Hà Nội đề xuất nghiên cứu làm công trình biểu tượng Khải Hoàn Môn cao 36m bên hồ Hoàn Kiếm

Công trình 36m bên hồ Hoàn Kiếm

Trong phương án đang được Hà Nội lấy ý kiến cộng đồng về điều chỉnh quy hoạch khu vực hồ Hoàn Kiếm và phụ cận, “Khải Hoàn Môn” là một trong những đề xuất gây chú ý nhất.

Theo phương án nghiên cứu, công trình được bố trí tại khu vực phía Bắc hồ Hoàn Kiếm, gắn với không gian mở rộng Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục. Công trình có chiều cao dự kiến 36m, tạo thành điểm nhấn trên trục không gian kết nối khu phố cổ với mặt hồ.

Về ý tưởng tạo hình, công trình lấy cảm hứng từ hình ảnh đôi cánh chim hạc vươn lên. Thiết kế được nghiên cứu như một điểm nhấn kiến trúc trong tổng thể quảng trường mới, đồng thời tạo sự liên kết về không gian và tầm nhìn với hồ Hoàn Kiếm. Một số phối cảnh được công bố cho thấy khoảng mở ở giữa công trình được tổ chức theo hướng tạo khung nhìn về phía mặt hồ và Tháp Rùa, qua đó biến công trình thành một phần của trục cảnh quan thay vì một kiến trúc đứng độc lập.

Tuy nhiên, đây mới là đề xuất trong phương án nghiên cứu quy hoạch đang được lấy ý kiến, chưa phải phương án xây dựng đã được quyết định.

Từ Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục đến một không gian mới

Để tạo mặt bằng cho không gian công cộng mới, khu vực phía Bắc hồ Hoàn Kiếm được nghiên cứu tổ chức lại theo hướng mở rộng Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục, tăng khả năng kết nối với mặt hồ và công viên - quảng trường phía Đông.

Theo một phương án được giới thiệu, khu vực này có thể hình thành một quảng trường quy mô khoảng 1,95ha, với Khải Hoàn Môn trở thành điểm nhấn trung tâm. Không gian mặt đất được định hướng ưu tiên quảng trường, cây xanh và các tuyến đi bộ, trong khi một số chức năng công cộng được nghiên cứu đưa xuống không gian ngầm.

Cách tổ chức này nhằm tạo một trục không gian rộng mở từ khu phố cổ về phía hồ, thay cho khu vực hiện hữu có mật độ xây dựng và giao thông cao. Khải Hoàn Môn vì vậy không được nghiên cứu riêng lẻ, mà nằm trong một tổ hợp lớn hơn gồm quảng trường, cây xanh, không gian văn hóa và các công trình ngầm.

Đáng chú ý, phương án còn nghiên cứu tổ chức không gian ngầm để bổ sung các chức năng dịch vụ, công cộng và kết nối với ga C9 của tuyến đường sắt đô thị số 2. Khu vực này được định hướng phát triển theo mô hình TOD, kết hợp các chức năng văn hóa, dịch vụ và thương mại.

Công trình mang tên “Khải Hoàn Môn” gây tranh luận

Việc đưa một công trình cao 36m mang tên “Khải Hoàn Môn” vào không gian Hồ Gươm cũng đặt ra nhiều câu hỏi về kiến trúc, cảnh quan và ý nghĩa biểu tượng.

Chia sẻ với báo VnExpress, nhà sử học Dương Trung Quốc cho rằng Hà Nội cần cân nhắc cách gọi tên công trình. Theo ông, “Khải Hoàn Môn” là một khái niệm có nguồn gốc từ kiến trúc La Mã cổ đại, thường gắn với việc tôn vinh chiến thắng và những cuộc chinh phục quân sự. Từ góc nhìn lịch sử, tên gọi này vì vậy không đơn thuần mô tả một hình thức kiến trúc. Nó đi kèm với một thông điệp và bối cảnh văn hóa nhất định.

Ông dẫn trường hợp Khải Hoàn Môn tại Pháp được Napoleon cho xây dựng để vinh danh những chiến thắng của quân đội Pháp, hay công trình tại Triều Tiên gắn với việc kỷ niệm phong trào kháng chiến chống Nhật Bản và giải phóng đất nước.

Theo nhà sử học này, khi đặt một công trình mang tên Khải Hoàn Môn tại Hồ Gươm, cần xem xét cả ý nghĩa lịch sử mà công trình truyền tải, thay vì chỉ nhìn vào hình thức kiến trúc.

Hồ Gươm vốn đã là một biểu tượng

Một vấn đề khác được đặt ra là quy mô của công trình trong tương quan với không gian lịch sử vốn đã rất đặc biệt của Hồ Gươm.
Theo nhiều ý kiến của người dân, bản thân khu vực Hồ Gươm đã chứa đựng nhiều lớp giá trị lịch sử, văn hóa và tinh thần. Vì vậy, thay vì tiếp tục tập trung thêm các công trình biểu tượng vào một không gian tương đối nhỏ, điều quan trọng hơn là bảo vệ khoảng không, cảnh quan và ký ức của Hồ Gươm.

Quan điểm tương tự cũng được một số chuyên gia đưa ra khi cho rằng Hà Nội cần cân nhắc kỹ mối quan hệ giữa một công trình cao 36m với cảnh quan di sản xung quanh hồ.

Ở chiều ngược lại, việc nghiên cứu một điểm nhấn kiến trúc mới được đặt trong bài toán lớn hơn là tái cấu trúc không gian công cộng quanh Hồ Gươm, tạo thêm quảng trường, tăng kết nối đi bộ và hình thành những trục cảnh quan mới.

Phạm vi nghiên cứu điều chỉnh quy hoạch khu vực hồ Hoàn Kiếm và phụ cận rộng khoảng 65,89ha, thuộc địa bàn phường Hoàn Kiếm và phường Cửa Nam.

Theo định hướng tổng thể, UBND TP. Hà Nội muốn tổ chức lại Hồ Gươm như trung tâm của một chỉnh thể không gian “Lịch sử - Văn hóa - Nghệ thuật”, kết nối với Quảng trường Cách mạng Tháng Tám và Nhà hát Lớn.

Phía Đông hồ được nghiên cứu tổ chức lại hệ thống quảng trường, công viên và các không gian công cộng; phía Tây tăng kết nối giữa phố Nhà Thờ với khu vực hồ. Phía Nam tiếp tục liên kết Hồ Gươm với Quảng trường Cách mạng Tháng Tám, Nhà hát Lớn và các công trình văn hóa. Như vậy, nếu được lựa chọn và triển khai, Khải Hoàn Môn 36m sẽ không đứng riêng lẻ mà trở thành một thành phần trong quá trình tái cấu trúc không gian Hồ Gươm.

Điểm đáng chú ý nhất của đề xuất hiện nay vì thế không chỉ nằm ở một công trình cao 36m, mà ở câu hỏi lớn hơn: Hà Nội sẽ tạo ra một biểu tượng kiến trúc mới bên Hồ Gươm như thế nào mà vẫn giữ được giá trị của biểu tượng vốn đã tồn tại trong ký ức đô thị nhiều thế hệ?

Hiện nay phương án đang được lấy ý kiến cộng đồng dân cư từ ngày 7/9 đến hết ngày 26/9/2026. Người dân có thể tiếp cận hồ sơ trực tiếp tại các địa điểm được niêm yết hoặc góp ý qua các cổng thông tin điện tử và ứng dụng iHanoi.