Nghị quyết số 10-NQ/TW mở chương mới cho FDI: Không chỉ bất động sản KCN, một nhóm khác đang được đặt nhiều kỳ vọng
Từ tinh thần Nghị quyết mới ban hành, việc doanh nghiệp FDI muốn IPO, phát hành trái phiếu, cổ phiếu, M&A, tái cấu trúc... sẽ mở ra địa hạt tăng trưởng mới cho các công ty chứng khoán. Không phải môi giới, cho vay margin... IB chính là mảng trực tiếp đón đầu cơ hội.
Ngày 8/6/2026, thay mặt Bộ Chính trị, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã ký ban hành Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 8/6/2026 của Bộ Chính trị "về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài", đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy thu hút FDI của Việt Nam.
Trong nhiều năm qua, bất động sản khu công nghiệp luôn là nhóm cổ phiếu được kỳ vọng hưởng lợi đầu tiên mỗi khi xuất hiện thông tin tích cực về FDI. Điều này xuất phát từ mối liên hệ trực tiếp giữa dòng vốn ngoại với nhu cầu thuê đất, mở rộng nhà máy và phát triển hạ tầng sản xuất. Với mục tiêu thu hút 200-300 tỷ USD vốn FDI đăng ký trong giai đoạn tới, các doanh nghiệp sở hữu quỹ đất công nghiệp lớn vẫn được đánh giá là nhóm hưởng lợi rõ nét.
Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn vào câu chuyện khu công nghiệp có thể chưa phản ánh đầy đủ tinh thần của Nghị quyết 10-NQ/TW. Nghị quyết không chỉ hướng tới thu hút vốn đầu tư trực tiếp mà còn đặt trọng tâm vào việc phát triển thị trường vốn để đón dòng vốn đầu tư gián tiếp, vốn được đánh giá là chưa tương xứng với tiềm năng của Việt Nam.
Đáng chú ý, Nghị quyết khi lần đầu tiên nhấn mạnh việc phát triển thị trường vốn theo hướng tạo điều kiện để doanh nghiệp FDI huy động vốn, đồng thời thu hút dòng vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài (FII), qua đó góp phần nâng cao chất lượng và quy mô của thị trường chứng khoán Việt Nam.
Cùng với định hướng từ Bộ Chính trị, UBCKNN cũng đang thúc đẩy nhiều giải pháp nhằm mở rộng cánh cửa cho doanh nghiệp FDI lên sàn.
Nhiều năm qua, khu vực FDI luôn đóng góp khoảng 70% kim ngạch xuất khẩu và là động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế. Tuy nhiên, phần lớn các doanh nghiệp FDI quy mô lớn hoạt động tại Việt Nam vẫn đứng ngoài thị trường vốn trong nước.
Khác với nhiều doanh nghiệp nội địa, các tập đoàn nước ngoài chủ yếu sử dụng nguồn vốn từ công ty mẹ hoặc huy động trên thị trường quốc tế. Vì vậy, sự hiện diện của họ trên thị trường chứng khoán Việt Nam, từ hoạt động niêm yết, phát hành cổ phiếu, trái phiếu đến các thương vụ M&A vẫn còn khá hạn chế.
Theo thống kê của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), giai đoạn 2003-2017 chỉ có 11 doanh nghiệp FDI chuyển đổi sang công ty cổ phần để niêm yết trên TTCK. Đến nay, chỉ còn khoảng 11 doanh nghiệp FDI niêm yết hoặc đăng ký giao dịch trên các sàn chứng khoán.
Một số cái tên như Everpia, Siam Brothers Việt Nam, Taicera hay Taya Việt Nam đều có quy mô vốn hóa tương đối nhỏ, chưa phản ánh tương xứng vai trò của khu vực FDI trong nền kinh tế. Theo Ban Giám sát công ty đại chúng thuộc UBCKNN, lượng cổ phiếu của nhóm doanh nghiệp FDI hiện chỉ chiếm khoảng 0,17% quy mô toàn thị trường.
Việc khuyến khích nhóm doanh nghiệp này tham gia sâu hơn vào thị trường vốn không chỉ giúp đa dạng hóa nguồn hàng hóa chất lượng cao mà còn tạo thêm các kênh huy động vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế, giảm dần sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.
Mảng IB của công ty chứng khoán có thêm "đất diễn"
Nếu doanh nghiệp FDI bắt đầu huy động vốn ngay tại Việt Nam, vai trò của các công ty chứng khoán sẽ không còn dừng ở hoạt động môi giới hay cho vay ký quỹ.
Trên thực tế, hầu hết các thương vụ IPO, phát hành cổ phiếu, trái phiếu doanh nghiệp, niêm yết, M&A, tái cấu trúc doanh nghiệp hay thu xếp vốn đều cần sự tham gia của các đơn vị cung cấp dịch vụ ngân hàng đầu tư (Investment Banking - IB). Điều này đồng nghĩa, nếu quy mô và số lượng doanh nghiệp FDI tham gia thị trường vốn gia tăng, nhu cầu đối với các dịch vụ IB cũng có cơ hội mở rộng tương ứng.
Đây là mảng có biên lợi nhuận cao nhưng hiện mới đóng góp tỷ trọng khiêm tốn trong cơ cấu doanh thu của nhiều công ty chứng khoán tại Việt Nam.
Theo tinh thần của Nghị quyết 10, Việt Nam phấn đấu:
- Giai đoạn 2026-2030: Thu hút vốn đầu tư nước ngoài đăng ký khoảng 200-300 tỷ USD (40-50 tỷ USD/năm); vốn thực hiện khoảng 150-200 tỷ USD (30-40 tỷ USD/năm).
- 75% vốn đầu tư nước ngoài đến từ các nền kinh tế phát triển, có tiềm lực về công nghệ, vốn và quản trị hiện đại; số lượng tập đoàn đa quốc gia trong danh sách Fortune 500 có hoạt động đầu tư tại Việt Nam tăng 30%; thu hút các tập đoàn đa quốc gia đầu tư các trung tâm nghiên cứu, thiết kế, đổi mới sáng tạo, dữ liệu, trụ sở khu vực, trung tâm điều hành, trung tâm ngân quỹ, trung tâm mua sắm, trung tâm dịch vụ dùng chung, trong đó có ít nhất 3 tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới đặt trụ sở, văn phòng, trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D) tại Việt Nam; thu hút các doanh nghiệp nước ngoài, bao gồm cả doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhưng có công nghệ lõi, công nghệ chuyên biệt, có khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Những cái tên nào đáng chú ý?
Hiện nay, một số công ty chứng khoán đã xây dựng được vị thế nhất định trong lĩnh vực ngân hàng đầu tư.
SSI được đánh giá cao ở các thương vụ tư vấn phát hành cổ phiếu, trái phiếu, M&A và huy động vốn cho doanh nghiệp lớn.
Vietcap (VCI) nhiều năm qua tham gia hàng loạt thương vụ IPO, (mới nhất có Nông nghiệp hòa Phát, Gelex Infra, Điện Máy Xanh...) phát hành riêng lẻ và tư vấn huy động vốn quy mô lớn trên thị trường.
TCBS là một trong những đơn vị dẫn đầu mảng tư vấn và phân phối trái phiếu doanh nghiệp, đồng thời đang mở rộng hoạt động IB trong hệ sinh thái của Techcombank. Đây cũng là doanh nghiệp ghi nhận doanh thu từ hoạt động IB cao nhất và vượt trội so với toàn ngành. IB theo đó trở thành mũi tăng trưởng thứ tư của công ty bên cạnh tự doanh, cho vay và môi giới.
Chứng khoán HSC có lợi thế về khách hàng tổ chức trong và ngoài nước, thường xuyên tham gia các thương vụ huy động vốn của doanh nghiệp niêm yết.
MBS được hưởng lợi từ hệ sinh thái của MB, đồng thời đẩy mạnh hoạt động tư vấn doanh nghiệp trong những năm gần đây.
Bên cạnh các tên tuổi trên, nhiều công ty chứng khoán khác cũng đang đầu tư mạnh vào mảng IB nhằm đa dạng hóa nguồn thu, giảm phụ thuộc vào môi giới và cho vay ký quỹ.
Câu chuyện dài hạn của thị trường vốn
Dù tác động của Nghị quyết khó có thể phản ánh ngay trong ngắn hạn, giới phân tích cho rằng định hướng khuyến khích doanh nghiệp FDI tham gia sâu hơn vào thị trường vốn có thể tạo nền tảng cho một chu kỳ phát triển mới.
Nếu ngày càng nhiều doanh nghiệp FDI lựa chọn huy động vốn, phát hành chứng khoán hoặc thực hiện các thương vụ M&A tại Việt Nam, không chỉ quy mô thị trường vốn được mở rộng mà nhóm công ty chứng khoán có thế mạnh về ngân hàng đầu tư cũng sẽ đứng trước cơ hội gia tăng doanh thu từ các dịch vụ giá trị gia tăng cao.
Điều này có thể là một trong những yếu tố tác động đến diễn biến nhóm cổ phiếu chứng khoán từ đầu tuần này, đặc biệt khi TCX vừa có 2 phiên tăng trần/cận trần liên tiếp. Các mã như SSI, VCI, VND, VPX ghi nhận mức tăng từ 5-10% trong cùng thời điểm.
