6 trường hợp bị thu hồi sổ đỏ năm 2027, người dân cần nắm rõ

6 trường hợp người dân có thể bị thu hồi sổ đỏ

Theo khoản 2 Điều 152 Luật Đất đai số 31/2024/QH15, Nhà nước sẽ thu hồi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất (thường gọi là sổ đỏ) trong 6 trường hợp cụ thể. Quy định này áp dụng đối với cả những giấy chứng nhận đã cấp trước đây và giấy chứng nhận được cấp theo quy định hiện hành.

Cụ thể, 6 trường hợp Nhà nước thu hồi sổ đỏ đã cấp gồm:

Thứ nhất, Nhà nước thu hồi toàn bộ diện tích đất ghi trên Giấy chứng nhận đã cấp. Trường hợp này áp dụng khi toàn bộ phần diện tích đất được ghi nhận trong giấy chứng nhận thuộc diện Nhà nước thu hồi.

Thứ hai, người sử dụng đất thực hiện thủ tục cấp đổi Giấy chứng nhận. Khi cấp đổi, giấy chứng nhận cũ sẽ được thu hồi để thay thế bằng giấy chứng nhận mới theo quy định.

Thứ ba, người sử dụng đất hoặc chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất đăng ký biến động đất đai, tài sản gắn liền với đất và thuộc trường hợp phải cấp mới Giấy chứng nhận. Khi đó, giấy chứng nhận đã cấp trước đây sẽ được thu hồi để thực hiện việc cấp mới.

Thứ tư, Giấy chứng nhận đã cấp không đúng quy định của pháp luật đất đai tại thời điểm cấp. Cụ thể, các sai phạm có thể liên quan đến thẩm quyền cấp, đối tượng sử dụng đất, diện tích đất, điều kiện được cấp, mục đích sử dụng đất, thời hạn sử dụng đất hoặc nguồn gốc sử dụng đất.

Thứ năm, Giấy chứng nhận đã cấp bị Tòa án có thẩm quyền tuyên hủy.

Thứ sáu, trường hợp đấu giá hoặc giao quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất theo yêu cầu của Tòa án hoặc cơ quan thi hành án nhưng người phải thi hành án không nộp lại Giấy chứng nhận đã cấp.

Quy định về thu hồi sổ đỏ cấp sai và thẩm quyền thực hiện

Đối với trường hợp Giấy chứng nhận được cấp không đúng quy định pháp luật đất đai (điểm d khoản 2 Điều 152), Luật Đất đai 2024 quy định cụ thể các trường hợp và trình tự xử lý.

Theo đó, nếu Tòa án có thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai ban hành bản án hoặc quyết định đã có hiệu lực thi hành, trong đó có kết luận về việc thu hồi Giấy chứng nhận đã cấp, việc thu hồi sẽ được thực hiện theo nội dung bản án, quyết định đó.

Trường hợp cơ quan thanh tra có văn bản kết luận Giấy chứng nhận đã cấp không đúng quy định pháp luật đất đai, cơ quan nhà nước có thẩm quyền phải tiến hành xem xét. Nếu xác định kết luận của cơ quan thanh tra là đúng, cơ quan có thẩm quyền sẽ quyết định thu hồi Giấy chứng nhận. Ngược lại, nếu xác định giấy chứng nhận được cấp đúng quy định, cơ quan có thẩm quyền phải thông báo lại cho cơ quan thanh tra.

Ngoài ra, nếu cơ quan có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận phát hiện giấy đã cấp không đúng quy định, cơ quan này có trách nhiệm kiểm tra, thông báo rõ lý do cho người sử dụng đất và quyết định thu hồi.

Trường hợp người sử dụng đất hoặc chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất tự phát hiện Giấy chứng nhận được cấp không đúng quy định pháp luật đất đai, người dân có thể gửi kiến nghị bằng văn bản đến cơ quan có thẩm quyền cấp giấy. Cơ quan tiếp nhận có trách nhiệm kiểm tra, xem xét và quyết định việc thu hồi theo quy định.

Đáng chú ý, Luật Đất đai 2024 cũng quy định ngoại lệ đối với trường hợp Giấy chứng nhận được cấp không đúng quy định tại điểm d khoản 2 Điều 152. Cụ thể, cơ quan có thẩm quyền không thu hồi giấy đã cấp nếu người được cấp đã thực hiện chuyển quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất theo đúng quy định của pháp luật đất đai. Việc xử lý thiệt hại do cấp giấy chứng nhận trong trường hợp này được thực hiện theo bản án, quyết định của Tòa án; người có hành vi vi phạm bị xử lý theo quy định pháp luật.

Về thẩm quyền, cơ quan có trách nhiệm thu hồi Giấy chứng nhận là cơ quan có thẩm quyền cấp giấy theo quy định tại Điều 136 Luật Đất đai 2024.

Đối với những trường hợp thu hồi thuộc khoản 2 và khoản 5 Điều 152, nếu người sử dụng đất hoặc chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất không giao nộp giấy chứng nhận đã cấp, cơ quan có thẩm quyền sẽ quyết định hủy giấy chứng nhận đó theo quy định tại khoản 6 Điều 152.

Bên cạnh 6 trường hợp nêu trên, khoản 5 Điều 152 Luật Đất đai 2024 còn quy định việc thu hồi Giấy chứng nhận ngoài các trường hợp thuộc khoản 2 chỉ được thực hiện khi có bản án hoặc quyết định của Tòa án đã được thi hành, hoặc văn bản kiến nghị của cơ quan thi hành án về việc thi hành bản án, quyết định theo quy định pháp luật, trong đó có nội dung yêu cầu thu hồi Giấy chứng nhận đã cấp.

Như vậy, việc thu hồi sổ đỏ phải căn cứ vào từng trường hợp cụ thể và thực hiện đúng thẩm quyền, trình tự được quy định tại Điều 152 Luật Đất đai 2024. Không phải mọi trường hợp giấy chứng nhận có sai sót hoặc bị thu hồi đều áp dụng chung một quy trình xử lý.