Iran cáo buộc Mỹ 'thiếu thiện chí', đẩy căng thẳng Hormuz lên nấc mới

Iran mới đây tuyên bố tiếp tục đóng cửa eo biển Hormuz và cảnh báo các tàu thuyền tránh xa tuyến hàng hải chiến lược này. Tuy nhiên, phía Mỹ bác bỏ thông tin trên, khẳng định tuyến đường biển quan trọng vẫn đang hoạt động bình thường.

Trong bối cảnh thông tin trái chiều, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance đã rời Washington để tới Thụy Sĩ, nơi các cuộc đàm phán tiếp theo với Iran dự kiến diễn ra vào Chủ nhật (21/6).

Căng thẳng giữa hai nước gia tăng chỉ vài ngày sau khi Tehran và Washington đạt được một thỏa thuận tạm thời nhằm chấm dứt các hành động thù địch trong khu vực.

Thông báo từ quân đội Iran và Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) được đưa ra trong lúc các nhà đàm phán Iran chuẩn bị lên đường tới Thụy Sĩ để tham gia các cuộc thảo luận kỹ thuật với giới chức Mỹ.

Bộ chỉ huy quân sự liên hợp của Iran cho biết việc đóng cửa eo biển Hormuz là phản ứng trước các chiến dịch quân sự tiếp diễn của Israel tại Lebanon, cũng như điều mà Tehran gọi là sự “thiếu thiện chí” của Mỹ và việc Washington không thực hiện đầy đủ các cam kết trong khuôn khổ thỏa thuận ngừng bắn.

Truyền hình nhà nước Iran cho biết nước này đã chuẩn bị “các bước đi tiếp theo” nếu những gì họ mô tả là hành động gây hấn vẫn tiếp diễn.

Hiện quân đội Mỹ khẳng định eo biển Hormuz chưa bị đóng cửa và cho biết các lực lượng Mỹ đang theo dõi chặt chẽ tình hình nhằm bảo đảm tuyến hàng hải này tiếp tục được duy trì thông suốt.

“Iran không kiểm soát eo biển Hormuz. Hoạt động hàng hải vẫn diễn ra bình thường và các lực lượng Mỹ đang giám sát tình hình để bảo đảm điều đó tiếp tục được duy trì”, người phát ngôn Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), Đại tá Hải quân Tim Hawkins, nói với Reuters. ”

Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng phát tín hiệu cho thấy chính quyền của ông vẫn coi eo biển Hormuz là tuyến hàng hải mở.

Ông cho rằng Mỹ có thể bắt đầu thu phí đối với các tàu đi qua eo biển này nếu các bên không thể chuyển đổi thỏa thuận tạm thời hiện nay thành một thỏa thuận cuối cùng trong vòng 60 ngày.

“Trong thời gian 60 ngày thực hiện lệnh ngừng bắn, các tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz sẽ không phải chịu bất kỳ khoản phí nào. Sau khi thời hạn này kết thúc, việc miễn phí vẫn được duy trì, trừ trường hợp Mỹ quyết định áp dụng phí quá cảnh nếu các bên không đạt được thỏa thuận cuối cùng”, ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social vào tối thứ Bảy, đồng thời cho rằng khoản thu này sẽ nhằm chi trả cho “các dịch vụ được cung cấp”.

Nỗ lực mới nhất của Iran nhằm đóng cửa eo biển Hormuz được đánh giá là làm gia tăng đáng kể áp lực trước thềm các cuộc đàm phán tại Thụy Sĩ.

Bản ghi nhớ đã được ký kết trước đó quy định chấm dứt ngay các hoạt động quân sự của Israel tại Lebanon và mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz, đồng thời không áp dụng bất kỳ khoản phí nào do Iran đặt ra trong ít nhất 60 ngày.

Vance và phái đoàn Iran tới Thụy Sĩ

Phó Tổng thống JD Vance rời Mỹ vào tối thứ Bảy để tới Thụy Sĩ, nơi ông sẽ nối lại các cuộc đàm phán với phái đoàn Iran cùng sự tham gia trung gian của Pakistan và Qatar.

Trước khi lên máy bay, ông nói với các phóng viên rằng hy vọng sẽ đạt được tiến triển trong “vấn đề hạt nhân” cũng như “vấn đề ngừng bắn tại Lebanon”.

“Bất chấp những tiêu đề gây chú ý trên truyền thông, tình hình thực tế tại đó (Lebanon) đang được cải thiện và căng thẳng đã phần nào hạ nhiệt. Chúng tôi sẽ phải tiếp tục quản lý tình hình một cách liên tục để bảo đảm cả Israel và Lebanon đều được an toàn và ổn định”, ông nói.

Trước đó, Bộ Ngoại giao Liên bang Thụy Sĩ thông báo trên mạng xã hội X rằng phái đoàn Iran đã đến nước này.

Trong ngày thứ Bảy, ông Vance cũng bày tỏ sự lạc quan về triển vọng đàm phán bất chấp lời đe dọa mới nhất từ Iran liên quan đến eo biển Hormuz.

Trong cuộc phỏng vấn với Fox News, ông cho biết Jared Kushner, con rể của Tổng thống Trump, cùng đặc phái viên Steve Witkoff đang làm việc tại Thụy Sĩ để giải quyết các chi tiết kỹ thuật của thỏa thuận. Theo ông, các cuộc thảo luận hiện “đang diễn ra thuận lợi”.

Ông Vance nhấn mạnh lưu lượng vận chuyển dầu bằng tàu chở dầu đã phục hồi mạnh mẽ kể từ sau khi thỏa thuận ngừng bắn được công bố.

“Hôm qua, chúng tôi đã vận chuyển được 16 triệu thùng dầu qua eo biển Hormuz. Đó là mức kỷ lục, thậm chí còn cao hơn cả thời điểm trước khi xung đột bùng phát”, ông nói.

Ông cũng cho biết các nhà đàm phán đang tập trung vào việc kiểm soát kho dự trữ uranium đã làm giàu của Iran nhằm khiến việc Tehran khôi phục chương trình hạt nhân trở nên “gần như không thể”. Đồng thời, ông nhấn mạnh Mỹ vẫn nắm giữ những đòn bẩy kinh tế đáng kể nếu Iran không tuân thủ các điều khoản của thỏa thuận.