Công xưởng thời trang lớn thứ 2 thế giới tê liệt: Biểu tình lan rộng khiến 529 nhà máy đóng cửa, gần 1 triệu lao động bị ảnh hưởng

Ngày 1/11, Chính phủ Bangladesh cho biết đã thành lập một hội đồng tiền lương mới để xem xét lại mức thu nhập của công nhân ngành may, đồng thời kêu gọi người lao động quay trở lại làm việc. Tuy nhiên, biểu tình vẫn tiếp diễn tại nhiều khu công nghiệp lớn quanh thủ đô Dhaka.

Theo Reuters, công nhân yêu cầu nâng lương tối thiểu hàng tháng từ 12.500 taka hiện tại lên 30.000 taka, tương đương khoảng 245 USD. Mức đề xuất này cao hơn khoảng 140% so với hiện nay.

Người lao động cho rằng chi phí thực phẩm, nhà ở, đi lại và y tế đã tăng quá nhanh, khiến thu nhập hiện tại không còn đủ để trang trải cuộc sống.

Một công nhân nói với Reuters rằng sau khi trả tiền thuê nhà, phần thu nhập còn lại rất ít để lo thực phẩm, học phí cho con và những khoản thiết yếu khác.

Hơn 500 nhà máy đóng cửa

Bất chấp việc chính phủ thông báo thành lập hội đồng tiền lương, hàng nghìn công nhân vẫn xuống đường tại Dhaka và Gazipur trong ngày 1/11.

Người biểu tình chặn nhiều tuyến đường, gây gián đoạn giao thông tại các khu công nghiệp quan trọng.

Cảnh sát đã sử dụng hơi cay và vòi rồng để giải tán đám đông sau khi một số người ném gạch về phía lực lượng an ninh. Một xe cảnh sát và một chốt cảnh sát cũng bị đốt trong 2 vụ việc riêng biệt.

Lực lượng Biên phòng Bangladesh sau đó được triển khai để duy trì trật tự.

Trước đó một ngày, hàng chục nhà máy tại Ashulia, một trong những trung tâm sản xuất hàng may mặc lớn bên ngoài Dhaka, đã đình chỉ hoạt động khi công nhân tổ chức biểu tình đòi tăng lương.

Theo Hiệp hội Các nhà sản xuất và xuất khẩu hàng may mặc Bangladesh, BGMEA, tổng cộng 529 nhà máy đã phải đóng cửa do các cuộc biểu tình. Khoảng 987.190 lao động tại các khu công nghiệp lớn vì vậy tạm thời không thể làm việc. Con số này cho thấy quy mô gián đoạn đặc biệt lớn đối với ngành công nghiệp vốn sử dụng khoảng 4 triệu lao động.

BGMEA hiện đại diện cho khoảng 4.000 nhà máy may mặc đăng ký trên toàn Bangladesh.

Thành lập hội đồng xem xét lại mức lương

Bộ Lao động và Việc làm Bangladesh xác nhận việc thành lập hội đồng tiền lương mới sau các cuộc trao đổi với đại diện người lao động và giới chủ trong thông báo ngày 1/11.

Theo Reuters, hội đồng gồm 6 thành viên, trong đó có 2 đại diện người lao động, 2 đại diện giới chủ, 1 đại diện chính phủ và 1 thành viên trung lập. Nhiệm vụ chính là đánh giá lại mức lương trong ngành may và đưa ra đề xuất mới.

Bộ trưởng Lao động và Việc làm Ariful Haque Choudhury cho biết hội đồng được thành lập sau các cuộc thảo luận với đại diện công nhân và doanh nghiệp, đồng thời kêu gọi người lao động trở lại nhà máy.

Tuy nhiên, khoảng cách giữa yêu cầu của người lao động và quan điểm của doanh nghiệp vẫn rất lớn. Salim Rahman, Phó chủ tịch thứ nhất BGMEA, cho rằng mức lương tối thiểu 30.000 taka là không khả thi trong điều kiện hiện tại.

Ông cho rằng mức tăng quá mạnh sẽ gây thêm áp lực lên các nhà máy vốn đang hoạt động với biên lợi nhuận thấp và cạnh tranh gay gắt với những quốc gia sản xuất hàng may mặc khác.

Nguy cơ chậm đơn hàng xuất khẩu

Nếu đình trệ kéo dài, tác động có thể lan nhanh sang hoạt động xuất khẩu của Bangladesh.

Bộ trưởng Choudhury cảnh báo việc nhà máy ngừng sản xuất trong thời gian dài có thể khiến các lô hàng giao cho khách quốc tế bị chậm, đồng thời ảnh hưởng tới dòng tiền thanh toán từ người mua nước ngoài.

Ngành may mặc sẵn sàng, RMG, của Bangladesh hiện tạo việc làm cho khoảng 4 triệu người, đóng góp khoảng 10% GDP và mang về hơn 80% kim ngạch xuất khẩu của nước này. Bangladesh hiện là một trong những trung tâm sản xuất hàng may mặc lớn nhất thế giới, chỉ đứng thứ 2 sau Trung Quốc về quy mô ngành theo Reuters.

Nhiều thương hiệu thời trang lớn của phương Tây phụ thuộc vào các nhà máy tại Bangladesh để sản xuất quần áo với chi phí tương đối thấp.

Vì vậy, việc hàng trăm nhà máy đồng loạt ngừng hoạt động có thể nhanh chóng lan sang chuỗi cung ứng quốc tế nếu tình trạng bất ổn kéo dài.

Doanh nghiệp cũng chịu sức ép lớn

Các nhà sản xuất Bangladesh cho biết họ không chỉ chịu áp lực về tiền lương. Ngành may đang phải đối mặt với giá nguyên liệu và chi phí sản xuất tăng, thiếu khí đốt và điện định kỳ, lãi suất cao cũng như sự bất ổn của thị trường năng lượng.

BGMEA từng cho biết trong năm qua gần 400 nhà máy may đã phải đóng cửa vì nhiều nguyên nhân, trong đó có chi phí sản xuất tăng, giá bán giảm và lượng đơn hàng suy yếu.

Tình trạng thiếu năng lượng cũng liên tục gây gián đoạn sản xuất trong nhiều tháng gần đây, dù BGMEA cho biết phần lớn các nhà máy chưa phải đóng cửa trực tiếp chỉ vì nguyên nhân này.

Đợt biểu tình hiện nay vì vậy xuất hiện đúng lúc ngành may Bangladesh đang phải xử lý đồng thời nhiều áp lực về chi phí, năng lượng và sức cạnh tranh. Với người lao động, vấn đề cốt lõi là thu nhập không theo kịp chi phí sinh hoạt. Với doanh nghiệp, mức tăng lương quá mạnh có nguy cơ khiến chi phí sản xuất vượt khả năng chịu đựng.