Giải bài toán 23 tỉ USD: Tại sao đũa tre Việt Nam 'rẻ bèo', đũa Nhật đắt gấp trăm lần vẫn đắt khách?
Cùng được vót ra từ thân tre, nhưng đũa Việt Nam đang phải vật lộn ở phân khúc dùng một lần giá rẻ bèo, trong khi đũa Nhật Bảnễm chệ trên các kệ hàng cao cấp với giá đắt gấp trăm lần.
Đũa không chỉ là vật dụng gắp thức ăn. Báo cáo từ Business Research Insights cho thấy thị trường đũa toàn cầu đang phình to thành một ngành công nghiệp khổng lồ, ước tính đạt 23,02 tỉ USD trong năm 2026. Làn sóng ẩm thực châu Á bành trướng cùng nhu cầu bùng nổ của các chuỗi nhà hàng đã thúc đẩy thị trường này tăng trưởng hơn 7% mỗi năm. Trong đó, đũa tre chiếm lĩnh vị trí số một với 43% thị phần. Đáng tiếc, trên sân chơi tỉ USD này, các doanh nghiệp Việt Nam lại đang tự trói mình ở phân khúc bọt bèo nhất.
Nghịch lý giá trị trên cùng một vật liệu
Nắm trong tay nguồn nguyên liệu dồi dào và truyền thống chế tác thủ công lâu đời, Việt Nam hiện nắm giữ khoảng 1% thị phần xuất khẩu đũa tre toàn cầu, thu về khoảng 3,17 triệu USD mỗi năm. Tuy nhiên, phần lớn sản phẩm chỉ được bán dưới dạng dùng một lần hoặc gia công thô theo đơn đặt hàng. Tại thị trường nội địa, một bó đũa tre, đũa gỗ chục đôi chỉ có giá từ 25.000 đến 50.000 đồng.
Câu chuyện hoàn toàn khác ở Nhật Bản. Yamachiku, một doanh nghiệp chuyên làm đũa tre tại Kumamoto, đã tạo ra cú sốc trên sóng truyền hình Hàn Quốc khi bán sạch 140.000 đôi đũa chỉ trong 40 phút. Mức giá cho mỗi đôi đũa lên tới 1.000 yen (hơn 165.000 đồng) – đắt gấp 100 lần so với những đôi đũa bán theo chục ngoài chợ Việt.
Vì sao khách hàng sẵn sàng móc hầu bao? Người Nhật không bán đũa, họ bán trải nghiệm cầm nắm. Đôi đũa Yamachiku được tinh chỉnh để có trọng lượng siêu nhẹ, độ đàn hồi hoàn hảo và phần đầu vuốt nhọn tinh tế để gắp thức ăn chuẩn xác nhất. Đặc biệt, mức giá này là kết quả của 5 năm ròng rã xây dựng thương hiệu và kiên nhẫn giáo dục thị trường tại Hàn Quốc.
Bán đũa hay bán trải nghiệm?
Người tiêu dùng hiện đại không còn chỉ mua đũa để và cơm. "Nhận thức về sức khỏe khiến người dùng quay lưng với đồ nhựa dùng một lần để tìm về các sản phẩm tự nhiên. Đũa gỗ, đũa tre đang trở thành điểm nhấn cho không gian bếp hiện đại", ông Nguyễn Lê Thái Hòa, Giám đốc Công ty TNHH Thương mại Hòa Mai, nhận định. Thực tế kinh doanh của doanh nghiệp này trong đầu năm 2026 ghi nhận mức tăng trưởng 20%.
Tuy nhiên, sức mua tăng không có nghĩa là dễ dàng đẩy giá lên cao. Người mua ngày càng soi xét kỹ lưỡng. Để thoát khỏi phận bán buôn giá rẻ, đũa Việt Nam buộc phải lột xác. Khách hàng giờ đây quan tâm đến việc doanh nghiệp xử lý bề mặt ra sao, dùng hóa chất gì, khả năng chống mốc đến đâu.
Hơn thế nữa, cách người bán đặt đôi đũa lên kệ cũng quyết định giá trị của nó. Theo ông Hòa, một đôi đũa dù được vót kỹ đến đâu, nếu vẫn bọc nilon bán đổ đống cạnh quầy tạp hóa thì mãi mãi chỉ mang phận bình dân. Doanh nghiệp cần đóng gói sang trọng, kể được câu chuyện nguồn gốc và đưa vào các kênh phân phối đồ gia dụng cao cấp để định vị lại phân khúc. Câu chuyện của Yamachiku không chỉ là một hiện tượng bán hàng, mà là hồi chuông cảnh tỉnh cho ngành thủ công mỹ nghệ Việt Nam: Tư duy làm hàng loạt giá rẻ đã đến lúc phải nhường chỗ cho chiến lược cá nhân hóa và làm thương hiệu.
