Pin xe điện có thể được tạo 'vòng đời thứ hai'

Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội đang lấy ý kiến về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường. Theo dự thảo, tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu sản phẩm thuộc diện quản lý phải thực hiện thu hồi, tái chế theo tỷ lệ bắt buộc, nhằm thực hiện trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR).

Tại dự thảo nghị định hướng dẫn, tỷ lệ tái chế bắt buộc đối với pin xe điện, gồm pin Lithium và Nickel-Metal Hydrid (NiMH), được đề xuất ở mức 8% tổng số lượng sản phẩm bán ra thị trường trong giai đoạn 2029-2031. Tỷ lệ này sẽ tăng lên 15% trong 3 năm tiếp theo.

Trong khi đó, theo quy định hiện hành, tỷ lệ tái chế bắt buộc đối với nhóm sản phẩm này đang ở mức 0%.

Doanh nghiệp có thể thực hiện tái chế pin thông qua các hoạt động như tháo dỡ, phân loại, thu hồi vật liệu nhựa, lithium hoặc các kim loại khác. Một phương án khác là xuất khẩu sản phẩm sau sử dụng ra nước ngoài để tái chế.

Đáng chú ý, cơ quan soạn thảo đề xuất bỏ phương án đóng góp tài chính vào Quỹ Bảo vệ môi trường để thực hiện nghĩa vụ EPR. Theo Luật Bảo vệ môi trường 2020, đây là một trong các phương án để doanh nghiệp thực hiện trách nhiệm tái chế, bên cạnh việc tự thu hồi, tái chế hoặc thuê, ủy quyền cho đơn vị khác thực hiện.

Theo cơ quan soạn thảo, việc doanh nghiệp đóng tiền hỗ trợ tái chế không phù hợp với nguyên tắc "người gây ô nhiễm phải trả tiền".

Trước đó, nhiều doanh nghiệp đã bày tỏ lo ngại về tỷ lệ tái chế bắt buộc đối với pin xe điện. Hiệp hội các Nhà sản xuất Xe máy Việt Nam (VAMM) và Hiệp hội các Nhà sản xuất ôtô (VAMA) cho rằng hạ tầng tái chế trong nước chưa đáp ứng được nhu cầu, trong khi công nghệ hiện nay chưa thể thu hồi lithium và nickel.

Điều này khiến doanh nghiệp gặp khó trong việc thực hiện nghĩa vụ EPR khi chưa thể tự thu hồi pin, xe thải bỏ và cũng khó tìm được đối tác tái chế có đủ năng lực.

Tiếp thu các ý kiến này, cơ quan chủ trì soạn thảo đề xuất cơ chế chuyển phần nghĩa vụ chưa thực hiện sang các năm tiếp theo. Cụ thể, trong năm 2029, nếu doanh nghiệp chưa đạt tỷ lệ tái chế bắt buộc 8%, phần còn thiếu có thể được chuyển sang thực hiện trong những năm tiếp theo, tối đa 5 năm.

Doanh nghiệp cũng được phép xuất khẩu pin đã qua sử dụng sang nước thứ ba để tái chế, trước khi thực hiện đầy đủ nghĩa vụ từ năm 2033.

Trong khi đó, Hiệp hội Thương mại Mỹ tại Việt Nam đề xuất có chính sách khuyến khích tái sử dụng pin sạc xe điện. Theo hiệp hội, pin sau khi không còn phù hợp để sử dụng trên xe điện vẫn có thể được chuyển sang làm hệ thống lưu trữ năng lượng.

Việc tái sử dụng có thể kéo dài vòng đời sản phẩm và giảm lượng chất thải phát sinh, phù hợp với cách tiếp cận đang được áp dụng tại một số thị trường như Mỹ, Nhật Bản, châu Âu và Trung Quốc.

Về đề xuất này, cơ quan chủ trì soạn thảo cho biết sẽ nghiên cứu và quy định các trường hợp đặc thù trong nghị định hướng dẫn thi hành.

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường đã được Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến vào tuần trước và dự kiến được trình Quốc hội tại kỳ họp thứ hai vào tháng tới.