Lãnh đạo Tập đoàn Đèo Cả đề xuất hạn chế chia nhỏ gói thầu, trao việc cho nhà thầu đủ năng lực

Ngày 10/9, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc làm việc với Hiệp hội Các nhà thầu xây dựng Việt Nam và một số doanh nghiệp xây dựng.

Tại cuộc làm việc, Chủ tịch Hiệp hội Các nhà thầu xây dựng Việt Nam Nguyễn Quốc Hiệp cho biết, việc đẩy mạnh đầu tư công và triển khai các dự án hạ tầng lớn đang tạo nguồn việc đáng kể cho ngành xây dựng. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn phải đối mặt với nhiều khó khăn liên quan đến chi phí đầu vào, cơ chế thực hiện dự án và các quy định pháp lý.

Qua tổng hợp ý kiến từ cộng đồng doanh nghiệp, các kiến nghị chủ yếu tập trung vào công tác đấu thầu, quản lý chi phí, vật liệu, nhân lực và tổ chức thực hiện dự án.

Trong đó, Hiệp hội đề nghị tiếp tục hoàn thiện các quy định liên quan đến tổng thầu, tổ hợp nhà thầu, nhà thầu phụ và cơ chế giao thầu, bảo đảm phù hợp với thực tế triển khai các dự án quy mô lớn. Đồng thời, cần làm rõ các quy định về hồ sơ, thông tin đấu thầu và chỉ định thầu, qua đó tạo cơ sở pháp lý minh bạch, thuận lợi cho doanh nghiệp.

Đề xuất giải pháp nâng năng lực doanh nghiệp xây dựng trong nước

Chia sẻ tại cuộc làm việc, ông Nguyễn Lê Bách, Tổng Giám đốc Tập đoàn Đèo Cả, nêu một số vấn đề từ thực tiễn triển khai các dự án hạ tầng giao thông, đồng thời kiến nghị giải pháp nhằm phát huy tốt hơn năng lực của doanh nghiệp xây dựng Việt Nam.

Thứ nhất, cần tạo điều kiện để doanh nghiệp xây dựng trong nước từng bước làm chủ công nghệ, quản trị và tổ chức thực hiện các dự án lớn.

Theo ông Bách, thời gian qua, Chính phủ đã quan tâm, khuyến khích đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực doanh nghiệp. Để chủ trương này đi vào thực tiễn, cần tạo cơ hội cho những doanh nghiệp có năng lực được “thực chiến” tại các dự án lớn trong nước.

Đèo Cả cũng trưởng thành từ chính quá trình này. Trong lĩnh vực hầm đường bộ, từ chỗ phải học hỏi công nghệ nước ngoài, doanh nghiệp đã từng bước làm chủ và cải tiến công nghệ NATM phù hợp với điều kiện địa chất, tổ chức thi công và con người Việt Nam, qua đó hình thành phương pháp “NATM hệ Đèo Cả”.

Từ kinh nghiệm này, Đèo Cả đang tiếp tục chuẩn bị nguồn lực để tiến tới làm chủ công nghệ TBM trong thi công hầm ngầm, metro và đường sắt.

“Nếu doanh nghiệp Việt Nam không được giao việc để thực chiến ngay trên các công trình của đất nước thì rất khó trưởng thành; nguồn lực đã đào tạo sẽ bị lãng phí và chúng ta tiếp tục phải phụ thuộc vào nhà thầu, chuyên gia và công nghệ nước ngoài”, ông Bách nói.

Thứ hai, cần đổi mới cách lựa chọn và tổ chức nhà thầu theo hướng giao trách nhiệm tương xứng với năng lực.

Đối với các dự án lớn, đặc biệt là dự án theo tuyến, Đèo Cả kiến nghị hạn chế việc chia một đoạn tuyến thành quá nhiều gói thầu riêng biệt. Thay vào đó, cần lựa chọn nhà thầu hoặc tổng thầu đủ năng lực để thực hiện đồng bộ, đồng thời chịu trách nhiệm cuối cùng về tiến độ, chất lượng, chi phí và hiệu quả dự án.

Các hạng mục chuyên ngành có thể được tổ chức thực hiện thông qua hệ thống nhà thầu phụ. Tuy nhiên, theo đại diện Đèo Cả, vấn đề quan trọng không nằm ở việc kiểm soát máy móc tỷ lệ giao thầu phụ, mà cần xác định rõ ai là người thực sự quản lý, điều hành và chịu trách nhiệm cuối cùng.

Từ đó, Đèo Cả kiến nghị phân biệt rõ việc sử dụng nhà thầu phụ để tổ chức, huy động nguồn lực với hành vi chuyển nhượng thầu, bán thầu. Nếu không làm rõ vấn đề này sẽ dẫn đến nghịch lý: Một mặt đặt mục tiêu hình thành những tổng thầu lớn, nhưng mặt khác cơ chế lại hạn chế khả năng tổ chức chuỗi nhà thầu và huy động nguồn lực của chính các tổng thầu.

Thứ ba, cần chuyển mạnh từ tư duy quản lý thủ tục sang quản lý kết quả và phân bổ rủi ro hợp lý.

Theo ông Bách, trong quá trình thực hiện hợp đồng, cần phân định rõ đâu là rủi ro khách quan, đâu là lỗi chủ quan của các bên và đâu là hành vi vi phạm pháp luật. Không nên chỉ vì dự án phát sinh chi phí hoặc phải điều chỉnh hợp đồng mà suy đoán trách nhiệm khi chưa xem xét đầy đủ nguyên nhân, lỗi, thiệt hại và quan hệ nhân quả.

Đối với những dự án kéo dài nhiều năm, cần có cơ chế rà soát và phân chia rủi ro định kỳ, thay vì chờ đến khi phát sinh sự việc mới xử lý. Đặc biệt, với hợp đồng EPC, rủi ro cần được phân định rõ theo từng khâu thiết kế, mua sắm và thi công.

Từ thực tiễn hoạt động của Đèo Cả, ông Nguyễn Lê Bách nhấn mạnh mục tiêu của những kiến nghị trên không phải nhằm tạo cơ chế thuận lợi cho riêng một doanh nghiệp, mà hướng tới hình thành một thế hệ doanh nghiệp xây dựng Việt Nam đủ năng lực cạnh tranh quốc tế.

Theo đó, Nhà nước tạo cơ chế, đặt ra tiêu chuẩn; doanh nghiệp phải tự đổi mới, đầu tư cho con người, công nghệ và chịu trách nhiệm về sản phẩm của mình.

Khi đã trưởng thành từ những công trình trong nước, doanh nghiệp Việt Nam cần hướng tới việc đưa năng lực, công nghệ và đội ngũ kỹ sư ra thị trường quốc tế, đảm nhận những công việc có hàm lượng kỹ thuật cao như hầm, cầu, metro, đường sắt. Qua đó, doanh nghiệp có thể tạo thêm việc làm, nguồn thu ngoại tệ và từng bước xây dựng thương hiệu ngành xây dựng Việt Nam trên thị trường quốc tế.

“Chúng tôi kiến nghị một cơ chế để doanh nghiệp có năng lực được giao việc, được cạnh tranh, được chịu trách nhiệm và được trưởng thành. Có việc để thực chiến thì mới có năng lực. Có năng lực thì mới làm chủ công nghệ. Làm chủ công nghệ thì mới có thể đi ra thế giới”, Tổng Giám đốc Tập đoàn Đèo Cả nhấn mạnh.

Chính phủ sẽ tiếp tục tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp

Phát biểu kết luận cuộc làm việc, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đánh giá cao vai trò của Hiệp hội Các nhà thầu xây dựng Việt Nam, một tổ chức xã hội - nghề nghiệp có nhiều đóng góp trong liên kết, hỗ trợ, đại diện và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của doanh nghiệp.

Phó Thủ tướng khẳng định Chính phủ sẽ tiếp tục đồng hành, tháo gỡ khó khăn, tạo môi trường thuận lợi để doanh nghiệp phát triển. Các kiến nghị của Hiệp hội và doanh nghiệp phải được tiếp nhận, xử lý kịp thời, thực chất, với tinh thần rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ kết quả.

Đối với những vấn đề liên quan đến cơ chế, chính sách hoặc vượt thẩm quyền, các cơ quan chức năng cần chủ động nghiên cứu, đề xuất phương án và báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, cùng với hoàn thiện thể chế, cần nâng cao hiệu quả tổ chức thực thi, bảo đảm các quy định pháp luật vừa đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước, vừa phù hợp với thực tiễn và tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh. Việc xử lý kiến nghị của doanh nghiệp phải hướng tới giải quyết thực chất, dứt điểm vấn đề, tránh chỉ viện dẫn chung chung các quy định pháp luật.

Liên quan đến việc nâng cao năng lực doanh nghiệp xây dựng trong nước, Phó Thủ tướng yêu cầu các doanh nghiệp tiếp tục đổi mới mô hình quản lý, nâng cao năng lực quản lý dự án, đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, cơ giới hóa, tự động hóa và BIM nhằm nâng cao năng suất, từng bước làm chủ công nghệ.

Đồng thời, các doanh nghiệp cần tăng cường liên kết, hợp tác để đủ năng lực tham gia thực hiện các công trình trọng điểm, dự án lớn của quốc gia; đẩy mạnh chuyên môn hóa, phân công và hợp tác nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động và sức cạnh tranh của doanh nghiệp xây dựng Việt Nam.

Phó Thủ tướng cũng nhấn mạnh yêu cầu phát triển nguồn nhân lực đáp ứng sự phát triển của khoa học, công nghệ. Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp cần tăng cường phối hợp, gắn đào tạo với nhu cầu thực tế. Trong đó, doanh nghiệp cần chủ động xác định nhu cầu nhân lực, chú trọng xây dựng đội ngũ kỹ sư, công nhân kỹ thuật đủ năng lực làm chủ máy móc và công nghệ hiện đại.

Phó Thủ tướng Thường trực khẳng định Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương sẽ tiếp tục đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp; đồng thời đề nghị các doanh nghiệp chủ động nâng cao năng lực, tăng cường hợp tác, góp phần xây dựng ngành xây dựng Việt Nam đủ sức đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.