GDP Việt Nam có thể tăng 9,4% năm 2026, vì sao lãi suất vẫn khó hạ?

Trong báo cáo chiến lược tháng 11, SSI Research nhận định nền kinh tế Việt Nam đang duy trì tốc độ tăng trưởng cao, song cần chú ý đến chất lượng tăng trưởng và khả năng lan tỏa của các động lực kinh tế.

GDP quý III/2026 tăng 9,95% so với cùng kỳ, đưa mức tăng trưởng 9 tháng lên 9,01%. SSI Research dự báo GDP quý IV có thể tăng khoảng 10,5%, qua đó đưa tăng trưởng cả năm đạt 9,4%, thấp hơn mục tiêu 10% của Chính phủ.

Các chỉ số kinh tế tháng 10 tiếp tục cho thấy đà phục hồi và tăng trưởng. Sản xuất công nghiệp tăng 15% so với cùng kỳ, đưa mức tăng lũy kế 10 tháng lên 12,4%, cao nhất kể từ năm 2019.

Cán cân thương mại ghi nhận tháng xuất siêu thứ hai liên tiếp, với thặng dư 7,3 tỷ USD, qua đó thu hẹp mức nhập siêu lũy kế xuống còn 12,1 tỷ USD. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ theo giá hiện hành trong tháng 10 tăng 14,7% so với cùng kỳ.

Đầu tư công tiếp tục dẫn dắt tăng trưởng quý cuối năm

Theo SSI Research, đầu tư được kỳ vọng là động lực chính của nền kinh tế trong quý IV/2026, đặc biệt với vai trò dẫn dắt của khu vực Nhà nước.

Tổng vốn đầu tư toàn xã hội trong 9 tháng tăng 15,1% so với cùng kỳ. Tính đến hết tháng 10, tỷ lệ giải ngân đầu tư công đạt 74,1% kế hoạch năm, cao hơn đáng kể mức 64,3% ghi nhận cùng kỳ năm trước.

Điểm tích cực, theo nhóm phân tích, không chỉ nằm ở tốc độ giải ngân mà còn ở dấu hiệu cho thấy dòng vốn đang được chuyển hóa thành hoạt động xây dựng thực tế. Sản lượng các ngành vật liệu xây dựng như thép, xi măng cải thiện, phản ánh nhu cầu từ những công trình đang triển khai.

SSI Research cho rằng diễn biến này có ý nghĩa hơn so với chỉ tiêu giải ngân đơn thuần, bởi số liệu giải ngân có thể bao gồm cả các khoản tạm ứng.

Dù vậy, vẫn còn khoảng 350.000 tỷ đồng vốn đầu tư công cần được giải ngân. Khối lượng này tương đối lớn nhưng phù hợp với xu hướng tập trung giải ngân vào những tháng cuối năm, trong khi thời hạn thực hiện kéo dài đến cuối tháng 1/2027.

Các vướng mắc hiện nay chủ yếu nằm ở khâu triển khai dự án, bao gồm tình trạng thiếu vật liệu xây dựng, đặc biệt là cát tại khu vực phía Nam, khó khăn trong giải phóng mặt bằng và năng lực nhà thầu chưa đồng đều.

Tác động từ đầu tư công có thể tiếp tục lan tỏa sang quý I/2027. Tuy nhiên, hiệu quả phân bổ và sử dụng nguồn vốn vẫn cần thêm thời gian để đánh giá.

Tín dụng vượt huy động, lãi suất khó giảm sâu

Trong khi nền kinh tế duy trì đà tăng trưởng cao, mặt bằng lãi suất được SSI Research dự báo khó giảm sâu trong thời gian tới.

Tín dụng tăng 12,6% từ đầu năm, nhanh hơn tốc độ huy động vốn, khiến chi phí vốn của hệ thống ngân hàng tiếp tục chịu áp lực. Tình trạng này càng đáng chú ý khi nhu cầu vốn thường tăng mạnh vào giai đoạn cuối năm.

Dù lãi suất huy động tại các ngân hàng thương mại gần đây đã giảm khoảng 50-70 điểm cơ bản, lãi suất cho vay vẫn giảm chậm hơn. Đáng chú ý, lãi suất vay mua nhà và vay dành cho các chủ đầu tư bất động sản có xu hướng tăng.

Trong tháng 10, CPI tăng 5,09% so với cùng kỳ, chủ yếu do giá nhiên liệu. Lạm phát bình quân 10 tháng đạt 4,57%, trong khi lạm phát cơ bản có dấu hiệu hạ nhiệt.

SSI Research nhận định lạm phát không phải nguyên nhân chính khiến lãi suất khó giảm. Áp lực đáng kể hơn đến từ chi phí vốn của ngân hàng và khoảng cách giữa tốc độ tăng trưởng tín dụng với huy động vốn.

Trong bối cảnh đó, chính sách tiền tệ đang được triển khai theo hướng hỗ trợ có trọng tâm, thay vì nới lỏng trên diện rộng.

Các biện pháp được đề cập gồm giảm ít nhất 0,5 điểm phần trăm lãi suất bình quân tiền gửi mới kỳ hạn từ 6 tháng trở lên, cùng công cụ hoán đổi ngoại tệ kỳ hạn 182 ngày với quy mô tối đa 2 tỷ USD nhằm hỗ trợ thanh khoản.

Tuy nhiên, quy mô giao dịch hoán đổi hiện chưa đến 0,3% tổng dư nợ tín dụng, nên tác động trước mắt còn hạn chế. Ngoài ra, triển vọng chính sách của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) chưa rõ ràng cũng khiến lãi suất trong nước khó giảm quá xa so với mặt bằng quốc tế.

Nhìn sang năm 2027, SSI Research cho rằng tăng trưởng xuất khẩu cần dựa nhiều hơn vào việc gia tăng thị phần và giá trị gia tăng trong nước, thay vì phụ thuộc chủ yếu vào nhu cầu toàn cầu.

Trong môi trường lãi suất khó giảm sâu, hiệu quả phân bổ và sử dụng vốn sẽ là yếu tố quan trọng để duy trì đà tăng trưởng của nền kinh tế.