Người dùng cần đổi mật khẩu ngay nếu nhận được những tin nhắn này

Trong kỷ nguyên số, điện thoại thông minh dần trở thành một "kho lưu trữ" thu nhỏ, chứa đựng vô số dữ liệu nhạy cảm từ tin nhắn, nhật ký cuộc gọi, hình ảnh cá nhân cho đến thông tin tài khoản ngân hàng.

Tuy nhiên, nhiều người dùng vẫn giữ thói quen phớt lờ các tin nhắn quảng cáo, tin nhắn dịch vụ hoặc thông báo không rõ nguồn gốc. Kẻ gian đã và đang lợi dụng triệt để thói quen chủ quan này để thực hiện các hành vi xâm nhập, đánh cắp dữ liệu nhằm trục lợi bất chính thông qua hàng loạt thủ đoạn tinh vi.

Tin nhắn chứa mã OTP và thông báo đăng nhập lạ

Dạng tin nhắn đầu tiên và nguy hiểm nhất chính là các thông báo chứa mã xác thực OTP hoặc cảnh báo đăng nhập tài khoản từ các nền tảng mạng xã hội, ngân hàng, ví điện tử mà bạn hoàn toàn không thực hiện thao tác yêu cầu.

Nội dung tin nhắn này thường hiển thị dưới dạng mã số gồm 4 đến 6 chữ số kèm theo lời nhắn cảnh báo như: "Mã OTP của bạn là 839201, vui lòng không chia sẻ cho bất kỳ ai" hoặc "Tài khoản ngân hàng của bạn vừa được đăng nhập trên một thiết bị lạ tại địa điểm X".

Khi những tin nhắn này xuất hiện dồn dập, điều đó đồng nghĩa với việc kẻ gian đang sở hữu thông tin đăng nhập (tên tài khoản, mật khẩu) và đang tìm cách bẻ khóa lớp bảo vệ cuối cùng của bạn.

Nếu kẻ gian đã âm thầm cài đặt phần mềm theo dõi trên thiết bị để đọc lén tin nhắn, mã OTP sẽ lập tức bị chiếm đoạt, dẫn đến hậu quả tài khoản bị chiếm đoạt quyền kiểm soát và tiền trong tài khoản ngân hàng "bốc hơi" chỉ trong chớp mắt.

Tin nhắn giả mạo cơ quan chức năng và tổ chức uy tín

Một chiêu thức phổ biến khác là kẻ gian gửi các tin nhắn mạo danh công an, tòa án, ngân hàng commercial hoặc các đơn vị giao hàng quen thuộc.

Nội dung tin nhắn thường mang giọng điệu đe dọa hoặc hối thúc cao độ, khiến người dùng rơi vào trạng thái hoảng loạn. Màn hình điện thoại có thể hiển thị các nội dung như: "Cục Cảnh sát giao thông thông báo: Bưu gửi của bạn có chứa hàng cấm, vui lòng truy cập link http://... để xác minh" hoặc "Ngân hàng X cảnh báo: Tài khoản của bạn bị khóa, nhấp vào đường link để cập nhật lại thông tin".

Khi người dùng làm theo hướng dẫn, nhấp vào liên kết đính kèm, một tệp độc hại sẽ tự động được tải về và kích hoạt chạy ngầm. Kẻ gian thông qua mã độc này sẽ chiếm quyền truy cập thiết bị từ xa, theo dõi mọi thao tác bàn phím, trích xuất danh bạ, thậm chí tự động chuyển tiền mà người dùng không hề hay biết.

Tin nhắn chứa ký tự lạ, mã code vô nghĩa hoặc khoảng trắng

Rất nhiều người dùng từng gặp tình trạng nhận được tin nhắn chỉ bao gồm những dãy ký tự kỳ dị, đoạn mã code phức tạp hoặc một ô khoảng trắng không có nội dung. Đa phần người đọc sẽ nghĩ đây là lỗi hệ thống hoặc tin nhắn gửi nhầm.

Tuy nhiên, về mặt kỹ thuật, đây thực chất là các dòng lệnh điều khiển từ xa (Command & Control) được kẻ gian gửi ngầm đến các phần mềm gián điệp đã được cài lén trên thiết bị. Khi ứng dụng chạy ngầm nhận được cú pháp mã hóa này, nó sẽ tự động kích hoạt các chức năng nhạy cảm như mở camera, bật micro ghi âm cuộc thoại, lấy tọa độ vị trí GPS theo thời gian thực hoặc thu thập dữ liệu bộ nhớ.

Từ đây, mọi sinh hoạt cá nhân và các cuộc trò chuyện riêng tư của người dùng đều bị ghi lại và truyền về máy chủ của tin tặc mà thiết bị không hề phát ra bất kỳ âm thanh hay thông báo nào.

Dấu hiệu khác nhận biết điện thoại có thể đã bị cài phần mềm gián điệp

Bên cạnh việc xuất hiện tin nhắn lạ, người dùng cần đặc biệt chú ý đến những biến đổi bất thường về mặt phần cứng lẫn phần mềm trên điện thoại.

Khi phần mềm theo dõi liên tục hoạt động ở chế độ nền để thu thập dữ liệu và truyền ra bên ngoài, phần cứng của điện thoại sẽ phải làm việc hết công suất. Điều này dẫn đến tình trạng pin tụt dốc nhanh chóng và thiết bị luôn trong trạng thái nóng ran dù chỉ để trong túi. Dung lượng dữ liệu mạng di động (3G/4G) cũng tăng đột biến do thông tin liên tục bị đóng gói gửi đi.

Ngoài ra, nếu màn hình ngẫu nhiên tự sáng vào ban đêm, các biểu tượng micro/camera ở góc màn hình chớp nháy khi không mở ứng dụng, hoặc cuộc gọi thường xuyên xuất hiện tiếng nhiễu, tiếng bíp lạ, rất có thể thiết bị của bạn đã bị xâm nhập sâu vào hệ thống.

Giải pháp xử lý khẩn cấp

Ngay khi phát hiện các dấu hiệu bị theo dõi, việc đầu tiên cần làm là lập tức ngắt toàn bộ kết nối Wi-Fi, dữ liệu di động hoặc bật Chế độ máy bay (Airplane Mode). Thao tác này giúp cô lập thiết bị, chặn đứng đường truyền dữ liệu ra bên ngoài.

Tiếp theo, hãy truy cập phần quản lý ứng dụng để kiểm tra và thu hồi các quyền truy cập bất hợp lý. Ví dụ: Một ứng dụng nhắc việc hoặc chỉnh sửa ảnh không có lý do chính đáng để đòi hỏi quyền truy cập danh bạ, tin nhắn hay camera. Hãy gỡ bỏ ngay lập tức những ứng dụng lạ mà bạn không nhớ mình đã cài đặt.

Trong trường hợp thiết bị nhiễm mã độc quá nặng hoặc liên tục tự đóng/mở ứng dụng, phương án triệt để nhất là tiến hành sao lưu các tệp tin hình ảnh, tài liệu quan trọng lên đám mây, sau đó thực hiện khôi phục cài đặt gốc để xóa sạch các mã độc ẩn nấp. Cuối cùng, luôn duy trì thói quen cập nhật hệ điều hành mới nhất và đổi mật khẩu toàn bộ các tài khoản cá nhân để đảm bảo an toàn tối đa.