Hà Nội dự kiến hình thành 11 cụm công viên gắn với đại lộ cảnh quan sông Hồng

Hành lang sông Hồng định hình thành chuỗi không gian xanh

Đồ án điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng tỷ lệ 1/5.000 để thực hiện Dự án đầu tư Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng hiện nay đang được UBND TP. Hà Nội lấy ý kiến người dân trong vòng 20 ngày.

Theo đó, phạm vi nghiên cứu dài khoảng 40km, từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở, được chia thành 3 phân đoạn để quản lý phát triển. Theo định hướng quy hoạch, mỗi phân đoạn dành 25% cho công viên chuyên đề và 5% cho công viên công cộng.

Thay vì phát triển rời rạc từng khu vực ven sông, đồ án đặt mục tiêu hình thành một chuỗi công viên đô thị liên tục theo chiều dài bãi sông, kết nối với khu vực đô thị thông qua các trục xanh Đông - Tây. Những khu vực ngập nước thường xuyên phía ngoài đê bối được định hướng bố trí công viên bảo tồn tự nhiên.

Định hướng này cũng phù hợp với cấu trúc của Dự án Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng đã được thành phố thông qua chủ trương đầu tư. Trong 18 dự án thành phần, có 11 dự án dành cho công viên với tổng diện tích cộng lại khoảng 3.513ha. Cụm lớn nhất nằm tại bãi sông Tráng Việt, quy mô khoảng 1.113,8ha; trong khi Công viên công cộng phường Phú Thượng có quy mô khoảng 20ha.

Các cụm công viên được bố trí tại Tráng Việt, Tàm Xá, Ngọc Thụy, Long Biên - Cự Khối, Xuân Quan - Phụng Công, Ô Diên, Liên Mạc - Thượng Cát - Phú Thượng, Phú Thượng, Hồng Hà và Lĩnh Nam, trong đó khu vực Lĩnh Nam còn có cụm trải rộng qua Thanh Trì, Nam Phù và Hồng Vân. Như vậy, công viên không phải một cấu phần phụ của đại lộ mà được đặt trong cấu trúc không gian chính của hành lang sông Hồng, cùng với giao thông, mặt nước, kè bờ sông và các khu đô thị định cư, tái thiết.

Công viên được thiết kế phân tầng

Điểm đáng chú ý trong đồ án là không gian ven sông không được tổ chức theo một cao độ xây dựng đồng nhất.

Các khu vực có cao độ trên 11,5m được dành cho các công trình xây dựng thông thường. Từ 9,5-11,5m, quy hoạch cho phép bố trí những công trình thích ứng, chấp nhận ngập như nhà nổi, nhà sàn, phục vụ vui chơi giải trí và sinh hoạt cộng đồng.

Ở cao độ 7,5-9,5m, ưu tiên đường bộ và các loại hình công viên ven sông bán ngập. Với khu vực dưới 7,5m, không gian được dành cho đường dạo và công viên ngập nước.

Cách phân tầng này cho thấy tư duy quy hoạch khu vực bãi sông không đơn thuần là đưa thêm cây xanh vào đô thị. Khả năng ngập được đưa vào ngay từ cách tổ chức không gian, qua đó hạn chế việc xây dựng các công trình không phù hợp tại những khu vực có nguy cơ chịu tác động của lũ.

Đây cũng là yêu cầu quan trọng với một hành lang đô thị nằm dọc sông Hồng. Theo định hướng của thành phố, hai bên sông sẽ trở thành không gian đặc trưng của hành lang xanh trung tâm, kết hợp cây xanh, mặt nước, văn hóa, lịch sử và cảnh quan, đồng thời duy trì chức năng thoát lũ và tiêu thoát nước tự nhiên.

Hai công viên được ưu tiên trước năm 2030

Toàn bộ chương trình được dự kiến triển khai trong giai đoạn 2026-2038. Tuy nhiên, Hà Nội không thực hiện đồng loạt mà phân kỳ theo từng nhóm dự án.

Trong giai đoạn 2026-2030, thành phố ưu tiên đầu tư Trục đại lộ cảnh quan hai bên sông, kè và chỉnh trị lòng, bờ sông, cùng Công viên công cộng phường Phú Thượng và Công viên tại bãi sông phường Hồng Hà. Các khu đô thị định cư tại Lĩnh Nam, Long Biên và các dự án giải phóng mặt bằng độc lập cũng được triển khai trong giai đoạn này.

Từ 2030-2038, các dự án thành phần còn lại sẽ tiếp tục được hoàn thành.

Cấu trúc này cho thấy đại lộ cảnh quan được đặt cùng với hệ thống công viên, hạ tầng phòng chống lũ và các khu vực tái định cư, thay vì chỉ xây dựng một tuyến đường ven sông. Theo chủ trương đầu tư, toàn dự án có quy mô sử dụng đất khoảng 11.418ha, triển khai trên địa bàn 16 xã, phường.

Không gian xanh phải đi cùng mạng lưới giao thông

Giá trị của chuỗi công viên còn nằm ở khả năng kết nối với hệ thống giao thông mới dọc sông Hồng.

Quy hoạch đặt mục tiêu kết nối đường bộ, đường thủy và đường sắt đô thị, cùng hệ thống 17 cây cầu vượt sông dọc trục đại lộ cảnh quan. Các cảng hàng hóa cũng được định hướng từng bước chuyển đổi thành cảng du lịch, kết hợp cải tạo luồng tuyến.

Khi hoàn thiện, hành lang sông Hồng vì vậy được kỳ vọng hình thành một không gian đa chức năng đại lộ đảm nhiệm vai trò kết nối, công viên tạo không gian công cộng, mặt nước và bãi sông duy trì chức năng sinh thái - thoát lũ, còn các khu đô thị định cư và tái thiết hỗ trợ quá trình tổ chức lại không gian sống.

Sông Hồng chảy qua Hà Nội dài hơn 120km, trong khi phạm vi nghiên cứu của đồ án chỉ chiếm khoảng 1/3 chiều dài đoạn sông qua Thủ đô. Điều này cho thấy quy hoạch hiện tại mới tập trung vào một đoạn trọng điểm, nhưng có thể tạo ra một cấu trúc mẫu cho cách Hà Nội tiếp cận không gian ven sông trong quá trình phát triển đô thị dài hạn.

Nếu được triển khai theo đúng định hướng, 11 cụm công viên sẽ không chỉ bổ sung quỹ đất xanh mà còn góp phần định hình lại cách thành phố sử dụng bãi sông khi không gian này vừa phục vụ cảnh quan, vui chơi và sinh hoạt cộng đồng, vừa phải thích ứng với nước và bảo đảm chức năng thoát lũ.