Eo biển Hormuz trước bước ngoặt: Mỹ - Iran hé lộ khả năng đạt thỏa thuận
Trong khi Pakistan phát tín hiệu tích cực về triển vọng đàm phán, Washington và Tehran vẫn đối đầu gay gắt về các điều kiện liên quan đến eo biển Hormuz, từ phong tỏa, trừng phạt, sự hiện diện quân sự đến yêu cầu bồi thường chiến sự, khiến nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu tiếp tục phủ bóng lên thị trường.
Mỹ và Iran đang tiến gần tới “một dạng thỏa thuận nào đó” về vấn đề eo biển Hormuz, một Bộ trưởng cấp cao của Pakistan cho biết hôm thứ Ba (11/8). Điều này mang lại thêm một tia hy vọng cho khả năng đạt được thỏa thuận, ngay cả khi hai bên tham chiến dường như đang ngày càng cứng rắn hơn trong lập trường đàm phán.
Bộ trưởng Quốc phòng Pakistan Khawaja Asif nói với các phóng viên rằng “mọi thứ đang một lần nữa diễn biến theo hướng có lợi cho một thỏa thuận hòa bình hoặc một thỏa thuận nào đó”.
Những bình luận của quan chức Pakistan được đưa ra sau khi một người phát ngôn Bộ Ngoại giao Qatar nói với Al Jazeera rằng các cuộc đàm phán giữa Iran và Oman về việc mở một tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz đang ở “thời điểm then chốt”.
Khi được đề nghị bình luận về phát biểu của ông Asif, Nhà Trắng dẫn CNBC trở lại những phát biểu của Tổng thống Donald Trump tại Phòng Bầu dục tối thứ Hai (10/8), khi các phóng viên liên tục chất vấn ông về bước đi tiếp theo mà Mỹ sẽ thực hiện đối với Iran.
“Các bạn sẽ biết”, ông Trump đáp.
Mỹ và Iran đưa ra các yêu cầu bồi thường
Trước đó hôm thứ Hai, ông Trump phản ứng trước yêu cầu mới của Tehran về việc bồi thường chiến sự bằng cách tuyên bố rằng ông cũng “yêu cầu Iran bồi thường”.
Trong một bài đăng trên Truth Social, ông Trump còn yêu cầu Iran thanh toán cho gia đình những người biểu tình Iran đã thiệt mạng “trong 50 năm qua”. “Tôi đã chỉ thị cho các đại diện của mình phải đưa yêu cầu này vào một cách dứt khoát trong bất kỳ và tất cả các cuộc đàm phán trong tương lai”, ông viết.
Trong phát biểu tại Phòng Bầu dục chiều thứ Hai, ông Trump nói Iran phải trả giá cho “những thiệt hại mà họ đã gây ra” trong nửa thế kỷ qua.
“Nếu có những thiệt hại cần phải bồi thường, tôi cho rằng Iran nên thanh toán những thiệt hại đó”, ông nói.
Ông Trump cũng nhắc lại tuyên bố rằng eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng mà Iran đã sử dụng để tạo đòn bẩy trong cuộc chiến - hiện nằm dưới sự kiểm soát của Mỹ.
“Hiện tại, lực lượng duy nhất kiểm soát eo biển Hormuz là Hải quân Mỹ”, ông Trump nói, đồng thời ca ngợi việc Mỹ tiếp tục phong tỏa các cảng của Iran xung quanh tuyến đường thủy này.
Tuy nhiên, lưu lượng tàu thuyền qua eo biển - nơi từng đảm nhận khoảng 20% hoạt động giao thương dầu mỏ toàn cầu trước khi xung đột bắt đầu vào cuối tháng 2 - vẫn chỉ ở mức rất thấp. Những biến động do chiến sự gây ra tại Hormuz đã tạo ra cú sốc đối với nguồn cung năng lượng toàn cầu, đẩy giá dầu tăng mạnh và kéo theo những hệ quả kinh tế rộng lớn hơn.
Một điểm nghẽn lớn
Mohammad Bagher Zolghadr, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, hôm thứ Bảy (8/8) cho biết eo biển sẽ không được mở lại cho đến khi Washington dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân và các biện pháp trừng phạt, rút lực lượng Mỹ khỏi khu vực, bồi thường chiến sự và giải phóng các tài sản của Iran đang bị phong tỏa. Hội đồng này cũng yêu cầu Mỹ chấm dứt các cuộc tấn công nhằm vào các đồng minh khu vực của Iran.
Về mặt kinh tế, Bộ Ngoại giao Iran hôm thứ Ba lên tiếng phản bác. Người phát ngôn Esmail Baghaei đáp lại tuyên bố của Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent rằng các biện pháp trừng phạt của Mỹ đang “bóp nghẹt” Iran.
Ông Baghaei nói Washington lựa chọn các biện pháp trừng phạt mỗi khi ngoại giao thất bại và tiếp tục leo thang các biện pháp này khi chúng không phát huy tác dụng. Theo ông, mô hình đó giờ đây không còn giống một “chính sách” mà đã trở thành một “chứng nghiện mang tính cưỡng chế”.
