Bộ Xây dựng làm rõ phương án triển khai 3 tuyến cao tốc có tổng vốn hơn 162.000 tỷ

Ngày 10/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội thảo luận tại hội trường về chủ trương đầu tư 3 dự án đường bộ cao tốc, gồm Bảo Hà - Lai Châu (đoạn Bảo Hà - Tân Phong), Quảng Ngãi - Kon Tum và Mộc Châu - Sơn La - Điện Biên (đoạn qua địa phận tỉnh Sơn La).

Phát biểu giải trình, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, cả 3 dự án đều được thiết kế theo quy mô 4 làn xe cao tốc, có làn dừng khẩn cấp, phù hợp với quy hoạch ngành, dự báo nhu cầu vận tải và Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về đường bộ cao tốc.

Về tốc độ thiết kế, các dự án tuân thủ Tiêu chuẩn TCVN 5729:2012. Theo đó, những đoạn tuyến đi qua địa hình miền núi phức tạp, có độ dốc và chênh lệch độ cao lớn được thiết kế với tốc độ 80km/h nhằm bảo đảm an toàn kỹ thuật. Điển hình như tuyến Mộc Châu - Sơn La - Điện Biên, nơi có địa hình chênh cao trên 1.000m. Trong khi đó, các đoạn đi qua khu vực đồng bằng có tốc độ thiết kế từ 100-120km/h.

Đối với phương án hướng tuyến, Bộ trưởng nhấn mạnh việc lựa chọn phải bảo đảm phù hợp với quy hoạch, đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật và điều kiện địa hình thực tế. Đồng thời, các tuyến cao tốc được nghiên cứu nhằm hạn chế tối đa tác động đến môi trường tự nhiên, xã hội, danh lam thắng cảnh, đất quốc phòng và giảm thiểu chi phí giải phóng mặt bằng.

Ngân sách Trung ương dự kiến bố trí gần 120.000 tỷ đồng

Liên quan đến khả năng cân đối nguồn vốn, Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho biết, cả 3 dự án đều nằm trong Chương trình hành động của Ban Chấp hành Trung ương Đảng và được Chính phủ ưu tiên bố trí nguồn lực từ ngân sách Trung ương trong giai đoạn 2026-2030.

Theo phương án dự kiến, ngân sách Trung ương sẽ bố trí khoảng 119.389 tỷ đồng trong tổng mức đầu tư khoảng 162.393 tỷ đồng của 3 dự án, tương đương gần 75%.

Bộ trưởng cũng dẫn kinh nghiệm triển khai các dự án cao tốc giai đoạn trước, điển hình như tuyến Cần Thơ - Cà Mau, cho thấy chi phí thực tế có thể giảm đáng kể nhờ tiết kiệm trong quá trình lựa chọn nhà thầu và sử dụng nguồn kinh phí dự phòng.

Trên cơ sở đó, người đứng đầu Bộ Xây dựng khẳng định các địa phương và đại biểu Quốc hội có thể yên tâm về khả năng bảo đảm nguồn vốn triển khai các dự án.

Về trách nhiệm của các địa phương, Bộ trưởng cho biết, thời gian qua, nhiều tỉnh, thành phố được giao làm cơ quan chủ quản các dự án cao tốc đã chủ động bố trí một phần ngân sách địa phương để tham gia đầu tư.

Theo Bộ trưởng, việc tiếp tục áp dụng cơ chế này sẽ bảo đảm tính đồng bộ, công bằng giữa các địa phương trong quá trình triển khai hệ thống đường bộ cao tốc.

Đáng chú ý, Quảng Ngãi và Lai Châu, hai địa phương được giao làm cơ quan chủ quản các dự án cao tốc trên địa bàn, đã thống nhất phương án bố trí ngân sách địa phương để chi trả 50% kinh phí giải phóng mặt bằng.

Liên quan đến công tác bồi thường, hỗ trợ tái định cư và chuyển mục đích sử dụng rừng, Bộ Xây dựng đã phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức lấy ý kiến thẩm định trong quá trình lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi.

Để đẩy nhanh tiến độ thực hiện, công tác giải phóng mặt bằng và tái định cư được tách thành các dự án thành phần, giao chính quyền địa phương trực tiếp triển khai. Phương án này nhằm tăng tính chủ động trong tổ chức thực hiện, đồng thời tạo điều kiện sớm bàn giao mặt bằng phục vụ thi công các tuyến cao tốc.