Quốc gia được ví là 'đối thủ số 1' của dệt may Việt Nam: Công nhân lương 2,7 triệu đồng, phải ăn bỏng gạo cầm hơi, con cái bỏ học vì nghèo
Chi phí lao động thấp từ lâu đã giúp Bangladesh trở thành quốc gia xuất khẩu hàng may mặc lớn thứ hai thế giới, chỉ sau Trung Quốc, đồng thời là địa điểm sản xuất được nhiều thương hiệu toàn cầu lựa chọn.
Mỗi ngày, khi trời còn chưa sáng, Shilpi Khatun, một công nhân may mặc tại Bangladesh, đã phải nhóm bếp đất đốt củi để nấu ăn vì gia đình không đủ tiền mua gas. Sau đó, cô đến làm việc tại một nhà máy ở Gazipur, trung tâm công nghiệp nằm ở ngoại ô thủ đô Dhaka.
Ở tuổi 27, Khatun là lao động duy nhất mang lại thu nhập cho cả gia đình, trong khi chồng cô thất nghiệp, còn cha mẹ ruột và cha mẹ chồng đều phải sống dựa vào đồng lương của cô.
Giá cả leo thang khiến Khatun chật vật trang trải những nhu cầu thiết yếu dù đã có 5 năm làm việc trong ngành may mặc. Đây cũng là nỗi khó khăn chung của hàng nghìn công nhân dệt may Bangladesh, những người đã xuống đường biểu tình trong tuần trước để yêu cầu nâng mức lương tối thiểu hằng tháng từ 12.500 taka lên 30.000 taka (từ 2,5 triệu lên 6,1 triệu đồng).
“Giờ đây, mọi thứ đều đắt đỏ hơn. Tiền thuê nhà đã tăng gấp đôi, thực phẩm ngày càng đắt và số tiền tôi kiếm được thường hết sạch trước khi tháng kết thúc”, Khatun chia sẻ khi đang hái rau xanh bên ngoài nhà để chuẩn bị bữa trưa ăn cùng cơm.
Áp lực tăng lương ngày càng lớn
Làn sóng bất ổn trong tuần trước đã buộc hàng trăm nhà máy phải đóng cửa khi công nhân xuống đường phản đối và đụng độ với cảnh sát. Lực lượng an ninh đã sử dụng hơi cay và lựu đạn gây choáng để giải tán đám đông.
Ngày 4/11, Hội đồng tiền lương của Chính phủ Bangladesh đã nhất trí áp dụng cơ cấu tiền lương điều chỉnh từ tháng 12. Theo kế hoạch, công nhân sẽ nhận khoản lương đầu tiên theo thang lương mới vào tháng 1 năm sau. Tuy nhiên, mức tăng cụ thể vẫn chưa được xác định.
Chi phí lao động thấp từ lâu đã giúp Bangladesh trở thành quốc gia xuất khẩu hàng may mặc lớn thứ hai thế giới, chỉ sau Trung Quốc, đồng thời là địa điểm sản xuất được nhiều thương hiệu toàn cầu lựa chọn, bao gồm H&M, Zara, Gap, Primark và Walmart.
Ngành may mặc hiện đóng góp hơn 80% tổng kim ngạch xuất khẩu của Bangladesh và tạo việc làm cho hơn 4 triệu lao động.
Tuy nhiên, các doanh nghiệp sản xuất cảnh báo rằng việc tăng lương quá mạnh có thể làm xói mòn lợi thế chi phí của Bangladesh so với các đối thủ cạnh tranh như Ấn Độ và Việt Nam, đồng thời tiếp tục thu hẹp biên lợi nhuận vốn đang chịu sức ép từ chi phí năng lượng gia tăng.
Theo các nhà sản xuất, ngoài mức lương cơ bản, người lao động còn được tăng lương định kỳ 9% mỗi năm và nhận hai khoản thưởng vào các dịp lễ hội. Vì vậy, giới doanh nghiệp cho rằng dư địa để thực hiện những đợt tăng lương đáng kể hiện không còn nhiều.
Người lao động buộc phải đưa ra những lựa chọn khó khăn
Tuy nhiên, những công nhân như Khatun cho rằng mức tăng lương trong những năm qua không theo kịp đà leo thang của giá cả, buộc họ phải đưa ra những lựa chọn khó khăn ngay cả với các khoản chi tiêu thiết yếu hằng ngày.
Khatun cho biết vào những ngày khó khăn nhất, cả gia đình cô phải sống qua bữa bằng bỏng gạo.
Ngồi trong căn phòng nhỏ lợp mái tôn mà cô sống cùng chồng, Khatun kể rằng đã ba năm nay cô không đi khám bác sĩ, dù các vấn đề sức khỏe ngày càng trở nên nghiêm trọng.
Tiền lương của cô đã tăng dần trong 5 năm làm việc, nhưng vẫn không đủ bù đắp chi phí sinh hoạt leo thang.
Hiện Khatun nhận mức lương 13.500 taka (2,7 triệu đồng) mỗi tháng, tăng so với mức 9.000 taka khi mới vào làm. Nếu tính cả tiền làm thêm giờ, tổng thu nhập của chị đạt khoảng 16.000 taka (3,2 triệu đồng). Tuy nhiên, số tiền này hiếm khi đủ để trang trải cuộc sống đến kỳ trả lương tiếp theo.
Bangladesh đã phải đối mặt với áp lực chi phí sinh hoạt kéo dài từ năm 2022, với lạm phát bình quân dao động quanh mức 9%. Ban đầu, giá thực phẩm là nguyên nhân chính khiến lạm phát tăng vọt, nhưng sau đó chi phí các mặt hàng và dịch vụ phi thực phẩm vẫn duy trì ở mức cao.
“Tôi phải suy nghĩ rất kỹ trước khi mua bất cứ thứ gì, ngay cả thực phẩm”, Roksana Parveen, 29 tuổi, công nhân vận hành máy may tại một nhà máy ở Ashulia, ngoại ô Dhaka, chia sẻ. “Tôi biết các con gái của mình cần được ăn uống đầy đủ hơn, nhưng thực sự tôi không đủ khả năng chi trả”, cô nói.
Parveen cùng hai con gái thường phải sống qua ngày với những bữa ăn chỉ có cơm và rau. Thịt và cá đã trở thành những món ăn xa xỉ nằm ngoài khả năng tài chính của gia đình. Để cắt giảm chi tiêu, một trong hai con gái của chị đã phải bỏ học.
