Thị trường chứng khoán Việt Nam bước qua cột mốc lịch sử: Vingroup, VPBank, Masan... đã sẵn sàng cho cuộc chơi mới

Ngày 18/9, Chứng khoán SSI tổ chức sự kiện “A Celebration – Viet Nam Into EM” tại Hà Nội, quy tụ đại diện cơ quan quản lý cùng nhiều tổ chức tài chính, đầu tư quốc tế.

Nếu các phiên thảo luận trước tập trung nhiều vào câu hỏi Việt Nam có thể đón thêm bao nhiêu vốn sau nâng hạng, phiên thảo luận với đại diện Vingroup, VPBank và Masan đặt vấn đề ở một phía khác: Doanh nghiệp Việt Nam sẽ làm gì khi bước vào một thị trường được cộng đồng đầu tư quốc tế chú ý hơn?

Phiên thảo luận do ông Huỳnh Bửu Quang điều phối, với sự tham gia của bà Vũ Đặng Thúy, Giám đốc Phát triển Doanh nghiệp và Tài chính Chiến lược Vingroup; bà Lưu Thị Thảo, Phó Tổng Giám đốc Thường trực VPBank và ông Michael Hưng Nguyễn, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Masan.

Câu trả lời của ba doanh nghiệp khá khác nhau, nhưng có một điểm chung: Nâng hạng được nhìn nhận không phải là đích đến, mà là cơ hội để đẩy nhanh những kế hoạch vốn đã được chuẩn bị từ trước.

Vingroup: Từ “đào sâu” Việt Nam đến mang năng lực Việt ra thế giới

Với Vingroup (VIC), bà Vũ Đặng Thúy cho rằng cơ hội đầu tiên sau nâng hạng là khả năng tiếp cận nguồn vốn lớn hơn, chuyên nghiệp hơn và sâu rộng hơn để hỗ trợ tăng trưởng.

Nhưng cơ hội thứ hai không kém phần quan trọng: Áp lực để doanh nghiệp nâng cao quản trị, minh bạch và khả năng truyền tải câu chuyện với nhà đầu tư quốc tế.

Theo bà, câu chuyện doanh nghiệp cần kể không chỉ là những con số, mà còn phải cho nhà đầu tư thấy doanh nghiệp đang xây dựng điều gì, phân bổ vốn như thế nào và tạo ra giá trị ra sao.

Trong giai đoạn tiếp theo, Vingroup xác định ba hướng phát triển: Đào sâu tại thị trường trong nước; xây dựng những gì Việt Nam cần tiếp theo và đưa năng lực Việt Nam ra thế giới.

Ở thị trường trong nước, tập đoàn đang đưa những năng lực đã tích lũy vào các dự án có quy mô lớn hơn, từ đại đô thị đến hạ tầng. Vingroup cũng tiếp tục mở rộng sang công nghệ, sản xuất và năng lượng tái tạo.

Quy mô mở rộng được bà Thúy minh họa bằng một con số đáng chú ý: Vingroup hiện có khoảng 450.000 nhân sự, trong khi khoảng 3 năm trước con số này mới khoảng 70.000 người.

Hướng ra nước ngoài, Vingroup hiện đã hoạt động tại nhiều quốc gia. Ba thị trường mà tập đoàn cho biết đang tham gia sâu hoặc thiết lập hoạt động là Ấn Độ, Philippines và Indonesia.

“Câu hỏi đặt ra là liệu những năng lực mà chúng tôi đã xây dựng tại Việt Nam có thể chuyển giao sang các thị trường này hay không”, bà Thúy nói.

Theo đại diện Vingroup, ba thị trường này có tổng quy mô khoảng 2 tỷ dân. Tập đoàn đang phát triển hệ sinh thái giao thông xanh và đồng thời tìm kiếm cơ hội phát triển các khu đô thị tại các thị trường này.

Câu chuyện đi ra thế giới của Vingroup có thể không dừng ở VinFast hay GSM. Những năng lực được tập đoàn xây dựng trong bất động sản, hạ tầng và phát triển đô thị tại Việt Nam cũng đang được tính tới cho bước đi tiếp theo.

VPBank: Mỗi năm huy động 2-3 tỷ USD từ thị trường quốc tế

Nếu Vingroup nhìn nâng hạng từ góc độ mở rộng năng lực, VPBank (VPB) nhìn cơ hội này trực tiếp từ bài toán vốn.

Bà Lưu Thị Thảo cho rằng VPBank nhận được “lợi ích kép”. Một mặt, ngân hàng cũng giống các doanh nghiệp niêm yết khác khi có cơ hội tiếp cận tập nhà đầu tư rộng hơn.

Mặt khác, với vai trò trung gian tài chính, VPBank có thể huy động vốn quốc tế rồi đưa nguồn lực đó trở lại nền kinh tế trong nước.

Theo bà Thảo, mỗi năm VPBank huy động khoảng 2-3 tỷ USD từ các ngân hàng thương mại quốc tế và các định chế tài chính phát triển như IFC, ADB.

Ngân hàng hiện có tổng vốn chủ sở hữu gần 140.000 tỷ đồng, với SMBC là đối tác chiến lược.

Sau nâng hạng, VPBank kỳ vọng tập nhà đầu tư tổ chức và các quỹ quốc tế quan tâm đến Việt Nam sẽ rộng hơn, qua đó hỗ trợ thanh khoản và khả năng định giá cổ phiếu.

Ở phía vốn vay, tác động mà ngân hàng kỳ vọng còn trực tiếp hơn.

Theo bà Thảo, khi vị thế thị trường Việt Nam được cải thiện, mức bù rủi ro quốc gia có thể giảm, từ đó giúp ngân hàng tiếp cận vốn quốc tế với chi phí cạnh tranh hơn và kỳ hạn dài hơn.

Nếu chi phí vốn giảm, nguồn vốn này sau đó có thể được chuyển tiếp tới doanh nghiệp, các dự án hạ tầng và khách hàng cá nhân trong nước.

Nhưng đại diện VPBank cũng thừa nhận nâng hạng đi kèm một sức ép khác.

Sau khoảng 15 năm nâng cấp quản trị, công bố thông tin, áp dụng IFRS, Basel II, Basel III và ESG, ngân hàng vẫn nhìn thấy khoảng cách so với các định chế trong khu vực.

“Vẫn còn nhiều việc phải làm ở cấp độ vĩ mô cũng như từ phía từng doanh nghiệp tham gia thị trường”, bà Thảo nói.

Masan: Nâng hạng đã khiến một số quyết định được đẩy nhanh

Ở Masan (MSN), tác động của nâng hạng đã bắt đầu đi vào những quyết định cụ thể.

Ông Michael Hưng Nguyễn cho biết tập đoàn vẫn duy trì các hoạt động công bố thông tin và tương tác với nhà đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, kỳ vọng dòng vốn và sự chú ý dành cho Việt Nam gia tăng đã khiến Masan đẩy nhanh kế hoạch chuyển Masan Consumer từ UPCoM sang HoSE.

Masan cũng đặt lại bài toán đối với Masan High-Tech Materials.

“Tại sao lại giữ nó ở UPCoM khi thị trường không chỉ được nâng hạng mà còn thu hút nhiều sự chú ý hơn?”, ông Michael đặt vấn đề.

Theo ông, Masan đã công khai kế hoạch chuyển sàn cho doanh nghiệp này nhằm “giải phóng giá trị thực của tài sản”.

Đằng sau quyết định ấy là sự thay đổi đáng kể trong cách Masan nhìn nhận mảng khoáng sản.

Ông Michael gọi Masan High-Tech Materials là mảng kinh doanh trước đây từng được coi như “con cừu đen” của tập đoàn. Nhưng trong bối cảnh khoáng sản thiết yếu ngày càng có vị trí quan trọng, ông cho rằng mảng này đã trở thành “con ngỗng đẻ trứng vàng”.

Masan đặt kỳ vọng trong 10 năm tới, mảng kinh doanh này có thể mang về cho công ty mẹ bình quân khoảng 500 triệu USD cổ tức mỗi năm, qua đó hỗ trợ giảm nợ và đưa Masan trở lại là một cổ phiếu trả cổ tức.

Trong khi đó, động cơ tiêu dùng - bán lẻ tiếp tục được mở rộng.

Riêng năm nay, Masan dự kiến phát triển thêm hơn 1.000 điểm bán. Theo lãnh đạo tập đoàn, 90% cửa hàng mới đạt hòa vốn EBITDA ngay trong quý đầu hoạt động.

Masan kỳ vọng tỷ lệ bán lẻ hiện đại tại Việt Nam có thể tăng từ khoảng 14% hiện nay lên 30-35% trong vài năm tới, tạo dư địa lớn cho các doanh nghiệp đang sở hữu hệ thống phân phối hiện đại.

Khi nâng hạng đi từ “dòng vốn” vào chiến lược doanh nghiệp

Ba câu chuyện Vingroup, VPBank và Masan cho thấy một lớp tác động khác của nâng hạng.

Với Vingroup, đó là vốn và khả năng đưa những năng lực được xây dựng tại Việt Nam sang các thị trường lớn hơn.

Với VPBank, đó là tập nhà đầu tư rộng hơn và khả năng tiếp cận vốn quốc tế với điều kiện tốt hơn, rồi đưa nguồn vốn ấy trở lại nền kinh tế.

Với Masan, tác động đã đi vào tốc độ thực hiện những quyết định chiến lược, từ chuyển sàn các công ty thành viên đến cách tập đoàn nhìn lại giá trị của những tài sản đang sở hữu.

Điều đó cũng đưa câu chuyện nâng hạng ra khỏi phạm vi những dự báo về vài tỷ USD vốn ngoại có thể vào thị trường chứng khoán.

Dòng vốn chỉ thực sự tạo ra một chương mới nếu doanh nghiệp biết mình sẽ làm gì với cơ hội tiếp cận nguồn vốn ấy.

Và qua những gì ba doanh nghiệp lớn chia sẻ tại sự kiện do SSI tổ chức, quá trình chuẩn bị đó đã không bắt đầu từ ngày Việt Nam được nâng hạng. Nâng hạng chỉ đang khiến một số kế hoạch vốn có được thực hiện nhanh hơn, với quy mô và tham vọng lớn hơn.