Hà Nội đề xuất cơ chế đặc biệt cho liên danh Vinhomes triển khai siêu dự án đường sắt gần 900.000 tỷ đồng

Theo Báo Đầu Tư, UBND TP. Hà Nội vừa có văn bản gửi các cơ quan của Quốc hội, bộ, ngành Trung ương và một số địa phương để lấy ý kiến về dự thảo Nghị quyết của HĐND TP. Hà Nội quy định thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt nhằm đầu tư xây dựng các dự án đường sắt quan trọng của Thủ đô.

Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo là cơ chế lựa chọn nhà thầu chiến lược thực hiện các dự án đường sắt quan trọng, bao gồm đường sắt đô thị và một số dự án đường sắt quốc gia được Chính phủ giao Hà Nội làm cơ quan chủ quản.

Cụ thể, nhà thầu chiến lược được xác định là nhà thầu tiềm năng trong nước, cam kết thực hiện các dự án đường sắt quan trọng của Thủ đô và được Ban Chấp hành Đảng bộ TP. Hà Nội chỉ định là nhà thầu ký kết hợp đồng.

Đáng chú ý, theo dự thảo, nhà thầu chiến lược không phải trải qua bước đánh giá năng lực, kinh nghiệm, kỹ thuật và tài chính theo quy định của pháp luật về đấu thầu. Chủ đầu tư được lựa chọn nhà thầu thực hiện các gói thầu theo hình thức chìa khóa trao tay, EPC, EC và EP bằng phương thức chỉ định thầu rút gọn, với điều kiện nhà thầu đáp ứng yêu cầu về tư cách hợp lệ.

Đổi lại, nhà thầu chiến lược phải cam kết thực hiện dự án đúng tiến độ, bảo đảm chất lượng, tham gia xuyên suốt quá trình thực hiện hợp đồng và không được từ bỏ hoặc đơn phương chấm dứt các nghĩa vụ đã ký kết.

Đặc biệt, nhà thầu phải cam kết giảm giá tối thiểu 15% so với giá gói thầu được phê duyệt đối với các dự án đường sắt địa phương, bao gồm cả dự án theo mô hình phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD). Mức giảm giá tối thiểu đối với các dự án đường sắt quốc gia và dự án đường sắt quốc gia theo mô hình TOD là 10%.

Dự thảo cũng đặt ra yêu cầu nhà thầu chiến lược cam kết từ bỏ quyền khởi kiện, khiếu nại Nhà nước Việt Nam hoặc các cơ quan nhà nước thông qua cơ chế trọng tài, tòa án trong và ngoài nước đối với những trường hợp được quy định tại nghị quyết.

Để đẩy nhanh tiến độ, Hà Nội đề xuất cho phép UBND TP. Hà Nội và chủ đầu tư ký hợp đồng nguyên tắc với nhà thầu chiến lược trước khi nhiệm vụ thực hiện dự án, chủ trương đầu tư hoặc báo cáo nghiên cứu tiền khả thi được phê duyệt. Sau khi hợp đồng nguyên tắc được ký kết, nhà thầu có thể triển khai trước một số công việc theo nội dung đã thỏa thuận.

Đối với các dự án đường sắt địa phương và dự án theo mô hình TOD, dự thảo đề xuất cho phép thực hiện đồng thời các thủ tục về quy hoạch, khởi công xây dựng và quyết định đầu tư, thay vì phải hoàn thành tuần tự toàn bộ các bước.

Theo đó, dự án có thể được lập, thẩm định và quyết định đầu tư mà không phải thực hiện thủ tục quyết định chủ trương đầu tư. Chủ đầu tư và nhà thầu chiến lược có trách nhiệm hoàn thiện các điều kiện khởi công trong thời hạn 12 tháng kể từ ngày khởi công.

Một cơ chế khác được đề xuất là áp dụng thiết kế kỹ thuật tổng thể (FEED) trong báo cáo nghiên cứu khả thi. Theo đó, nhà thầu chiến lược được tổ chức lập, thẩm tra, thẩm định và phê duyệt thiết kế triển khai sau FEED, đồng thời chịu trách nhiệm về tính chính xác, chất lượng và an toàn của hồ sơ thiết kế.

Dự thảo cũng đề xuất cho phép thử nghiệm có kiểm soát việc triển khai đồng thời các công việc khảo sát, thiết kế và thi công một số hạng mục trước khi dự án được phê duyệt. Nhà thầu chiến lược phải tự chịu chi phí và rủi ro đối với các công việc này. Trường hợp kết quả thử nghiệm đáp ứng yêu cầu của dự án được phê duyệt, các chi phí liên quan có thể được cập nhật vào tổng mức đầu tư.

Đối với công tác giải phóng mặt bằng, UBND TP. Hà Nội đề xuất áp dụng mức bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi đất phục vụ các dự án đường sắt quan trọng của Thủ đô tối đa bằng hai lần mức quy định hiện hành.

UBND cấp xã được đề xuất giao làm chủ đầu tư các dự án thành phần độc lập về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và di chuyển hạ tầng kỹ thuật. Đồng thời, cấp xã có thể tổ chức một số công việc chuẩn bị giải phóng mặt bằng song song với quá trình hoàn thiện phương án tuyến.

Về nguồn vốn, dự thảo đề xuất sử dụng ngân sách Trung ương, ngân sách địa phương, vốn vay, trái phiếu chính quyền địa phương và các nguồn vốn hợp pháp khác. Các dự án đường sắt quan trọng được bố trí vốn qua nhiều kỳ kế hoạch đầu tư công trung hạn, không giới hạn phần vốn chuyển tiếp sang kỳ kế hoạch tiếp theo.

Đáng chú ý, UBND TP. Hà Nội đề xuất được ứng trước dự toán ngân sách địa phương năm sau với mức không quá 50% dự toán chi đầu tư xây dựng cơ bản trong năm thực hiện đối với các công trình thuộc kế hoạch đầu tư công trung hạn đã được phê duyệt.

Theo dự thảo, phạm vi áp dụng các cơ chế đặc thù dự kiến bao gồm hai dự án đường sắt quốc gia: Dự án cải dịch tuyến đường sắt Hà Nội - TP.HCM hiện hữu đoạn Phú Xuyên - Ngọc Hồi và Dự án tuyến đường sắt quốc gia vành đai phía Đông đoạn Ngọc Hồi - Kim Sơn.

Đối với đường sắt đô thị, danh mục dự kiến gồm 5 tuyến mang số hiệu 1, 2, 8, 10 và 14. Đáng chú ý, liên danh CTCP Vinhomes và CTCP Đầu tư và Xây dựng SGC được nêu là nhà thầu chiến lược dự kiến thực hiện nhóm 5 tuyến đường sắt đô thị này.

Trước đó, ngày 15/10, Ban Quản lý Đường sắt đô thị Hà Nội và liên danh tổng thầu gồm CTCP Vinhomes (HoSE: VHM) và CTCP Đầu tư và Xây dựng SGC đã ký hợp đồng triển khai 5 tuyến đường sắt đô thị số 1, 2, 8, 10 và 14 theo hình thức chìa khóa trao tay.

Theo thỏa thuận, liên danh Vinhomes - SGC sẽ đảm nhận toàn bộ các công đoạn, từ thiết kế, cung ứng thiết bị, lắp đặt, thi công đến bàn giao hoàn thiện. Tổng mức đầu tư của 5 tuyến lên tới gần 900.000 tỷ đồng, chưa bao gồm chi phí giải phóng mặt bằng.

Ban Quản lý Đường sắt đô thị Hà Nội cho rằng việc ban hành các cơ chế thí điểm có thể rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư, tháo gỡ vướng mắc trong lựa chọn nhà thầu, khảo sát, thiết kế, quản lý chi phí và giải phóng mặt bằng. Qua đó, các cơ chế này được kỳ vọng góp phần thúc đẩy hình thành mạng lưới đường sắt có tính kết nối liên vùng.