Hàng nghìn nhân viên SpaceX trở thành triệu phú chỉ sau 1 đêm

Trong phiên giao dịch đầu tiên trên sàn chứng khoán, cổ phiếu SpaceX tăng 19% so với giá chào sàn, khép phiên ở mức 160,95 USD/cổ phiếu. Trước đó, mã SPCX mở cửa ở mức 150 USD, cao hơn khoảng 11% so với giá IPO là 135 USD/cổ phiếu.

Diễn biến tích cực này giúp SpaceX đạt mức vốn hóa khoảng 2,1 nghìn tỷ USD, trở thành công ty niêm yết có giá trị lớn thứ 6 tại Mỹ.

Thương vụ cũng đánh dấu cột mốc mới trong hành trình gia tăng tài sản của Elon Musk. Tại thời điểm IPO, phần sở hữu của ông tại SpaceX được định giá khoảng 690 tỷ USD, cộng với gần 279 tỷ USD cổ phần tại Tesla, đưa tổng tài sản ròng vượt mốc 1.000 tỷ USD, biến ông thành tỷ phú nghìn tỷ đầu tiên trên thế giới.

Tuy nhiên, người hưởng lợi không chỉ là nhà sáng lập. Đợt IPO lớn nhất lịch sử còn mở ra cơ hội hiện thực hóa khối tài sản cho hàng nghìn nhân viên hiện tại và cựu nhân viên SpaceX, những người đã nhận cổ phiếu hoặc quyền chọn cổ phiếu như một phần trong chính sách đãi ngộ của công ty.

Ở các doanh nghiệp chưa niêm yết, nhân viên thường không thể dễ dàng chuyển nhượng cổ phần do các quy định hạn chế giao dịch. Sau khi IPO, họ có thể từng bước bán cổ phiếu theo lộ trình được quy định trong giai đoạn khóa giao dịch (lock-up period), khi lượng cổ phần được phép chuyển nhượng sẽ tăng dần theo thời gian.

Giai đoạn khóa giao dịch là khoảng thời gian sau IPO mà các cổ đông nội bộ như nhà sáng lập, lãnh đạo, nhân viên và nhà đầu tư ban đầu bị hạn chế bán cổ phiếu ra thị trường nhằm tránh áp lực bán quá lớn lên giá cổ phiếu.

Điều đáng chú ý là làn sóng gia tăng tài sản tại SpaceX không chỉ diễn ra với những kỹ sư đứng sau các dự án tên lửa hay vệ tinh nổi tiếng. Nhiều nhân viên ở các bộ phận hỗ trợ như hậu cần, phục vụ, bảo trì hay vận hành cũng đang được hưởng thành quả từ số cổ phần tích lũy trong nhiều năm làm việc.

"Lương chỉ là thứ yếu, giá trị thực nằm ở cổ phần"

Trao đổi với FOX Business bên ngoài trụ sở SpaceX tại Hawthorne, California, nhiều nhân viên cho biết họ vẫn chưa hết bất ngờ trước tác động của sự kiện IPO.

Một nhân viên phụ trách lập kế hoạch quy trình sản xuất mô tả đây là "một điều tuyệt vời" và cho biết ưu tiên của ông hiện tại là giữ gìn sức khỏe. Người này cũng dành nhiều lời khen cho Elon Musk, gọi ông là "người giỏi nhất".

Một nhân viên khác tiết lộ bản thân đã trở thành triệu phú từ trước khi công ty niêm yết, nhưng cho rằng việc cổ phiếu được giao dịch công khai vẫn là cột mốc rất đáng nhớ.

"Tôi đã là triệu phú từ khá lâu rồi. Dĩ nhiên có thêm tiền luôn là điều tốt. Khi thời gian khóa cổ phiếu kết thúc và chúng tôi thực sự có thể bán một phần cổ phần của mình, cảm giác đó có lẽ sẽ rõ ràng hơn nhiều. Dù sao hôm nay cũng là một ngày tuyệt vời", người này nói.

Juan Hernandez, cựu thợ hàn gia nhập SpaceX từ năm 2015, chia sẻ với CBS News rằng anh từng được cấp lượng cổ phiếu trị giá khoảng 10.000 USD khi mới vào công ty.

"Khi đó tôi không nghĩ nó có ý nghĩa gì quá lớn. Tôi không ngờ mọi thứ lại phát triển đến mức này", Hernandez nói.

Sau một thập kỷ làm việc tại SpaceX trước khi chuyển sang Blue Origin, Hernandez hiện sở hữu khoảng 6.500 cổ phiếu. Tính theo giá IPO 135 USD/cổ phiếu, số tài sản này có giá trị gần 880.000 USD.

Theo anh, việc trao cổ phần cho nhân viên giúp họ có động lực làm việc mạnh mẽ hơn bởi họ cảm thấy mình thực sự là một phần của doanh nghiệp.

Dù khối tài sản tăng mạnh, Hernandez cho biết anh vẫn muốn tiếp tục làm việc và phát triển sự nghiệp như bình thường. Anh cũng bày tỏ sự biết ơn đối với Elon Musk vì đã góp phần thay đổi cuộc sống của nhiều gia đình nhân viên.

Không chỉ những nhân viên thế hệ sau, các thành viên kỳ cựu của SpaceX cũng đang sở hữu khối tài sản đáng kể.

Theo Wall Street Journal, J. André Lavoie, cựu kỹ sư 63 tuổi hiện sống tại Italy, đang nắm giữ lượng cổ phần trị giá hơn 28 triệu USD theo mức giá IPO.

Lavoie dự định sử dụng một phần tài sản để cải tạo khách sạn đã mua trước đó, đồng thời hỗ trợ cộng đồng địa phương chuyển đổi từ hệ thống sưởi bằng củi sang các giải pháp năng lượng sạch hơn.

"Tôi không muốn rời khỏi thế giới này với chỉ một đống tiền nằm trong tài khoản ngân hàng", ông chia sẻ.

Ông cho biết đà tăng liên tục của cổ phiếu SpaceX trong nhiều năm qua đã nhiều lần khiến các kế hoạch tài chính và cuộc sống phải thay đổi.

"Cổ phiếu tăng với tốc độ đáng kinh ngạc mỗi năm. Điều đó liên tục buộc tôi phải điều chỉnh những dự định đã đặt ra", Lavoie nói.

Một trường hợp khác là Maryellen Musselman, 27 tuổi, gia nhập SpaceX năm 2022 và từng làm việc trên tàu chuyên thu hồi các bộ phận tên lửa ngoài khơi Florida.

Trong thời gian làm việc tại công ty, cô dành khoảng 10% thu nhập để mua thêm cổ phiếu SpaceX. Dù vậy, Musselman cho biết hiện vẫn chưa quyết định sẽ bán cổ phần vào thời điểm nào và có thể sẽ đưa ra lựa chọn vào sát thời hạn giao dịch.

Tom Mueller, nhân viên đầu tiên được SpaceX tuyển dụng năm 2002 và là người đứng sau nhiều chương trình phát triển động cơ quan trọng như Merlin hay Raptor, nhận định đợt IPO sẽ làm thay đổi cuộc sống của rất nhiều người từng gắn bó với công ty.

Chia sẻ trên chương trình The Claman Countdown của FOX Business, Mueller nhớ lại thông điệp mà Elon Musk thường nhắc tới trong những ngày đầu thành lập SpaceX: “Elon luôn nói rằng lương chỉ là thứ yếu, điều thực sự có giá trị là cổ phần. Khi ấy chúng tôi nghĩ đó là câu chuyện của tương lai. Và giờ đây, ngày đó cuối cùng đã đến”.

Theo Fox Business