Phó Chủ tịch UBCKNN: Đừng tuyệt đối hóa thị trường vốn hay tín dụng

Tại hội thảo "Mở khóa tăng trưởng - Động lực từ kinh tế tư nhân", ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), cho rằng dù nhiều ý kiến cho rằng cấu trúc vốn của Việt Nam hiện nay mất cân đối khi phụ thuộc quá nhiều vào tín dụng ngân hàng, song trên thực tế không có nghiên cứu nào khẳng định tồn tại một mô hình cấu trúc vốn tối ưu áp dụng chung cho mọi quốc gia.

"Không có bất kỳ nghiên cứu nào chỉ ra được cấu trúc vốn nào là tối ưu. Mỗi mô hình đều phụ thuộc vào điều kiện kinh tế, xã hội, chính trị và lịch sử phát triển của từng quốc gia", ông Hải nhấn mạnh.

Dẫn chứng từ các nền kinh tế lớn, lãnh đạo UBCKNN cho biết Mỹ là quốc gia có hệ thống tài chính thiên về thị trường vốn (market-based), trong khi tại Nhật Bản, quy mô tín dụng ngân hàng vẫn lớn hơn đáng kể so với quy mô thị trường vốn. Đức cũng từng vận hành theo mô hình tài chính dựa vào ngân hàng (bank-based) trước khi từng bước chuyển dịch sang mô hình thị trường vốn.

"Rất khó để nói đâu là cấu trúc hoàn hảo hay tối ưu cho một nền tài chính", ông Hải nhận định.

Thị trường vốn và tín dụng phải hỗ trợ lẫn nhau

Theo Phó Chủ tịch UBCKNN, thay vì đặt hai kênh dẫn vốn trong thế đối lập hoặc thay thế nhau, điều quan trọng là xây dựng mối quan hệ tương hỗ để cùng phát triển. Ông cho rằng sự phát triển của thị trường vốn phụ thuộc rất lớn vào nền tảng ổn định vĩ mô mà hệ thống tín dụng góp phần tạo dựng.

"Nếu tỷ giá không ổn định, lãi suất không ổn định thì rất khó huy động vốn trên thị trường vốn", ông nói.

Ngược lại, một thị trường vốn vận hành hiệu quả cũng là điều kiện quan trọng để các tổ chức tín dụng tăng cường năng lực tài chính thông qua huy động vốn cấp một, cấp hai, từ đó mở rộng khả năng cung ứng tín dụng cho nền kinh tế.

"Tôi không muốn đặt vấn đề thị trường vốn hay thị trường chứng khoán sẽ thay thế tín dụng ngân hàng. Hai thị trường cần hỗ trợ lẫn nhau để cùng phát triển", ông Hải nhấn mạnh.

Đề cập đến giải pháp nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực của thị trường vốn, lãnh đạo UBCKNN cho rằng yếu tố quan trọng nhất là xây dựng một thị trường hoạt động minh bạch và hiệu quả.

Theo đó, cơ quan quản lý đang tập trung vào ba trụ cột chính gồm minh bạch thông tin, nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp và hoàn thiện hạ tầng thị trường.

Ông Hải nhấn mạnh rằng dòng vốn chỉ có thể được phân bổ hiệu quả khi nhà đầu tư được tiếp cận đầy đủ và chính xác thông tin. Bên cạnh đó, việc tăng cường quản trị công ty sẽ giúp bảo vệ quyền lợi cổ đông, giảm xung đột lợi ích và nâng cao niềm tin của nhà đầu tư.

Về hạ tầng, hệ thống công nghệ KRX vừa được đưa vào vận hành được kỳ vọng sẽ nâng cao năng lực xử lý giao dịch, cải thiện thanh khoản và tạo nền tảng cho sự phát triển của thị trường trong giai đoạn mới.

Hàng loạt giải pháp chuẩn bị cho mục tiêu nâng hạng

Theo ông Hải, UBCKNN và Bộ Tài chính đang triển khai đồng thời nhiều đề án lớn như Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2030, Đề án nâng hạng thị trường, Đề án cơ cấu lại nhà đầu tư và phát triển ngành quỹ.

Ở phía cung, cơ quan quản lý đang tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý để doanh nghiệp huy động vốn thuận lợi hơn thông qua thị trường chứng khoán, từ cơ chế IPO gắn với niêm yết cho đến các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp FDI tiếp cận thị trường.

Song song đó, Chính phủ vừa ban hành các quy định sửa đổi liên quan đến thị trường trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ, đồng thời nghiên cứu nhiều cơ chế mới như trái phiếu PPP hay bảo lãnh thanh toán trái phiếu nhằm đa dạng hóa hàng hóa trên thị trường.

Ở phía cầu, trọng tâm được đặt vào việc thu hút mạnh hơn dòng vốn quốc tế và phát triển nhà đầu tư tổ chức trong nước.

Theo ông Hải, nhiều rào cản đối với nhà đầu tư nước ngoài đã được tháo gỡ đáng kể, từ việc đơn giản hóa thủ tục mở tài khoản đến việc triển khai cơ chế giao dịch thông qua các công ty môi giới toàn cầu.

Trong bối cảnh Việt Nam đang đứng trước cơ hội được FTSE Russell nâng hạng lên nhóm thị trường mới nổi, nhiều chuyên gia kỳ vọng thị trường chứng khoán có thể thu hút thêm từ 5-6 tỷ USD vốn ngoại mỗi năm.

Liên quan đến kế hoạch sửa đổi Luật Chứng khoán, Phó Chủ tịch UBCKNN cho biết trọng tâm của lần sửa đổi tới sẽ không phải là thay đổi toàn diện mà tập trung vào việc cắt giảm điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính và chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Theo yêu cầu cải cách của Chính phủ, lĩnh vực chứng khoán phải giảm trên 50% điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính và chi phí tuân thủ.

"Nhiều nội dung đã được thực hiện trong năm 2025. Tuy nhiên vẫn còn không ít quy định nằm trong luật nên lần sửa đổi này sẽ tập trung xử lý các vấn đề đó", ông Hải cho biết.

Theo lãnh đạo UBCKNN, mục tiêu cuối cùng là xây dựng một thị trường chứng khoán minh bạch, hiệu quả, thuận lợi hơn cho doanh nghiệp và nhà đầu tư, qua đó trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng cho nền kinh tế.