Quy mô 100.000 tỷ, SSI phân bổ nguồn lực ra sao giữa nhịp điều chỉnh của thị trường

Quý II và 6 tháng đầu năm 2026 cho thấy sự phân hóa ngày càng rõ trong ngành chứng khoán. Trong bối cảnh VN-Index rời đỉnh lịch sử và bước vào nhịp điều chỉnh mạnh, những công ty phụ thuộc lớn vào tự doanh cổ phiếu chịu áp lực đáng kể, trong khi các doanh nghiệp có hệ sinh thái doanh thu đa dạng và chiến lược phân bổ tài sản hợp lý cho thấy khả năng chống chịu tốt hơn.

SSI là một trường hợp đáng chú ý.

Sau khi VN-Index thiết lập đỉnh trên 1.930 điểm vào giữa tháng 5, thị trường bước vào giai đoạn điều chỉnh mạnh. Tính đến cuối tháng 7, chỉ số đã giảm hàng trăm điểm, kéo theo sự sụt giảm sâu của nhiều cổ phiếu vốn hóa lớn và vừa. Diễn biến này đồng thời tạo áp lực lên hoạt động tự doanh cổ phiếu, môi giới và cho vay margin - ba trụ cột quan trọng của nhiều công ty chứng khoán.

Kết quả kinh doanh bán niên 2026 cho thấy không phải doanh nghiệp nào cũng chịu tác động giống nhau.

Trong nhóm tập trung mạnh vào tự doanh cổ phiếu, Chứng khoán VIX là ví dụ điển hình khi chỉ ghi nhận 232 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế sau 6 tháng, tương đương chưa tới 10% kế hoạch cả năm. Việc nhiều cổ phiếu lớn trong danh mục chịu áp lực điều chỉnh đã ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả hoạt động.

Ở chiều ngược lại, SSI tiếp tục duy trì được tốc độ tăng trưởng ở nhiều mảng kinh doanh.

Thị phần môi giới đi ngược xu hướng chung

Trước mùa công bố kết quả kinh doanh quý II/2026, thị trường chứng kiến sự dịch chuyển đáng kể về thị phần môi giới. Nhóm 10 công ty chứng khoán lớn nhất HoSE để mất hơn 5% thị phần vào tay các công ty còn lại, trong khi phần lớn các doanh nghiệp trong Top đầu đều ghi nhận sự suy giảm.

SSI là một trong những ngoại lệ.

Công ty tiếp tục giữ vị trí thứ hai về thị phần môi giới trên HoSE với 11,17%, nhích nhẹ so với mức 11,14% của quý trước. Trong bối cảnh thanh khoản và tâm lý thị trường chịu nhiều sức ép, việc duy trì thị phần ở mức cao cho thấy khả năng giữ chân và mở rộng tệp khách hàng của SSI.

Điều này cũng phản ánh vào kết quả kinh doanh. Sáu tháng đầu năm, doanh thu môi giới của SSI đạt khoảng 1.070 tỷ đồng, tăng 34,4% so với cùng kỳ. Lãi gộp từ mảng này đạt 364 tỷ, tăng 85,7%, đưa biên lợi nhuận lên khoảng 34%, cao hơn đáng kể mức 24,6% của cùng kỳ năm trước.

Đây là một điểm đáng chú ý bởi trong bối cảnh thị trường kém thuận lợi, tăng trưởng doanh thu môi giới không chỉ phụ thuộc vào thanh khoản chung mà còn phản ánh năng lực khai thác khách hàng và hiệu quả vận hành của từng công ty.

Trong quý II, doanh thu hoạt động của SSI đạt 3.204 tỷ đồng, tăng khoảng 300 tỷ so với cùng kỳ. FVTPL và hoạt động cho vay cùng đóng góp trên 1.000 tỷ, trong khi môi giới, tiền gửi HTM và nghiệp vụ ngân hàng đầu tư cũng tạo ra hơn 600 tỷ đồng doanh thu.

Lũy kế 6 tháng, tổng doanh thu đạt gần 6.300 tỷ, tăng 25,2%. Lợi nhuận sau thuế quý II đạt 1.231 tỷ, tăng 33,5%; lợi nhuận sau thuế bán niên đạt gần 2.390 tỷ, tăng 37,1%.

Quy mô FVTPL gần 43.300 tỷ đồng nhưng không đồng nghĩa với "đánh lớn" vào cổ phiếu

Một trong những điểm đáng chú ý nhất trong báo cáo tài chính riêng quý II của SSI nằm ở cấu trúc danh mục FVTPL.

Cuối tháng 6/2026, tổng tài sản của SSI xấp xỉ 100.000 tỷ đồng trong đó, dư nợ cho vay đạt khoảng 40.500 tỷ, gần như cân bằng với danh mục FVTPL (khoảng 43.300 tỷ đồng).

Thoạt nhìn, quy mô FVTPL này có thể tạo cảm giác SSI đang đặt một lượng vốn rất lớn vào hoạt động tự doanh. Tuy nhiên, đi sâu vào cấu trúc danh mục cho thấy bức tranh khác. Giá trị các khoản đầu tư cổ phiếu và công cụ phòng ngừa rủi ro chứng quyền chỉ khoảng 1.800 tỷ đồng, tương đương hơn 4% tổng giá trị danh mục FVTPL.

Phần lớn nguồn lực còn lại được phân bổ vào những tài sản có tính chất ổn định hơn, gồm hơn 14.500 tỷ đồng trái phiếu và gần 27.000 tỷ đồng chứng chỉ tiền gửi.

Điều này cho thấy quy mô FVTPL lớn không đồng nghĩa với việc SSI chịu rủi ro tương ứng từ biến động giá cổ phiếu. Quan trọng hơn là cách doanh nghiệp cấu trúc danh mục và phân bổ nguồn vốn trong danh mục đó.

Trong bối cảnh VN-Index giảm mạnh, đây có thể xem là một yếu tố giúp SSI hạn chế mức độ phụ thuộc vào diễn biến ngắn hạn của thị trường cổ phiếu.

Lãi suất tăng: Áp lực chi phí vốn cũng mở ra dư địa tăng thu nhập

Một bài toán khác đối với các công ty chứng khoán trong năm 2026 là xu hướng lãi suất ngân hàng tăng.

Lãi suất huy động cao hơn có thể khiến chi phí vốn của công ty chứng khoán tăng. Tuy nhiên, những doanh nghiệp có quy mô tài sản lớn tại các kênh hưởng lãi suất cố định hoặc có khả năng điều chỉnh lãi suất cho vay cũng có cơ hội gia tăng thu nhập.

SSI đang cho thấy rõ cơ chế cân bằng này.

Sáu tháng đầu năm, thu nhập từ hoạt động HTM đạt 257 tỷ đồng, tăng 37,4% so với cùng kỳ. Lãi từ các khoản cho vay và phải thu đạt 2.141 tỷ đồng, tăng 46,8%.

Trong khi chi phí lãi vay tăng 435 tỷ đồng so với cùng kỳ lên 1.520 tỷ, phần thu nhập từ cho vay và phải thu tăng tới gần 700 tỷ đồng, cho thấy tốc độ mở rộng nguồn thu vẫn cao hơn mức tăng chi phí vốn.

Tại đại hội thường niên 2026, khi được hỏi về tác động của lãi suất tăng, lãnh đạo SSI cũng cho rằng ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh là khó tránh khỏi. Tuy nhiên, với quy mô và tiềm lực nội tại, công ty có thể chủ động cân đối giữa chi phí vốn và thu nhập đầu ra thông qua hoạt động cho vay margin.

Nhìn tổng thể, bức tranh bán niên 2026 cho thấy SSI đang vận hành trên nhiều trụ cột thay vì phụ thuộc vào một nguồn thu duy nhất. Môi giới duy trì vị thế hàng đầu, cho vay tăng trưởng, FVTPL có quy mô lớn nhưng được phân bổ chủ yếu vào trái phiếu và chứng chỉ tiền gửi, trong khi hoạt động HTM tiếp tục đóng góp tích cực.

Trong một thị trường mà chỉ số đã điều chỉnh mạnh và nhiều cổ phiếu chịu mức chiết khấu sâu, sự khác biệt giữa các công ty chứng khoán không còn chỉ nằm ở quy mô tài sản hay khả năng mở rộng margin. Năng lực phân bổ nguồn lực, kiểm soát rủi ro và duy trì nhiều động lực tăng trưởng đang trở thành yếu tố quyết định khả năng chống chịu của từng doanh nghiệp.

Với SSI, kết quả kinh doanh 6 tháng đầu năm 2026 phần nào cho thấy cách tiếp cận này đang phát huy tác dụng: Quy mô lớn, nhưng không đánh đổi bằng việc tập trung quá mức vào một loại tài sản; tăng trưởng nhưng đi cùng với sự phân bổ tương đối cân bằng giữa các trụ cột kinh doanh.