Khu công nghiệp không còn bán đất mà bán 'niềm tin' cho nhà đầu tư

Tại Diễn đàn Phát triển khu công nghiệp Việt Nam 2026 diễn ra ngày 10/7 tại Hải Phòng, nhiều chuyên gia cho rằng mô hình KCN truyền thống đang dần trở nên lỗi thời, đòi hỏi phải chuyển sang mô hình KCN thế hệ mới.

Theo TS. Nguyễn Văn Khôi, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, Việt Nam cần xây dựng các KCN hiện đại, không chỉ cho thuê đất mà phải trở thành hệ sinh thái tích hợp sản xuất, logistics, nghiên cứu và phát triển (R&D), hạ tầng số, nhà ở công nhân cùng các dịch vụ xã hội.

Ông cũng nhấn mạnh KCN cần được quản trị theo hướng số hóa, sử dụng dữ liệu để nâng cao hiệu quả vận hành, tiết kiệm năng lượng và phục vụ nhà đầu tư tốt hơn.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng Ban Chính sách và Chiến lược Trung ương, cho biết cả nước hiện có gần 480 KCN, thu hút khoảng một nửa tổng vốn FDI đăng ký. Tuy nhiên, để đạt mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân trên 10% giai đoạn 2026-2030, KCN phải được tái định vị thành hệ sinh thái công nghiệp hiện đại, gắn với khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, thay vì chỉ là nơi tập trung sản xuất.

Theo ông, cùng với việc hoàn thiện thể chế cho KCN sinh thái, KCN thông minh, Việt Nam cần thúc đẩy các chính sách về chuyển đổi số, phát triển nguồn nhân lực, nhà ở công nhân và hạ tầng xã hội.

Ở góc độ chính sách, ông Lê Trung Thành, đại biểu Quốc hội, cho biết tiêu chí lựa chọn địa điểm đầu tư của các tập đoàn quốc tế đã thay đổi. Bên cạnh vị trí và chi phí, các doanh nghiệp ngày càng coi trọng năng lực đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển xanh và khả năng tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu. Theo ông, sau khi các rào cản về thể chế dần được tháo gỡ, chất lượng nguồn nhân lực và năng lực thực thi sẽ trở thành yếu tố quyết định sức cạnh tranh của KCN.

Đại diện doanh nghiệp phát triển hạ tầng, bà Trần Thị Liên Phương, Phó Giám đốc Ban Hoạch định chiến lược Tổng công ty IDICO, cho rằng hạ tầng KCN ngày nay không chỉ là điện, nước hay giao thông mà còn phải bao gồm logistics, cảng biển, năng lượng sạch, hạ tầng số và hệ thống dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp.

Trong khi đó, ông Koen Sones, Giám đốc Kinh doanh và Tiếp thị KCN DEEP C, nhận định yếu tố quyết định trong cạnh tranh thu hút FDI hiện nay chính là niềm tin.

Theo ông, khi đầu tư hàng trăm triệu USD vào một dự án có vòng đời hàng chục năm, doanh nghiệp không chỉ lựa chọn một khu đất mà đang lựa chọn một đối tác đồng hành lâu dài.

Vì vậy, ngoài vị trí và ưu đãi, các nhà đầu tư ngày càng quan tâm liệu KCN có đủ năng lực hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn ESG, giảm phát thải và các yêu cầu của chuỗi cung ứng toàn cầu hay không.

Chia sẻ kinh nghiệm từ địa phương, bà Nguyễn Thị Bích Dung, Phó Trưởng Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng, cho biết thành phố đang phát triển các KCN theo hướng xanh, thông minh và sinh thái, đồng thời rút ngắn từ 30-50% thời gian giải quyết thủ tục hành chính, hỗ trợ doanh nghiệp tuyển dụng lao động và phát triển nhà ở công nhân.

Nhờ đó, trong 6 tháng đầu năm 2026, Hải Phòng thu hút khoảng 3 tỷ USD vốn FDI, trong đó khoảng 65% là các dự án công nghệ cao.

Các chuyên gia nhận định, lợi thế cạnh tranh của KCN trong giai đoạn tới sẽ không còn nằm ở quỹ đất hay giá thuê mà ở chất lượng hạ tầng, năng lực đồng hành với doanh nghiệp và mức độ tin cậy của hệ sinh thái đầu tư. Đây sẽ là yếu tố quyết định khả năng thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao và đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng hai con số của Việt Nam.