Nút giao thông ‘sâu nhất’ Thủ đô: Quy mô gần 400 tỷ, vận hành bền bỉ suốt 20 năm qua
Được xây dựng với tổng vốn gần 400 tỷ đồng, hầm Kim Liên là hầm chui đường bộ đầu tiên của Hà Nội, góp phần giảm ùn tắc tại cửa ngõ trung tâm Thủ đô và gắn với kỷ lục nút giao thấp nhất thành phố.
Nằm tại khu vực giao cắt giữa các tuyến Đại Cồ Việt, Lê Duẩn và Giải Phóng, hầm Kim Liên là một trong những công trình giao thông có vai trò quan trọng đối với mạng lưới đường bộ khu vực trung tâm Hà Nội. Sau gần 17 năm hoạt động, công trình vẫn là tuyến lưu thông quen thuộc của hàng nghìn phương tiện mỗi ngày, góp phần giảm áp lực cho một trong những nút giao đông đúc của Thủ đô.
Trước khi hầm được xây dựng, khu vực Kim Liên - Đại Cồ Việt - Xã Đàn từng là điểm ùn tắc nghiêm trọng, đặc biệt vào giờ cao điểm. Sự gia tăng phương tiện trên các tuyến đường kết nối trung tâm khiến nhiều người phải mất hàng giờ để vượt qua những nút giao như Xã Đàn - Phạm Ngọc Thạch hay Đại Cồ Việt - Lê Duẩn.
Trong bối cảnh đó, dự án xây dựng hầm chui Kim Liên được triển khai như một giải pháp tổ chức lại dòng phương tiện, hạn chế xung đột giao thông tại các giao lộ lớn.
Công trình thuộc dự án đường Vành đai 1 Hà Nội, được khởi công ngày 5/7/2006 với tổng mức đầu tư gần 400 tỷ đồng. Trong đó, 371 tỷ đồng là vốn vay từ Ngân hàng Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JBIC), phần còn lại sử dụng nguồn vốn trong nước.
Theo thiết kế, hầm có tổng chiều dài 644m, bao gồm 140m hầm kín, 405m hầm hở và 99m đường dẫn. Bề rộng công trình đạt 18,5m, chiều cao thông xe 6,25m. Phần đường trong hầm được tổ chức 4 làn xe, mỗi chiều 2 làn rộng 3,5m; các đoạn ngoài hầm được bố trí 3 làn xe mỗi chiều.
Đây là hầm chui dành cho phương tiện cơ giới đầu tiên được xây dựng tại Hà Nội, từng được đánh giá là một trong những công trình hầm đường bộ hiện đại hàng đầu Đông Nam Á vào thời điểm triển khai.
Dù kế hoạch ban đầu đặt mục tiêu hoàn thành sau 22 tháng, quá trình thi công kéo dài hơn dự kiến. Đến ngày 16/6/2009, công trình mới chính thức được khánh thành và đưa vào khai thác.
Sự xuất hiện của hầm Kim Liên đã tạo ra thay đổi đáng kể trong cách tổ chức giao thông tại khu vực. Thay vì phải cùng di chuyển qua giao lộ trên mặt đất, các phương tiện có thêm hướng đi khác mức, qua đó hạn chế giao cắt và giảm tình trạng ùn ứ trên các tuyến đường lân cận.
Cùng với hầm dành cho xe cơ giới, hệ thống lối đi bộ ngầm cũng được xây dựng, tạo điều kiện để người dân qua đường an toàn hơn.
Sau hơn một thập kỷ sử dụng, đến năm 2021, hầm Kim Liên được sửa chữa do xuất hiện tình trạng nước thẩm thấu qua các khe co giãn, cùng một số vết nứt tại kết cấu bê tông cốt thép ảnh hưởng đến mặt đường. Giai đoạn đầu của đợt sửa chữa hoàn thành sau hơn 20 ngày thi công, góp phần bảo đảm an toàn khai thác.
Đáng chú ý, dù không còn là công trình hầm chui mới nhất, Kim Liên vẫn gắn với một kỷ lục đặc biệt trong hệ thống giao thông Hà Nội.
Nếu cầu cạn Đại La - Trường Chinh được nhắc đến như nút giao cao nhất Thủ đô, thì hầm Kim Liên được xem là nút giao thấp nhất xét theo cao độ tổ chức giao thông. Trong khi đó, hầm Kim Đồng - Giải Phóng, khánh thành ngày 10/2/2026, là công trình mới hơn trong hệ thống hầm chui của thành phố.
Hai công trình Kim Liên và Kim Đồng - Giải Phóng cũng có sự khác biệt về chiều cao thông xe. Hầm Kim Liên cho phép phương tiện có chiều cao phù hợp với tĩnh không 6,25m lưu thông, trong khi hầm Kim Đồng - Giải Phóng hạn chế các phương tiện cao quá 4,75m.
Theo Phòng Cảnh sát giao thông Công an TP. Hà Nội, nút giao Đại Cồ Việt - Lê Duẩn - Giải Phóng hiện thuộc nhóm khu vực có mật độ phương tiện lớn của thành phố. Để nâng cao hiệu quả quản lý, nơi đây đã được xây dựng mô hình "Ngã tư an toàn giao thông", kết hợp hệ thống điều khiển giao thông và camera ứng dụng trí tuệ nhân tạo nhằm hỗ trợ giám sát, phát hiện vi phạm.
Từ ngày 1/7/2025, sau khi Hà Nội sắp xếp lại đơn vị hành chính, khu vực nút giao thuộc địa bàn các phường Hai Bà Trưng, Kim Liên và Bạch Mai, thay cho địa giới hai quận Đống Đa và Hai Bà Trưng trước đây.
Trải qua gần 17 năm khai thác, hầm Kim Liên không chỉ góp phần cải thiện khả năng lưu thông tại khu vực trung tâm mà còn đánh dấu bước chuyển trong tư duy phát triển hạ tầng Hà Nội, từ việc mở rộng đường trên mặt đất sang tổ chức giao thông nhiều tầng, tận dụng không gian ngầm để giải quyết áp lực đô thị.
