Khơi thông dự án tồn đọng: Đánh thức nguồn lực khổng lồ cho tăng trưởng

Địa phương nhanh chóng vào cuộc

Sau khi Bộ Chính trị ban hành Kết luận số 24/2026 về tiếp tục tháo gỡ khó khăn cho các dự án tồn đọng kéo dài và thống nhất chủ trương xây dựng cơ chế đặc thù xử lý sai phạm, nhiều địa phương đã đẩy nhanh tiến độ rà soát, xử lý các dự án "đắp chiếu", coi đây là động lực thúc đẩy tăng trưởng.

Ngay sau Kết luận số 24, rất nhiều địa phương đã vào cuộc tháo gỡ vướng mắc cho dự án.

Trong các địa phương, Khánh Hoà là tỉnh tiên phong gỡ khó cho các dự án. Tại Khánh Hòa, địa phương đang có 160 dự án vướng mắc thuộc thẩm quyền Trung ương và 92 dự án thuộc thẩm quyền địa phương. Đến hết tháng 5/2026, tỉnh đã tháo gỡ được 72/92 dự án, còn 20 dự án tiếp tục hoàn thiện hồ sơ.

Là một trong những dự án được ưu tiên tháo gỡ pháp lý lần này, Dự án khu đô thị Golden Bay 602 (xã Cam Lâm, Khánh Hòa) có quy mô khoảng 79 ha, tổng vốn đầu tư 4.500 tỷ đồng, được cấp giấy chứng nhận đầu tư từ năm 2011.

Trao đổi với chúng tôi, ông Chu Mạnh Trí, Trưởng Ban đại diện cộng đồng gần 1.000 nhà đầu tư, cho biết nhiều khách hàng đã ký hợp đồng từ năm 2018 và thanh toán từ 90-98% giá trị nền đất. Tổng số tiền các nhà đầu tư đã thanh toán cho dự án ước tính khoảng 3.000 tỷ đồng. Theo ông, khi quyết định xuống tiền, khách hàng được giới thiệu dự án đã hoàn thành nhiều thủ tục pháp lý quan trọng, phần lớn diện tích đã được giao đất và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, đồng thời hạ tầng giao thông, cảnh quan và việc cắm mốc các nền đất cũng đã cơ bản hoàn thiện.

Không ít nhà đầu tư từ nhiều tỉnh, thành cho biết điều họ mong muốn hiện nay không còn là kỳ vọng giá đất tăng mà là dự án sớm hoàn tất các thủ tục để được nhận nền đất theo đúng cam kết. Sau nhiều năm chờ đợi, việc được bàn giao sản phẩm và bảo đảm quyền lợi hợp pháp trở thành ưu tiên lớn nhất.

Theo ông Chu Mạnh Trí, trong nhiều năm qua, các nhà đầu tư chủ yếu theo dõi tiến độ dự án thông qua các kết luận thanh tra và văn bản của cơ quan chức năng. Ông cho biết Thanh tra tỉnh Khánh Hòa từng kiến nghị UBND tỉnh báo cáo Ban Chỉ đạo và Thủ tướng xem xét áp dụng cơ chế đặc thù theo Nghị quyết 170 để xử lý các tồn tại của dự án, trong đó có việc xác định giá đất và hoàn thành nghĩa vụ tài chính với Nhà nước nhằm tạo cơ sở tiếp tục triển khai.

Ông Trí đánh giá việc Trung ương thời gian gần đây liên tục ban hành các cơ chế tháo gỡ khó khăn cho các dự án tồn đọng là tín hiệu tích cực đối với những nhà đầu tư đã đồng hành cùng dự án trong nhiều năm.

"Tất cả chúng tôi đều mong dự án sớm được tháo gỡ để hoàn thiện các thủ tục còn lại và đủ điều kiện bàn giao đất. Điều quan trọng nhất lúc này là quyền lợi hợp pháp của những người đã giao dịch ngay tình được bảo đảm theo đúng quy định của pháp luật", ông nói.

Đáng chú ý, theo ông Trí, việc tháo gỡ pháp lý cho dự Golden Bay 602 cũng như hàng nghìn dự án khác trên toàn quốc sẽ giúp khơi thông động lực tăng trưởng, giúp nhà đầu tư yên tâm đầu tư, từ đó, tạo động lực cho tăng trưởng hai con số.

Theo Kế hoạch số 6871 của UBND tỉnh Khánh Hòa, quá trình xử lý các nhóm vướng mắc của dự án vẫn cần thêm thời gian. Sau khi hoàn thành các nội dung thuộc thẩm quyền của cơ quan quản lý, chủ đầu tư sẽ tiếp tục thực hiện các thủ tục pháp lý còn lại trước khi dự án đủ điều kiện chuyển sang hợp đồng mua bán và bàn giao nền đất.

Tỉnh cũng kiến nghị Trung ương cho phép xử lý các dự án liên quan đến loại hình "đất ở không hình thành đơn vị ở", bổ sung cơ chế kiểm toán trước khi phê duyệt giá đất và sớm giải quyết các dự án có nguồn gốc đất quốc phòng.

Tại TP. HCM, năm 2025 thành phố đã xử lý 727/838 dự án tồn đọng, đạt 87% kế hoạch, qua đó khơi thông khoảng 141.000 tỷ đồng vốn đầu tư. Nhiều dự án bất động sản được tháo gỡ pháp lý, trong khi dự án chống ngập gần 10.000 tỷ đồng cũng đã được tái khởi động.

Trong khi đó, Tây Ninh xác định xử lý các dự án tồn đọng là nhiệm vụ trọng tâm ngay từ đầu năm 2026, tập trung rà soát, thu hồi hoặc tái cơ cấu các dự án chậm triển khai, hiệu quả thấp. Còn Lâm Đồng hiện vẫn còn 359 dự án đình trệ với tổng vốn đầu tư hơn 245.000 tỷ đồng, chủ yếu vướng mắc về đất đai và quy hoạch.

Khơi thông dòng tiền, kích hoạt tăng trưởng

Nhìn vào cách làm của nhiều địa phương thời gian qua có thể thấy một sự thay đổi đáng chú ý trong tư duy điều hành.

Thay vì chỉ tập trung thu hút các dự án đầu tư mới, nhiều địa phương đang ưu tiên xử lý những dự án tồn đọng kéo dài, coi đây là nguồn lực sẵn có có thể nhanh chóng chuyển hóa thành tăng trưởng.

Thực tế cho thấy, không ít dự án đã được giao đất, hoàn thành phần lớn hạ tầng hoặc xây dựng dở dang nhưng phải "đắp chiếu" nhiều năm vì vướng mắc về pháp lý, quy hoạch, đất đai, xác định nghĩa vụ tài chính hay các kết luận thanh tra, kiểm tra.

Điều này đồng nghĩa với việc nguồn lực của nền kinh tế không bị thiếu, mà đang bị "đóng băng" trong các thủ tục và điểm nghẽn thể chế.

Hàng nghìn ha đất chưa thể đưa vào khai thác, hàng trăm nghìn tỷ đồng vốn đầu tư bị chôn trong các dự án đình trệ, trong khi doanh nghiệp chịu áp lực lãi vay, người dân chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu và nhiều công trình không thể phát huy hiệu quả.

Khi các nút thắt pháp lý được tháo gỡ, những nguồn lực này sẽ nhanh chóng được khơi thông.

Dự án được tái khởi động, doanh nghiệp có thể tiếp tục triển khai thi công, ngân hàng nối lại giải ngân, người lao động có thêm việc làm, còn các công trình sau khi hoàn thành sẽ tạo thêm nguồn thu cho ngân sách, thúc đẩy tiêu dùng và phát triển các ngành dịch vụ liên quan.

Đây là những tác động lan tỏa diễn ra ngay trong nền kinh tế thực, thay vì chỉ thể hiện trên các chỉ số thống kê.

Theo PGS.TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, thành viên Tổ tư vấn kinh tế của Thủ tướng Chính phủ, trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2026 ở mức hai con số, việc tập trung xử lý các dự án tồn đọng là một trong những giải pháp mang lại hiệu quả nhanh nhất.

Theo ông Thiên một lượng vốn rất lớn đang bị "đóng băng" trong các dự án kéo dài nhiều năm. Chỉ cần tháo gỡ được các điểm nghẽn về thể chế và pháp lý, dòng vốn sẽ được lưu thông trở lại, kéo theo đầu tư, việc làm và các hoạt động sản xuất, kinh doanh phục hồi.

Ông Thiên cho rằng đây cũng là giải pháp ít tốn kém hơn so với việc tìm kiếm các động lực tăng trưởng mới. Bởi các dự án đã có đất, đã có nhà đầu tư, nhiều dự án đã hoàn thành một phần hạ tầng, thậm chí có thị trường và nhu cầu rõ ràng. Điều còn thiếu chủ yếu là cơ chế xử lý các vướng mắc pháp lý để dự án có thể tiếp tục triển khai.

Trong bối cảnh Bộ Chính trị vừa ban hành Kết luận số 24/2026 với chủ trương xây dựng cơ chế đặc thù nhằm tháo gỡ khó khăn cho các dự án tồn đọng kéo dài, nhiều chuyên gia kỳ vọng quá trình khơi thông nguồn lực sẽ được đẩy nhanh hơn trong thời gian tới.

Khi đất đai được đưa vào sử dụng hiệu quả, vốn đầu tư được quay vòng và các công trình được đưa vào khai thác, tăng trưởng sẽ không chỉ đến từ các dự án mới mà còn từ chính những nguồn lực đang bị "mắc kẹt" nhiều năm trong nền kinh tế. Đây được xem là một trong những dư địa quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026.