Nơi đặt nhà máy lọc dầu đầu tiên của Việt Nam, hướng tới cột mốc 50 tỷ USD vừa đón tin vui lớn

Bộ Chính trị đồng ý chủ trương áp dụng cơ chế đặc thù, loạt ưu đãi lớn được đề xuất

Sáng 19/10, Văn phòng Tỉnh ủy Quảng Ngãi cho biết Văn phòng Trung ương Đảng đã có Công văn số 5828-CV/VPTW thông báo ý kiến của Bộ Chính trị về cơ chế, chính sách phát triển Trung tâm lọc, hóa dầu, đóng tàu và năng lượng quốc gia tại Khu kinh tế Dung Quất, tỉnh Quảng Ngãi.

Theo đó, tại phiên họp ngày 16/10/2026, sau khi xem xét Tờ trình số 128-TTr/ĐU ngày 15/10/2026 của Đảng ủy Chính phủ và ý kiến của các cơ quan liên quan, Bộ Chính trị đồng ý chủ trương để Khu kinh tế Dung Quất được áp dụng các cơ chế, chính sách đang áp dụng đối với khu thương mại tự do tại TP Hải Phòng, TP Đà Nẵng, cùng các cơ chế, chính sách và ưu đãi cao nhất theo quy định của Luật Phát triển đô thị.

Bộ Chính trị giao Đảng ủy Chính phủ phối hợp với Đảng ủy Quốc hội chỉ đạo bổ sung nội dung này vào Chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI và Nghị quyết kỳ họp, làm cơ sở giao Chính phủ xem xét, quyết định các cơ chế, chính sách áp dụng cho Khu kinh tế Dung Quất. Việc triển khai phải bảo đảm phù hợp với chủ trương của Đảng, đáp ứng yêu cầu về lọc, hóa dầu, đóng tàu, dự trữ chiến lược và phát triển năng lượng quốc gia.

Trước đó, ngày 15/10, Đảng ủy Chính phủ đã trình Bộ Chính trị Tờ trình số 128-TTr/ĐU về cơ chế, chính sách phát triển Trung tâm lọc, hóa dầu, đóng tàu và năng lượng quốc gia tại Khu kinh tế Dung Quất.

Theo tờ trình, các chính sách hiện hành, đặc biệt là chính sách thu hút nhà đầu tư chiến lược, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển của mô hình trung tâm này. Việc xây dựng nghị quyết của Quốc hội nhằm tạo cơ sở pháp lý và điều kiện thuận lợi để phát triển trung tâm theo định hướng của Trung ương, đồng thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc về nguồn lực, đầu tư, đất đai, quy hoạch, thủ tục hành chính, công nghệ và nhân lực.

Dự thảo nghị quyết được đề xuất gồm 16 điều, tập trung vào 4 nhóm cơ chế chính, gồm thẩm quyền thành lập và quản lý trung tâm; tài chính, ngân sách và thu hút nhà đầu tư chiến lược; phát triển hạ tầng dự trữ dầu thô, xăng dầu; đất đai, quy hoạch, thủ tục đầu tư, công nghệ và nhân lực chất lượng cao.

Đáng chú ý, tờ trình đề xuất 5 chính sách đặc thù cần xin chủ trương của cấp có thẩm quyền.

Thứ nhất, ngân sách Trung ương bổ sung có mục tiêu cho ngân sách tỉnh Quảng Ngãi 70% số tăng thu từ hoạt động xuất nhập khẩu theo các điều kiện cụ thể. Nguồn bổ sung chỉ được sử dụng để đầu tư kết cấu hạ tầng phục vụ trung tâm, không vượt quá tổng số tăng thu ngân sách Trung ương trên địa bàn so với thực hiện thu năm trước và chỉ thực hiện khi ngân sách Trung ương không hụt thu.

Thứ hai, cho phép Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi quyết định kéo dài thời gian áp dụng thuế suất ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp tối đa 5 năm đối với nhà đầu tư chiến lược, theo điều kiện và nguyên tắc của pháp luật về thuế.

Thứ ba, đề xuất miễn tiền sử dụng đất, tiền thuê đất và tiền sử dụng khu vực biển trong toàn bộ thời gian sử dụng đối với một số nhóm dự án trọng điểm. Kinh phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư mà nhà đầu tư chiến lược đã ứng trước được đề xuất hoàn trả bằng hình thức khấu trừ vào tiền sử dụng đất, tiền thuê đất phải nộp. Trường hợp chưa khấu trừ hết, phần còn lại có thể được khấu trừ vào tiền sử dụng đất, tiền thuê đất đang phải nộp nhưng chưa nộp của các dự án khác do chính nhà đầu tư chiến lược thực hiện trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi, theo điều kiện của dự thảo.

Thứ tư, đề xuất áp dụng thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp 10% trong 30 năm đối với các dự án chế biến dầu khí, sản xuất hóa dầu, hóa chất có vốn đầu tư từ 100.000 tỷ đồng trở lên và đáp ứng các điều kiện quy định. Thời gian miễn thuế 4 năm, giảm 50% số thuế phải nộp trong 9 năm tiếp theo được giữ theo cấu trúc ưu đãi nêu trong tờ trình. Chính sách cũng được đề xuất áp dụng đối với phần mở rộng của dự án đang hoạt động nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện.

Thứ năm, đề xuất giảm 50% thuế thu nhập cá nhân trong 10 năm đối với chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý và người lao động có trình độ cao có thu nhập từ tiền lương, tiền công phát sinh do làm việc tại trung tâm.

Các cơ chế, chính sách này hướng đến huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực của Nhà nước và xã hội, thu hút nhà đầu tư chiến lược, các dự án quy mô lớn ứng dụng công nghệ hiện đại, đồng thời đẩy nhanh đầu tư kết cấu hạ tầng và triển khai các dự án trong trung tâm.

Hướng tới cột mốc 50 tỷ USD, nơi đặt nhà máy lọc dầu đầu tiên của Việt Nam có gì đặc biệt?

Theo Tờ trình số 128-TTr/ĐU, Trung tâm lọc, hóa dầu, đóng tàu và năng lượng quốc gia tại Khu kinh tế Dung Quất được định hướng phát triển theo mô hình tích hợp lọc, hóa dầu, hóa chất, đóng tàu, năng lượng với các ngành công nghiệp hỗ trợ, dịch vụ logistics và những lĩnh vực liên quan. Mục tiêu đặt ra không chỉ là thúc đẩy công nghiệp quy mô lớn mà còn góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và chuyển đổi năng lượng quốc gia.

Đến năm 2030, trung tâm phấn đấu đáp ứng toàn bộ nhu cầu xăng dầu của khu vực miền Trung và Tây Nguyên, đồng thời đáp ứng tối thiểu 30% nhu cầu xăng dầu cả nước. Năng lực dự trữ dầu thô được đặt mục tiêu tương đương 20 ngày sản xuất, dự trữ xăng dầu đạt 20 ngày tiêu thụ, tổng sản lượng năng lượng cuối cùng khoảng 8 triệu tấn dầu quy đổi.

Về thu hút đầu tư, trung tâm đặt mục tiêu huy động 5 tỷ USD vốn trong và ngoài nước đến năm 2030, đóng góp 30% vào tăng trưởng kinh tế của tỉnh Quảng Ngãi và tạo khoảng 5.000 việc làm mới.

Đến năm 2045, mục tiêu thu hút vốn đầu tư trong và ngoài nước được nâng lên 50 tỷ USD. Trung tâm được định hướng trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực năng lượng và vật liệu, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Quảng Ngãi, khu vực miền Trung và cả nước, đồng thời góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Khu kinh tế Dung Quất là khu kinh tế đa ngành, đa lĩnh vực, trong đó trọng tâm là công nghiệp lọc dầu, hóa dầu và công nghiệp nặng quy mô lớn. Khu kinh tế có vị trí chiến lược, hệ thống hạ tầng tương đối đồng bộ, gồm cảng biển nước sâu, giao thông kết nối, hệ thống cấp điện, cấp nước, xử lý chất thải và các khu đô thị phụ trợ.

Đặc biệt, đây là nơi đặt Nhà máy lọc dầu Dung Quất, nhà máy lọc dầu đầu tiên của cả nước, tạo nền tảng quan trọng để phát triển công nghiệp lọc, hóa dầu và các ngành công nghiệp liên quan.

Theo số liệu tại tờ trình, Khu kinh tế Dung Quất hiện có 296 dự án còn hiệu lực, với tổng vốn đăng ký 421.683 tỷ đồng, tương đương khoảng 19,268 tỷ USD. Trong số này, 217 dự án đã đi vào hoạt động. Tổng vốn đầu tư thực hiện đạt khoảng 282.457 tỷ đồng, tương đương 13,68 tỷ USD.

Năm 2025, giá trị sản xuất công nghiệp tại Khu kinh tế Dung Quất đạt khoảng 284.500 tỷ đồng, đóng góp vào ngân sách nhà nước khoảng 27.774 tỷ đồng mỗi năm.

Riêng Nhà máy lọc dầu Dung Quất là công trình trọng điểm quốc gia, có công suất chế biến 6,5 triệu tấn dầu thô mỗi năm, tổng vốn đầu tư 3,053 tỷ USD, đáp ứng hơn 30% nhu cầu xăng dầu cả nước. Từ khi đi vào hoạt động năm 2009 đến nay, nhà máy đã sản xuất và tiêu thụ hơn 101 triệu tấn sản phẩm xăng dầu các loại, đạt tổng doanh thu trên 1,8 triệu tỷ đồng và nộp ngân sách nhà nước hơn 245.000 tỷ đồng.

Những kết quả này là nền tảng để Dung Quất tiếp tục thu hút đầu tư, phát triển các ngành công nghiệp liên quan và nâng cao vai trò trong bảo đảm nguồn cung năng lượng. Tuy nhiên, theo tờ trình của Đảng ủy Chính phủ, các chính sách hiện hành, nhất là chính sách thu hút nhà đầu tư chiến lược, vẫn chưa đáp ứng yêu cầu của mô hình trung tâm. Vì vậy, việc xây dựng nghị quyết của Quốc hội được xác định là cần thiết để tạo cơ sở pháp lý cho tỉnh Quảng Ngãi và các bộ, ngành triển khai nhiệm vụ phát triển trung tâm.