Khát vọng tăng trưởng 2 chữ số và câu hỏi lớn: Tiền ở đâu cho Việt Nam?

Tại Hội thảo “Động lực tăng trưởng kinh tế 2 chữ số và Cơ hội đầu tư năm 2026”, ông Nguyễn Quang Thuân, Chủ tịch HĐQT FiinGroup và FiinRatings đã trình bày tham luận với chủ đề “Triển vọng kinh tế 2026 và các kênh huy động vốn cho tăng trưởng”, tập trung vào câu hỏi lớn: Việt Nam cần làm gì để đạt tăng trưởng hai chữ số một cách bền vững.

Mở đầu, ông Thuân cho biết trong bối cảnh có đông đảo lãnh đạo doanh nghiệp tham dự, ông không đi sâu vào phân tích vĩ mô truyền thống mà tiếp cận vấn đề từ góc nhìn của người làm phân tích tài chính, quản trị doanh nghiệp và xếp hạng tín nhiệm. Mục tiêu, theo ông, là đưa ra những góc nhìn thực tế để các chủ trương, chính sách lớn của Đảng và Chính phủ có thể được hiện thực hóa thành tăng trưởng kinh tế cụ thể, tạo thu nhập cao hơn cho người dân trong những năm tới.

Để minh họa cho triển vọng tăng trưởng của Việt Nam, ông Thuân chia sẻ hai câu chuyện thực tế từ các đối tác quốc tế. Câu chuyện thứ nhất liên quan đến một quỹ đầu tư lớn tại châu Âu, đang cân nhắc việc mở tài khoản và tham gia thị trường Việt Nam sau khi chứng khoán được nâng hạng. Trong cuộc họp kéo dài nhiều giờ, câu hỏi trung tâm được đặt ra là liệu Việt Nam có thể đạt mức tăng trưởng 10% hay không.

Theo đánh giá của quỹ này, tăng trưởng 8–9% là khả thi, nhưng để đạt hai chữ số, Việt Nam cần làm rất nhiều việc hơn, đặc biệt là phải chứng minh bằng dữ liệu cụ thể về cải cách thị trường, phát triển hạ tầng và hiệu quả triển khai các dự án lớn. Ông Thuân dẫn ví dụ, dù thời gian qua nhiều dự án bất động sản và hạ tầng đã được cấp phép, khởi công, song chưa tạo ra đóng góp rõ nét cho GDP, bởi các dự án này cần thời gian triển khai, giải ngân và đi vào khai thác thực tế.

Câu chuyện thứ hai đến từ S&P Global – đối tác chiến lược và cổ đông lớn của FiinRatings. Theo ông Thuân, các tổ chức xếp hạng tín nhiệm vốn rất thận trọng trong dự báo, song S&P gần đây đã nâng dự báo tăng trưởng kinh tế Việt Nam. Trước đó, họ từng ước tính tăng trưởng năm 2026 ở mức khoảng 6,5%, nay đã điều chỉnh lên 7%. Điều khiến ông Thuân ấn tượng là S&P và FiinRatings đều đánh giá cao tham vọng phát triển của Việt Nam: khi có khát vọng và quyết tâm chính sách, khả năng thành công là có cơ sở.

Từ hai câu chuyện này, ông Thuân rút ra một thông điệp xuyên suốt: các nghị quyết, chiến lược lớn đã có, nhưng vấn đề then chốt vẫn là “tiền đâu” để hiện thực hóa tăng trưởng cao và bền vững.

Theo đánh giá của FiinGroup và FiinRatings, tăng trưởng kinh tế năm 2025 của Việt Nam chủ yếu vẫn dựa vào đầu tư, trong đó đầu tư công và FDI đóng vai trò dẫn dắt, đóng góp lớn trực tiếp vào GDP. Ngược lại, đầu tư của khu vực tư nhân và cầu tiêu dùng trong nước vẫn ở mức yếu, phản ánh qua các chỉ số tăng trưởng chưa như kỳ vọng.

Ông Thuân cũng lý giải rõ hơn về cơ cấu GDP theo ngành, đặc biệt là câu hỏi vì sao bất động sản chưa thể hiện rõ vai trò trong tăng trưởng. Theo nguyên tắc thống kê, GDP được tính dựa trên giá trị hàng hóa và dịch vụ cuối cùng được tạo ra. Do đó, việc giá bất động sản hay giao dịch tăng mạnh không đồng nghĩa với đóng góp trực tiếp vào GDP. Chỉ khi các dự án được triển khai, vật liệu xây dựng được tiêu thụ, tài sản đi vào khai thác, tạo việc làm và giá trị gia tăng thực tế, thì mới phản ánh vào tăng trưởng kinh tế.

Đáng chú ý, năm 2025, đầu tư trong nước chỉ tăng khoảng 8,4% – mức tăng được ông Thuân đánh giá là đáng lo ngại, trong bối cảnh Việt Nam vẫn là nền kinh tế tăng trưởng dựa nhiều vào đầu tư. Cùng lúc, cầu tiêu dùng chỉ tăng khoảng 6%, cho thấy sức mua của người dân còn yếu. Theo ông, khi thu nhập bình quân đầu người của Việt Nam tiệm cận mốc 10.000 USD, tiêu dùng trong nước mới có thể trở thành động lực tăng trưởng mạnh mẽ hơn.

Nhìn về trung hạn, ông Thuân cho rằng trong 3–6 năm tới, tăng trưởng của Việt Nam vẫn sẽ phụ thuộc lớn vào đầu tư. Tuy nhiên, vấn đề lớn nhất của đầu tư hiện nay chính là thiếu vốn dài hạn. Nếu không xây dựng được cấu trúc vốn phù hợp, nền kinh tế sẽ đối mặt với rủi ro tài chính lớn. Thực tế cho thấy, nhiều lĩnh vực đã sử dụng vốn ngắn hạn của hệ thống ngân hàng để tài trợ cho các dự án dài hạn, điển hình như năng lượng tái tạo, dẫn đến không ít trường hợp doanh nghiệp gặp khó khăn tài chính, thậm chí vỡ nợ.

Theo ông Thuân, hai nguồn vốn chủ đạo hiện nay là đầu tư công và tín dụng ngân hàng đang dần chạm trần dư địa. Việc đẩy mạnh giải ngân đầu tư công là cần thiết, song không thể kỳ vọng giá trị công trình và đóng góp GDP tăng gấp đôi trong thời gian ngắn. Do đó, Việt Nam cần mở rộng và khai thông các kênh vốn chiến lược khác, đặc biệt là vốn từ khu vực tư nhân, vốn cổ phần, vốn vay dài hạn từ thị trường quốc tế, cũng như thúc đẩy mạnh mẽ các mô hình hợp tác công – tư (PPP) và tái tài trợ.

“Chúng ta có những ước mơ lớn, nhưng nếu không thuyết phục được về mặt tài chính, hoặc cố gắng thực hiện bằng mọi giá, rủi ro sẽ rất lớn và tăng trưởng khó bền vững”, ông Thuân nhấn mạnh, đồng thời cho rằng tái định hình chiến lược huy động vốn chính là chìa khóa để Việt Nam hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai chữ số trong giai đoạn tới.