trung tâm TP.HCM đến Cần Giờ phụ thuộc vào phà Bình Khánh và tuyến đường Rừng Sác.

Trong đó, phà Bình Khánh từng là “nút thắt cổ chai” trên hành trình vào Cần Giờ, còn đường Rừng Sác được ví như “mạch sống” của vùng đất phía Nam thành phố. Tuyến đường dài 36,5km, rộng 30m, gồm 6 làn xe, bắt đầu từ bến phà Bình Khánh và kết thúc tại vòng xoay Long Hòa - Cần Thạnh, mở hướng trực tiếp ra biển Đông.

Chạy xuyên qua những cánh rừng ngập mặn xanh mướt, đường Rừng Sác tạo nên một cảnh quan hiếm có giữa đô thị. Mặt đường trải nhựa kéo dài giữa những hàng đước, cây mắm, đưa du khách từ khu vực đô thị sôi động đến vùng biển yên bình ở cực Nam thành phố. Tuy nhiên, ít ai biết rằng tuyến đường này từng chỉ là một lối mòn nhỏ, lầy lội, chỉ đủ cho một người hoặc một chiếc xe gắn máy đi qua.

Đến năm 1985, tuyến đường được nâng cấp lần đầu, từ đường đất thành mặt đường cấp phối bằng sỏi đá. Bước ngoặt lớn đến vào năm 2001, khi cầu Dần Xây được khánh thành, chấm dứt hơn nửa thế kỷ người dân phải qua phà để tiếp cận khu vực duyên hải Cần Giờ. Công trình mở ra một giai đoạn phát triển mới cho vùng đất giàu tiềm năng nhưng từng bị chia cắt về giao thông.

Một năm sau, dự án nâng cấp và mở rộng đường Rừng Sác được triển khai. Công trình do Ban Quản lý đầu tư xây dựng công trình huyện Cần Giờ (cũ) làm chủ đầu tư, với tổng vốn hơn 1.561 tỷ đồng, trong đó hơn 500 tỷ đồng dành cho hệ thống cầu trên tuyến. Sau 9 năm thi công, tuyến đường hoàn thành, trở thành một trong những công trình giao thông quan trọng của TP.HCM.

Ngày nay, giữa hàng triệu cây đước, cây mắm phủ xanh bạt ngàn, đường Rừng Sác vẫn giữ dáng vẻ yên bình dù đảm nhiệm vai trò tuyến giao thông huyết mạch. Lưu lượng phương tiện không quá dày đặc ở nhiều thời điểm khiến hành trình trên tuyến đường mang đến cảm giác như đang đi xuyên qua một “lá phổi xanh” rộng lớn của thành phố.

Đằng sau màu xanh ấy là một quá trình hồi sinh đặc biệt. Sau chiến tranh, hệ sinh thái Rừng Sác từng bị tàn phá nghiêm trọng. Từ năm 1979, TP.HCM phát động chiến dịch trồng lại rừng, từng bước phục hồi hệ sinh thái ngập mặn. Sau hơn 40 năm, diện tích rừng được khôi phục, phủ xanh hơn 34.000ha, tạo nên một không gian sinh thái có giá trị đặc biệt đối với Cần Giờ và TP.HCM.

Rừng Sác vì thế không chỉ là một hệ sinh thái tự nhiên mà còn gắn với quá trình thay đổi diện mạo Cần Giờ. Trong hành trình đó, đường Rừng Sác trở thành tuyến kết nối đưa vùng đất này tiến gần hơn với phần còn lại của thành phố, đồng thời mở ra dư địa phát triển du lịch, dịch vụ và kinh tế biển.

Tuy nhiên, khi Cần Giờ bước vào giai đoạn phát triển mới, tuyến đường 6 làn hiện hữu đang đứng trước yêu cầu phải nâng cấp để đáp ứng quy mô giao thông tương lai.

Theo Đồ án điều chỉnh Quy hoạch chung TP.HCM đến năm 2040, tầm nhìn đến năm 2060, dân số Cần Giờ sẽ đạt khoảng 500.000-600.000 người. Cùng với đó, hàng loạt dự án hạ tầng và đô thị quy mô lớn đang được nghiên cứu, triển khai, đáng chú ý là Khu đô thị lấn biển Cần Giờ quy mô 2.870ha, cầu Cần Giờ thay thế phà Bình Khánh, tuyến metro tốc độ cao Bến Thành - Cần Giờ dài gần 54km, đường vượt biển Cần Giờ - Vũng Tàu và nút giao với cao tốc Bến Lức - Long Thành.

Sự xuất hiện đồng thời của các dự án này được kỳ vọng làm thay đổi đáng kể khả năng tiếp cận Cần Giờ. Tuy nhiên, cùng với đó, áp lực lên tuyến Rừng Sác cũng được dự báo gia tăng. Nếu không được nâng cấp đồng bộ, tuyến đường hiện hữu có nguy cơ trở thành điểm nghẽn khi các dự án đô thị, du lịch và giao thông lớn đi vào khai thác.

Theo phương án đang được đề xuất, đường Rừng Sác sẽ được nâng cấp, mở rộng từ quy mô 6 làn xe lên 10 làn, gồm 8 làn xe cơ giới và 2 làn đường song hành. Tuyến có chiều dài hơn 35km, điểm đầu kết nối với nút giao cao tốc Bến Lức - Long Thành tại xã Bình Khánh và điểm cuối kết nối với hệ thống hạ tầng giao thông của Khu đô thị du lịch lấn biển Cần Giờ.

Cùng với đó là đoạn nối đường 15B dài khoảng 2km, quy mô 6 làn xe. Tuyến có điểm đầu từ trục Nguyễn Lương Bằng kéo dài (Quận 7 cũ), đi qua địa bàn huyện Nhà Bè và đấu nối vào khu vực mố cầu Cần Giờ tương lai. Công trình được kỳ vọng hình thành thêm một trục kết nối từ khu Nam TP.HCM tới Cần Giờ, đồng thời giảm áp lực cho các tuyến Huỳnh Tấn Phát và Nguyễn Hữu Thọ.

UBND TP.HCM hồi tháng 4 năm nay đã chấp thuận đề nghị giao Công ty CP Đô thị Du lịch Cần Giờ, thành viên Tập đoàn Vingroup, nghiên cứu và lập báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư dự án xây dựng đoạn nối đường 15B và cải tạo, nâng cấp, mở rộng đường Rừng Sác theo phương thức PPP, hợp đồng BT.

Tổng vốn đầu tư sơ bộ của dự án khoảng 19.000 tỷ đồng, bao gồm chi phí giải phóng mặt bằng và lãi vay. Nếu được triển khai, hai phân đoạn sẽ góp phần khép kín mạng lưới giao thông từ khu Nam TP.HCM tới Cần Giờ, tạo hành lang kết nối liên tục giữa khu vực đô thị, cao tốc và không gian đô thị biển đang được quy hoạch.

Theo đánh giá của các cơ quan chuyên môn, dự án có sự phù hợp với định hướng phát triển không gian đô thị của TP.HCM, đồng thời có ý nghĩa kết nối liên vùng giữa Cần Giờ với các khu vực Long An, Đồng Nai và Bà Rịa - Vũng Tàu.

Dù vậy, việc mở rộng một tuyến đường lớn xuyên qua khu vực rừng ngập mặn đặt ra yêu cầu đặc biệt về bảo vệ môi trường và cân đối nhu cầu giao thông. Do toàn tuyến Rừng Sác đi qua Khu dự trữ sinh quyển thế giới được UNESCO công nhận, phương án đầu tư cần tính toán kỹ tác động tới hệ sinh thái trong quá trình xây dựng và khai thác.

Đáng chú ý, tuyến metro Bến Thành - Cần Giờ cũng được quy hoạch chạy song song với đường Rừng Sác. Vì vậy, việc xác định hợp lý vai trò và nhu cầu vận tải của từng phương thức giao thông sẽ là yếu tố quan trọng trong quá trình hoàn thiện phương án đầu tư, bảo đảm hiệu quả khai thác và tính khả thi tài chính của dự án.

Từ một lối mòn xuyên rừng, đường Rừng Sác đã trở thành tuyến giao thông 6 làn kết nối Cần Giờ với trung tâm TP.HCM. Trong giai đoạn phát triển mới, việc nâng cấp tuyến lên 10 làn, kết hợp với đoạn nối đường 15B, cầu Cần Giờ, cao tốc Bến Lức - Long Thành và các tuyến giao thông khác, có thể tiếp tục thay đổi vai trò của tuyến đường này.

Nếu được triển khai đồng bộ, hành lang giao thông mới sẽ mở rộng khả năng tiếp cận Cần Giờ, hỗ trợ kết nối với các dự án đô thị, du lịch và kinh tế biển quy mô lớn. Bài toán đặt ra là làm thế nào để hạ tầng có thể đi trước một bước, nhưng vẫn giữ được màu xanh của hệ sinh thái đã làm nên giá trị đặc biệt của Cần Giờ.