Hòa Phát, Formosa dẫn dắt chu kỳ mới của ngành thép Việt, HRC trở thành 'ngôi sao' năm 2026

Sau giai đoạn dài chịu áp lực từ thị trường bất động sản trầm lắng, xuất khẩu suy giảm và làn sóng phòng vệ thương mại trên toàn cầu, ngành thép Việt Nam đang bước vào một chu kỳ phục hồi mới với động lực tăng trưởng khác biệt.

Theo báo cáo tháng 7/2026 của Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA), sản lượng thép thô trong 6 tháng đầu năm đạt hơn 15,18 triệu tấn, tăng 26,9% so với cùng kỳ; sản lượng thép thành phẩm đạt 18,21 triệu tấn, tăng 15,1%, trong khi lượng bán hàng tăng 14,2%.

Điều đáng chú ý không chỉ nằm ở tốc độ tăng trưởng hai chữ số, mà ở việc "ngôi sao" mới của ngành thép đang dần lộ diện: Thép cuộn cán nóng (HRC).

HRC trở thành động lực tăng trưởng mới

Nếu nhiều năm trước, thép xây dựng luôn được xem là "thước đo" của ngành thép Việt Nam thì những năm gần đây, câu chuyện đã thay đổi.

Theo VSA, sản lượng sản xuất HRC trong nửa đầu năm đạt gần 5,4 triệu tấn, tăng tới 42% so với cùng kỳ, trong khi lượng tiêu thụ tăng 37% lên gần 5,34 triệu tấn - cao hơn đáng kể so với mức tăng khoảng 19% của thép xây dựng. Đây cũng là nhóm sản phẩm có tốc độ tăng trưởng mạnh nhất toàn ngành.

HRC là nguyên liệu đầu vào cho hàng loạt ngành công nghiệp như cơ khí chế tạo, ô tô, đóng tàu, điện gia dụng, kết cấu thép và sản xuất tôn mạ. Việc nhu cầu HRC tăng mạnh phản ánh sự phục hồi của khu vực sản xuất công nghiệp, đầu tư công cũng như dòng vốn FDI vào Việt Nam.

Ở thị trường quốc tế, giá HRC bình quân 6 tháng đầu năm 2026 ở mức 548,9 USD/tấn, tăng 12,7% so với cùng kỳ. Thị trường thép cán nóng (HRC) thế giới biến động, khiến thị trường HRC trong nước khó khăn do các doanh nghiệp sản xuất thép dẹt (CRC, tôn mạ, ống thép, v.v) sử dụng HRC làm nguyên liệu sản xuất.

Theo đánh giá của VSA, cơ cấu tăng trưởng của ngành thép đang dịch chuyển theo hướng dựa nhiều hơn vào nhu cầu nội địa và HRC, thay vì phụ thuộc chủ yếu vào thép xây dựng hay xuất khẩu như trước đây.

Cơ hội gọi tên các doanh nghiệp đầu ngành

Sự thay đổi của cơ cấu thị trường cũng đồng nghĩa với việc lợi thế đang nghiêng về những doanh nghiệp sở hữu năng lực sản xuất HRC quy mô lớn.

Trong nhóm này, Hòa Phát (HPG) là cái tên được hưởng lợi rõ nét nhất. Sau khi Dung Quất 2 từng bước đi vào hoạt động, HRC trở thành một trong những trụ cột tăng trưởng mới của tập đoàn. Khi nhu cầu trong nước tăng lên, doanh nghiệp có thêm dư địa mở rộng sản lượng cũng như gia tăng thị phần ở phân khúc có giá trị cao hơn thép xây dựng truyền thống.

Bên cạnh Hòa Phát, Formosa Hà Tĩnh - nhà sản xuất HRC quy mô lớn tại Việt Nam - cũng được hưởng lợi khi nhu cầu nguyên liệu cho các ngành sản xuất tiếp tục cải thiện.

Ở nhóm doanh nghiệp hạ nguồn như Hoa Sen (HSG) hay Nam Kim (NKG), nguồn cung HRC dồi dào hơn cũng giúp ổn định đầu vào cho hoạt động sản xuất tôn mạ và các sản phẩm thép chế biến.

Trong khi đó, các doanh nghiệp tập trung vào thép xây dựng như VNSteel (TVN) vẫn hưởng lợi từ đà phục hồi của đầu tư công và thị trường xây dựng, song tốc độ tăng trưởng không còn vượt trội như phân khúc HRC.

Phục hồi nhưng chưa hoàn toàn thuận lợi

Dù bức tranh chung sáng lên, VSA cho rằng sự phục hồi của ngành thép vẫn diễn ra không đồng đều.

Trong 6 tháng đầu năm, sản xuất tôn mạ giảm 14,4%, thép cán nguội (CRC) giảm 6,2%. Ở chiều tiêu thụ, hai nhóm sản phẩm này cũng tiếp tục ghi nhận mức giảm so với cùng kỳ.

Hoạt động xuất khẩu cũng chưa thực sự bứt phá. Tổng lượng thép thành phẩm xuất khẩu của các doanh nghiệp thành viên VSA giảm 4,6% so với cùng kỳ, dù riêng HRC ghi nhận mức tăng hơn 1,6 lần.

Theo VSA, ngành thép đang đối mặt với áp lực ngày càng lớn từ các biện pháp phòng vệ thương mại trên thế giới. Tính đến cuối tháng 6/2026, Việt Nam đã khởi xướng 13 vụ điều tra phòng vệ thương mại đối với thép nhập khẩu, trong khi thép xuất khẩu của Việt Nam cũng liên tục bị điều tra tại nhiều thị trường.

Cùng với đó, cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của Liên minh châu Âu chính thức bước vào giai đoạn vận hành từ năm 2026, buộc các doanh nghiệp thép phải đầu tư mạnh hơn cho quá trình chuyển đổi xanh nếu muốn duy trì năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Chu kỳ tăng trưởng mới của ngành thép

Sản lượng thép thô tăng gần 27% trong nửa đầu năm là mức tăng cao hơn đáng kể so với tốc độ tăng trưởng GDP cũng như toàn ngành công nghiệp. Điều này cho thấy ngành thép đã bước vào giai đoạn phục hồi rõ nét sau nhiều năm điều chỉnh.

Diễn biến giá cũng cho thấy thị trường thép đang bước qua giai đoạn khó khăn nhất. Theo VSA, trong 6 tháng đầu năm 2026, giá thép xây dựng đã có 4-6 đợt điều chỉnh tăng, với tổng mức tăng từ 1.200-1.450 đồng/kg, tương đương khoảng 10-13% so với cùng kỳ năm 2025. Sau khi duy trì ổn định trong tháng 4 và tháng 5, giá thép giảm nhẹ khoảng 300 đồng/kg trong tháng 6 khi nguồn cung dần được cải thiện và thị trường bước vào giai đoạn điều chỉnh.

Hiện giábán thép xây dựng phổ biến dao động từ 14.900-15.100 đồng/kg đối với thép cuộn và từ 15.000-15.400 đồng/kg đối với thép cây.

Quan trọng hơn, chu kỳ tăng trưởng lần này không còn được dẫn dắt chủ yếu bởi thị trường bất động sản như trước, mà đang hình thành trên nền tảng đa dạng hơn gồm đầu tư công, sản xuất công nghiệp, dòng vốn FDI và nhu cầu HRC trong nước.

VSA dự báo nhu cầu tiêu thụ thép vẫn duy trì xu hướng tăng trong thời gian tới, dù tốc độ có thể chậm lại trước khi bước vào quý III/2026.

Với sự dịch chuyển đó, lợi thế nhiều khả năng sẽ tiếp tục thuộc về các doanh nghiệp đầu ngành sở hữu năng lực sản xuất HRC quy mô lớn, đồng thời có khả năng đầu tư vào công nghệ và sản xuất xanh để đáp ứng những tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường toàn cầu.