EVFTA tạo cú hích, Việt Nam thành 'mỏ neo' kinh tế quan trọng nhất của châu Âu tại châu Á

Nhân dịp EVFTA tròn 6 năm có hiệu lực (1/8/2020 - 1/8/2026), ông Bruno Jaspaert, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham), nhận định tác động của hiệp định đã được thể hiện rõ qua tăng trưởng thương mại, niềm tin của nhà đầu tư và vị thế ngày càng quan trọng của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Theo số liệu của Cục Hải quan và Cục Thống kê, từ khi Việt Nam và EU thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1995 đến hết tháng 6/2026, tổng kim ngạch thương mại hai chiều đã vượt 900 tỷ USD. Riêng giai đoạn EVFTA có hiệu lực đã đóng góp khoảng 383,8 tỷ USD, tương đương 42,6% tổng kim ngạch.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, thương mại song phương đạt 41,4 tỷ USD. Việt Nam xuất siêu khoảng 22 tỷ USD, cao hơn mức thặng dư của cả năm 2019, thời điểm trước khi EVFTA chính thức có hiệu lực.

Theo khảo sát Chỉ số niềm tin kinh doanh (BCI) quý II của EuroCham, 55% doanh nghiệp châu Âu coi Việt Nam là thị trường trọng điểm hoặc trung tâm hoạt động cốt lõi.

Trong số các doanh nghiệp có hoạt động xuất nhập khẩu, một nửa cho biết đang hưởng lợi trực tiếp từ EVFTA, trong khi 66% ghi nhận mức tiết kiệm chi phí từ 5-15% nhờ ưu đãi thuế quan.

"EVFTA đã tái định hình dòng chảy thương mại, củng cố niềm tin của doanh nghiệp và đưa Việt Nam trở thành một trong những 'mỏ neo kinh tế' quan trọng hàng đầu của châu Âu tại châu Á", ông Bruno Jaspaert nhấn mạnh.

Bước sang năm thứ bảy thực thi hiệp định, EU sẽ hoàn tất lộ trình miễn thuế đối với 99% hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam, trong khi Việt Nam dự kiến hoàn thành cắt giảm thuế nhập khẩu đối với hàng hóa EU vào năm 2030.

Theo ông Jean-Jacques Bouflet, Phó Chủ tịch EuroCham và từng tham gia đoàn đàm phán EVFTA của EU, các sản phẩm công nghệ cao, máy móc hiện đại và dược phẩm từ châu Âu sẽ góp phần nâng cao năng suất công nghiệp của Việt Nam.

Ngược lại, các ngành điện tử, cơ khí, dệt may, da giày, đồ gỗ và nông sản của Việt Nam tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng phục vụ thị trường châu Âu.

Tuy nhiên, EuroCham cho rằng khi rào cản thuế quan dần được xóa bỏ, các thủ tục hành chính và chi phí tuân thủ đang trở thành thách thức lớn hơn đối với doanh nghiệp.

Theo khảo sát, 50% doanh nghiệp gặp khó khăn do quy trình quản lý thuế và hoàn thuế VAT còn phức tạp; 33% vướng mắc về quy tắc xuất xứ và thủ tục cấp chứng nhận xuất xứ (C/O); 17% cho rằng chi phí tuân thủ vẫn cao so với lợi ích từ ưu đãi thuế.

Một doanh nghiệp sản xuất đa quốc gia được EuroCham dẫn lời cho biết hiện chưa đến 20% số lô hàng xuất khẩu sang EU đủ điều kiện hưởng ưu đãi EVFTA do cách hiểu khác nhau về hồ sơ giữa các cơ quan quản lý và yêu cầu về quy tắc xuất xứ thường xuyên thay đổi.

Theo EuroCham, để tận dụng hiệu quả hơn EVFTA trong thời gian tới, Việt Nam cần tiếp tục đơn giản hóa thủ tục hải quan, đẩy nhanh hoàn thuế, số hóa hồ sơ và thống nhất cách áp dụng quy tắc xuất xứ nhằm giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.