Doanh nghiệp nhỏ và vừa muốn vào chuỗi cung ứng lớn: 'Không thể chỉ trông chờ ưu tiên'

Phát biểu tại Diễn đàn “Tái cấu trúc doanh nghiệp trong bối cảnh mới”, ông Phạm Văn Triêm, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP.HCM (HCM-SME), cho biết phần lớn doanh nghiệp trong khu vực này có quy mô nhỏ, năng lực tích lũy tài chính hạn chế và gặp khó khi tiếp cận nguồn vốn trung, dài hạn.

Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp vẫn quản trị dựa trên kinh nghiệm cá nhân, thiếu chiến lược bài bản, chưa minh bạch báo cáo tài chính và chưa chú trọng quản trị rủi ro. Trình độ công nghệ, năng suất lao động và chất lượng nhân lực cũng chưa theo kịp yêu cầu của thị trường.

Theo ông Triêm, khoảng cách kết nối giữa doanh nghiệp nhỏ và vừa với các tập đoàn lớn, doanh nghiệp nhà nước và khu vực đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vẫn đáng kể. Trong khi nhiều tập đoàn cần tìm nhà cung ứng nội địa, họ lại thiếu thông tin về năng lực đối tác. Ở chiều ngược lại, nhiều doanh nghiệp trong nước chưa nắm rõ tiêu chuẩn kỹ thuật, quy trình lựa chọn nhà cung cấp và điều kiện hợp tác.

Để tham gia chuỗi cung ứng, doanh nghiệp nhỏ và vừa cần đáp ứng 5 tiêu chí cốt lõi gồm chất lượng sản phẩm, giá thành hợp lý, tiến độ giao hàng, tính minh bạch và sự ổn định trong vận hành.

Chủ tịch HCM-SME cho rằng doanh nghiệp cần chuyển từ quản trị dựa trên kinh nghiệm sang điều hành bằng quy trình, dữ liệu và các chỉ số cụ thể; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, nâng cao năng suất và phát triển đội ngũ nhân lực đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế. Nâng cao năng lực quản trị không chỉ giúp doanh nghiệp hoạt động hiệu quả hơn mà còn là điều kiện để tiếp cận các thị trường lớn.

Ông cũng nhấn mạnh hiệu quả xúc tiến thương mại và kết nối doanh nghiệp cần được đo bằng số lượng doanh nghiệp trở thành nhà cung ứng chính thức và giá trị hợp đồng thực tế, thay vì số hội nghị hay biên bản ghi nhớ được ký kết.

Về giải pháp, ông Triêm đề xuất tăng cường kết nối doanh nghiệp nhỏ và vừa với ba nhóm đối tác: doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp FDI và các tập đoàn tư nhân lớn trong nước. Các doanh nghiệp đầu chuỗi cần công khai nhu cầu mua sắm, tiêu chuẩn kỹ thuật và điều kiện hợp tác, tạo cơ hội để nhà cung ứng nội địa nâng cao năng lực và tham gia cạnh tranh bình đẳng.

HCM-SME dự kiến xây dựng cơ sở dữ liệu năng lực hội viên theo ngành nghề, làm việc với các tập đoàn lớn từ năm 2027 để giới thiệu nhà cung cấp phù hợp, đồng thời phối hợp với trường đại học và viện nghiên cứu triển khai các chương trình đào tạo quản trị, thúc đẩy liên kết giữa các doanh nghiệp nhỏ để đủ năng lực thực hiện đơn hàng lớn.

Để hỗ trợ quá trình này, ông Triêm kiến nghị TP.HCM triển khai chương trình kết nối cung ứng theo từng ngành trọng điểm, gắn với chỉ tiêu cụ thể về số doanh nghiệp được nâng cao năng lực và giá trị hợp đồng thực tế. Thành phố cũng cần hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số, nâng cấp công nghệ, tháo gỡ khó khăn về vốn và mặt bằng sản xuất, nâng cao hiệu quả quỹ bảo lãnh tín dụng.

Bên cạnh đó, ông đề xuất tổ chức đối thoại định kỳ 6 tháng một lần giữa chính quyền, doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp nhà nước và khu vực FDI để kịp thời xử lý vướng mắc.

“Các doanh nghiệp nhỏ và vừa rất giàu khát vọng phát triển, nhưng đang thiếu cơ hội tiếp cận thị trường. Khối doanh nghiệp nhỏ và vừa mong muốn môi trường tiếp cận thông tin công khai, cơ hội tham gia cạnh tranh bình đẳng và được trao cơ hội chứng minh năng lực thực tế, thay vì đòi hỏi sự ưu tiên bằng mọi giá”, ông Phạm Văn Triêm nhấn mạnh.