NHTW châu Âu tăng lãi suất lần đầu tiên kể từ 2023 vì lạm phát
Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) đã nâng lãi suất tiền gửi, đánh dấu bước chuyển rõ rệt trở lại chính sách thắt chặt tiền tệ trong bối cảnh chiến tranh Iran đẩy lạm phát khu vực đồng euro lên mức cao nhất trong gần ba năm.
Theo Tờ Euronews, sau cuộc họp của Hội đồng Thống đốc hôm thứ Năm, ECB đã tăng lãi suất lần đầu tiên trong gần ba năm, nâng lãi suất tiền gửi từ 2% lên 2,25%.
ECB điều hành chính sách tiền tệ của khu vực đồng euro thông qua ba mức lãi suất chủ chốt, trong đó lãi suất tiền gửi được xem là lãi suất chính sách tham chiếu quan trọng nhất. Lần gần nhất ECB tăng lãi suất tiền gửi là vào tháng 9/2023, khi lãi suất này đạt đỉnh 4% sau một chu kỳ thắt chặt nhằm kiểm soát cuộc khủng hoảng lạm phát hậu đại dịch. ECB cũng nâng lãi suất tái cấp vốn chính lên 2,4% và lãi suất cho vay cận biên lên 2,65%.
Việc tăng các mức lãi suất chủ chốt đánh dấu sự đảo chiều rõ rệt so với chu kỳ nới lỏng vốn chi phối chính sách của ECB trong phần lớn năm 2025. Động thái này diễn ra khi lạm phát khu vực đồng euro tăng lên 3,2% trong tháng 5, mức cao nhất kể từ tháng 9/2023, chủ yếu do giá năng lượng tăng 10,9%.
Về cơ bản, Hội đồng Thống đốc ECB kết luận rằng việc tiếp tục không hành động không còn là một lựa chọn khả thi.
Trước cuộc họp hôm thứ Năm, thị trường tài chính gần như chắc chắn ECB sẽ tăng lãi suất, sau khi các thành viên Hội đồng Thống đốc, từ nhóm có quan điểm “diều hâu” đến nhóm “bồ câu”, đều phát tín hiệu ủng hộ việc nâng lãi suất trong tháng 6.
Kinh tế khu vực đồng euro chịu nhiều sức ép
Đợt tăng lãi suất diễn ra vào thời điểm khó khăn đối với nền kinh tế khu vực đồng euro.
Nền kinh tế của khối đã suy giảm 0,2% trong quý I/2026, khiến các nhà kinh tế cảnh báo về nguy cơ xuất hiện một giai đoạn đình lạm, tức tăng trưởng yếu đi kèm lạm phát gia tăng và niềm tin suy giảm.
Khảo sát các nhà dự báo chuyên nghiệp của ECB dự báo GDP khu vực đồng euro chỉ tăng 0,9% trong cả năm 2026. Dự báo này đã được điều chỉnh giảm do tác động tiêu cực trực tiếp từ giá năng lượng tăng cao vì chiến tranh Iran.
Lạm phát tăng lên 3,2%, mức cao nhất kể từ năm 2023. Lạm phát lõi, không bao gồm các thành phần có nhiều biến động như thực phẩm và năng lượng, cũng tăng từ 2,2% trong tháng 4 lên 2,5% trong tháng 5. Điều này làm suy yếu quan điểm cho rằng áp lực giá cả chỉ giới hạn trong lĩnh vực năng lượng.
Đối với các hộ gia đình và doanh nghiệp tại 21 quốc gia thuộc khu vực đồng euro, quyết định này đồng nghĩa với chi phí vay mua nhà và vay vốn doanh nghiệp cao hơn, trong khi sức mua vốn đã bị bào mòn bởi giá nhiên liệu và khí đốt tăng cao.
Thị trường cũng đang định giá xác suất khoảng 50% ECB sẽ tiếp tục tăng lãi suất vào tháng 9. Điều này cho thấy động thái hôm thứ Năm được xem là bước mở đầu cho một giai đoạn thắt chặt tiền tệ mới, thay vì chỉ là một biện pháp can thiệp đơn lẻ và có mục tiêu.
Các nhà kinh tế lên tiếng cảnh báo
Lập luận chính sách ủng hộ việc tăng lãi suất hôm thứ Năm đã được đưa ra từ trước, trong đó mạnh mẽ nhất là quan điểm của bà Isabel Schnabel, thành viên Ban Điều hành ECB phụ trách hoạt động thị trường của ngân hàng.
Bà Schnabel cho rằng ECB nên tăng lãi suất trong tháng 6, bất kể các cuộc đàm phán hòa bình liên quan đến Iran có đạt được thỏa thuận hay không. Bà viện dẫn thời gian kéo dài của cuộc xung đột và mức độ giá năng lượng cao đang lan rộng sang các lĩnh vực khác của nền kinh tế.
Phát biểu tại một hội nghị ở Seoul, bà Schnabel cảnh báo rằng rủi ro kỳ vọng lạm phát mất neo đang gia tăng và ECB không còn có thể bỏ qua cú sốc này.
Nhà kinh tế trưởng của ECB, ông Philip Lane, cũng cho biết các điều kiện kinh tế đã xấu đi kể từ khi ngân hàng công bố các dự báo hồi tháng 3, đồng thời dự báo ECB sẽ điều chỉnh tăng triển vọng lạm phát tại cuộc họp tháng 6.
Bà Schnabel còn đưa ra nhận định mạnh mẽ hơn, cho rằng lạm phát có thể tăng lên 4% trước cuối năm nay.
