Quốc hội chốt gói 808.558 tỷ đồng cho chương trình mục tiêu quốc gia: Những lĩnh vực nào được ưu tiên?

Chiều 24/8, tại Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI thông qua Nghị quyết phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026-2035.

Đáng chú ý, đây là chương trình được xây dựng trên cơ sở hợp nhất 4 chương trình mục tiêu quốc gia, gồm phát triển văn hóa; hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo; xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển.

808.558 tỷ đồng, ưu tiên các địa bàn khó khăn

Tổng nguồn lực thực hiện chương trình trong giai đoạn 2026-2030 lên tới 808.558 tỷ đồng. Nguồn lực này được ưu tiên cho các xã, thôn đặc biệt khó khăn; vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; an toàn khu; khu vực biên giới, hải đảo và những địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn hoặc đặc biệt khó khăn.

Một trọng tâm lớn là xây dựng nông thôn mới theo hướng hiện đại, giàu đẹp, bền vững, có bản sắc và thích ứng với biến đổi khí hậu. Chương trình không chỉ đặt mục tiêu hoàn thiện hạ tầng mà còn hướng tới nâng thu nhập, cải thiện chất lượng sống và phát triển kinh tế nông thôn theo hướng xanh, tuần hoàn, sinh thái.

Việc phát triển nông thôn cũng được gắn với cơ cấu lại ngành nông nghiệp và quá trình đô thị hóa, qua đó thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng, miền và nhóm dân cư.

Đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, chương trình đặt mục tiêu giảm nghèo đa chiều, bao trùm, bền vững; bảo đảm bình đẳng giới, an sinh xã hội, đồng thời giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa của các cộng đồng dân tộc.

Văn hóa được đặt trong mục tiêu phát triển kinh tế

Một điểm đáng chú ý là chương trình không chỉ coi văn hóa là lĩnh vực cần bảo tồn mà còn đặt mục tiêu thúc đẩy các ngành công nghiệp văn hóa trở thành một bộ phận quan trọng của nền kinh tế.

Nguồn lực sẽ được đầu tư cho bảo tồn văn hóa truyền thống, xây dựng môi trường văn hóa cơ sở, phát triển nguồn nhân lực văn hóa, nghệ thuật chuyên nghiệp, chất lượng cao và nâng cao khả năng tiếp cận, thụ hưởng văn hóa của người dân.

Chương trình đồng thời hướng tới xây dựng hệ giá trị con người, gia đình Việt Nam; nâng cao đời sống tinh thần và phát huy sức mạnh mềm của văn hóa Việt Nam trong quá trình hội nhập quốc tế.

Một số nội dung phát triển văn hóa Việt Nam cũng được triển khai tại những quốc gia có quan hệ, tương tác văn hóa lâu dài với Việt Nam và có đông người Việt Nam sinh sống, lao động, học tập.

Giáo dục, y tế hướng tới chất lượng và tiếp cận công bằng

Trong giáo dục và đào tạo, mục tiêu được đặt ra là chuẩn hóa, hiện đại hóa toàn diện hệ thống giáo dục, tạo chuyển biến về chất lượng và mở rộng cơ hội học tập.

Chương trình nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục, quyền học tập suốt đời và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đặc biệt là nhân lực chất lượng cao phục vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.

Ở lĩnh vực y tế, dân số và phát triển, trọng tâm là đưa việc chăm sóc sức khỏe đến gần người dân hơn. Chương trình hướng tới quản lý và chăm sóc sức khỏe ban đầu, phòng bệnh từ sớm, từ xa và ngay tại cơ sở; nâng cao sức khỏe thể chất, tinh thần, tầm vóc, tuổi thọ và chất lượng cuộc sống.

Đồng thời, chương trình đặt mục tiêu thích ứng với già hóa dân số, nâng cao chất lượng dân số, tăng cường chăm sóc các nhóm dễ bị tổn thương, từng bước đưa tỷ số giới tính khi sinh về mức cân bằng và hướng tới gia tăng tỷ lệ sinh.

Chính phủ phải tránh đầu tư dàn trải

Với quy mô nguồn lực rất lớn, Quốc hội yêu cầu Chính phủ rà soát, điều chỉnh cơ cấu vốn đầu tư công và kinh phí thường xuyên của ngân sách Trung ương, bảo đảm vốn đầu tư công được bố trí tập trung, không dàn trải.

Đồng thời, cần triệt để tiết kiệm chi thường xuyên để dành nguồn lực cho đầu tư, thực hiện các chính sách an sinh đối với nhóm thuộc diện hỗ trợ và những nhiệm vụ quan trọng khác.

Trong quá trình triển khai, Chính phủ có thể tiếp tục cân đối ngân sách Trung ương để ưu tiên hỗ trợ thêm cho chương trình, bao gồm cả vốn tín dụng chính sách, nhưng phải căn cứ vào khả năng cân đối ngân sách, tiến độ thực hiện, kết quả hoàn thành mục tiêu và tình hình giải ngân.

Đến kỳ họp Quốc hội đầu năm 2030, Chính phủ sẽ báo cáo kết quả thực hiện giai đoạn 2026-2030, đồng thời đề xuất nguồn lực cần huy động cho giai đoạn 2031-2035.