Vốn đắt, nợ đến hạn: Doanh nghiệp yếu đối mặt phép thử thanh khoản

Theo báo cáo của CTCP Xếp hạng tín nhiệm đầu tư Việt Nam (VIS Rating), trong 12 tháng tới, chi phí hoạt động gia tăng và điều kiện huy động vốn thắt chặt sẽ khiến môi trường tín nhiệm của ngân hàng, doanh nghiệp Việt Nam kém thuận lợi hơn so với nửa đầu năm 2026.

Áp lực lớn nhất tập trung ở những doanh nghiệp có dòng tiền yếu, ít kênh huy động vốn thay thế. Tín dụng ngân hàng và trái phiếu có xu hướng ưu tiên các tổ chức phát hành có hồ sơ tín nhiệm tốt, khiến doanh nghiệp yếu gặp khó khăn hơn trong việc tiếp cận vốn.

VIS Rating cho biết giá bán lẻ nhiên liệu trong nước tăng 19-52% so với cùng kỳ, trong khi CPI bình quân 8 tháng năm 2026 tăng 4,5%. Chi phí đầu vào tăng làm suy giảm dòng tiền trả nợ, còn áp lực lạm phát hạn chế dư địa nới lỏng chính sách tiền tệ. Nguy cơ Mỹ áp thêm thuế quan đối với hàng hóa Việt Nam cũng gây bất lợi cho một số nhóm doanh nghiệp xuất khẩu.

Bên cạnh đó, tín dụng tăng nhanh hơn huy động tiền gửi làm gia tăng cạnh tranh nguồn vốn, tạo thêm sức ép lên chi phí vay.

VIS Rating nhận định doanh nghiệp bất động sản nhà ở gặp khó khăn là nhóm rủi ro cao, nhất là những đơn vị có dự án chậm triển khai do vướng pháp lý, dòng tiền yếu và phụ thuộc vào trái phiếu để tái cấp vốn. Lượng trái phiếu đáo hạn lớn trong thời gian tới có thể làm gia tăng áp lực thanh khoản, đặc biệt với các tổ chức phát hành từng chậm trả hoặc gia hạn nợ.

Các doanh nghiệp xuất khẩu nhỏ, nhất là trong ngành dệt may, da giày và gỗ, cũng dễ bị tổn thương trước nhu cầu thị trường bất định, nguy cơ tăng thuế quan cùng chi phí năng lượng, vận tải cao. Khả năng chuyển chi phí sang khách hàng và đa dạng hóa thị trường của nhóm này còn hạn chế.

Trong khi đó, các doanh nghiệp tiêu dùng nội địa quy mô lớn, doanh nghiệp liên quan đến hạ tầng và những ngân hàng lớn, ngân hàng quốc doanh được đánh giá có sức chống chịu tốt hơn nhờ nguồn thu ổn định, nền tảng tiền gửi vững chắc và danh mục cho vay đa dạng.

Theo VIS Rating, cải cách thị trường trái phiếu giúp nâng cao minh bạch và bảo vệ nhà đầu tư nhưng chưa thể tháo gỡ hoàn toàn khó khăn tái cấp vốn của doanh nghiệp có tín nhiệm yếu. Áp lực có thể giảm nếu chênh lệch giữa tăng trưởng tín dụng và huy động thu hẹp, chi phí vốn giảm và dòng tiền kinh doanh cải thiện.

Với doanh nghiệp bất động sản, doanh số phục hồi, vướng mắc pháp lý được tháo gỡ và tiến độ bàn giao dự án rõ ràng hơn sẽ góp phần củng cố nguồn trả nợ. Ngược lại, nếu chi phí tài chính tiếp tục tăng, huy động vốn suy yếu hoặc dự án kéo dài tiến độ, rủi ro trả nợ và tái cấp vốn sẽ gia tăng.